OD OLECHOWA DO CHOJEN.pdf
(
1529 KB
)
Pobierz
221532235 UNPDF
SPACEROWNIK
OD OLECHOWA
NA CHOJNY
CZWARTEK
16 PAŹDZIERNIKA
2008 r.
CZĘŚĆ 3
TEKST:
RYSZARD BONISŁAWSKI
JOANNA PODOLSKA
REDAKCJA:
JOANNA PODOLSKA
FOTOEDYTORZY:
DARIUSZ KULESZA
TOMASZ STAŃCZAK
PROJEKT GRAFICZNY:
MACIEJ KAŁKUS
OPRACOWANIE GRAFICZNE
ALICJA PUKACZEWSKA
MAPKI:
STEFAN BRAJTER
KOREKTA:
MAŁGORZATA GOŁĄB
BEZPŁATNY DODATEK
DO „GAZETY WYBORCZEJ”
Na zdjęciu:
Dworek Górskich na Chojnach
przy Stawach Jana, pochodzi
z przełomu XVIII i XIX w.
To jedyny przyklad tego rodzaju
architektury na terenach Łodzi.
WIDZEW - GÓRNA
2
|
SPACEROWNIK
|
OD OLECHOWA NA CHOJNY
Dziś przed nami długi spacer trasą, którą łodzianie rzadko pokonują. Wędrować będziemy po
współczesnym przemysłowym Widzewie, gdzie mniej jest zabytków architektury, a więcej potężnych
fabryk. Ta okolica to obecnie jeden z najintensywniej rozwijających się terenów Łodzi. Z jednej strony
powstają osiedla mieszkaniowe, z drugiej - przedsiębiorstwa nowoczesnych technologii. W ostatnich
latach ulokowało się w sąsiedztwie kilka potężnych firm, m.in. Bosch i Siemens, w pobliżu powstała
fabryka Della, do której prowadzi wielopasmowa aleja nosząca imię Ofiar Terroryzmu 11 września.
Ale nie zapominamy o tym, co kiedyś tu było. Przypominamy kilka małych wiosek, które dziś są częścią
Łodzi, opowiemy o jednej z najstarszych pamiątek Łodzi, która znajduje się przy starym kościele pw.
św. Wojciecha. A zaczynamy od nowoczesnej świątyni na Olechowie.
Spotykamy się o godz. 12 na
osiedlu Słowiańskim przed kościołem pw. św. Jana Ewangelisty przy ul. Kazimierza Odnowiciela 5.
Niedaleko stąd ma źródła rzeka Olechówka. Zapraszamy do zwiedzania Łodzi razem z nami.
RYSZARD BONISŁAWSKI, JOANNA PODOLSKA
Czekamy na Państwa uwagi, zdjęcia i uzupełnienia.
Listy z dopiskiem „Spacerownik” prosimy kierować na adres:
„Gazeta Wyborcza”, ul. Sienkiewicza 72, 90-318 Łódź
e-mail: spacerownik@lodz.agora.pl
OLECHÓW-JANÓW
Bolesnej. Jest też autorem witraży i polichromii
w olechowskim kościele. Z okazji 40-lecia jego
pracy artystycznej wyszła książka Jana Domini-
kowskiego „Słowo i obraz. Rzecz o sztuce sa-
kralnej księdza Tadeusza Furdyny SDB”, która
pokazuje ogrom dorobku salezjanina: kilkaset
obrazów, witraży i rzeźb dla blisko 130 świątyń,
od Warszawy po Szczecin i Białoruś. „Poza (…)
aluzjami do stylistyki epok historycznych: sztuki
wczesnochrześcijańskiej, bizantyjskiej i średnio-
wiecznej, w twórczości ks. Furdyny dają się za-
obserwować silne fascynacje pracami artystów
XX stulecia, takich jak Marc Chagall, Paul Klee,
Joan Miro, Wassily Kandinsky czy Jerzy Nowo-
sielski”- pisze Dominikowski. Warto zwrócić
uwagę na jego dzieła patrząc na wyposażenie
łódzkich świątyń.
%
Niedaleko stąd, na południe od kościoła, pły-
nie rzeka Olechówka.
+
RZEKA OLECHÓWKA
jest lewym dopływem Jasienia, wypływa z
lasów wiskickich w pobliżu Olechowa, ma
12,5 km długości. Na całej długości płynie
odkrytym korytem, wśród zielonych łąk i nie-
wielkich pagórków na Chojnach. Tworzy ma-
lownicze stawy, nad którymi od wielu lat od-
poczywają łodzianie. Drogi i ścieżki wiodące
wzdłuż rzeki umożliwiają spacer w bliskim
sąsiedztwie jej koryta. Na naszej trasie kilka-
krotnie będziemy widzieli rzeczkę i utworzo-
ne na niej stawy.
Kościół pw. św. Jana Ewangelisty na osiedlu Olechów
%
Dzisiejszy spacer zaczynamy na Olechowie
przed kościołem pw. św. Jana Ewangelisty przy ul.
Kazimierza Odnowiciela 5.
zjanin Tadeusz Furdyna. Do dziś trwają pra-
ce przy wyposażeniu świątyni.
KSIĄDZ TADEUSZ FURDYNA zaprojektował
wystrój około 20 kościołów w Łodzi, m.in. wi-
traże i mozaiki w kościele pw. św. Teresy od
Dzieciątka Jezus, mozaiki na ścianie ołtarzowej
w kościele pw. św. Józefa, witraże i prezbite-
rium w kościele pasjonistów pw. Matki Boskiej
+
Parafia rzymskokatolicka pw. św. Jana Ewan-
gelisty
na osiedlu Olechów powstała w 1989
roku. Kościół został wybudowany w latach
1993-1997 według projektu Aleksego Dworcza-
ka. Autorem mozaik i witraży jest ksiądz sale-
1
2
1
OD OLECHOWA NA CHOJNY
|
SPACEROWNIK
3
OLECHÓW
była to wieś na terenie włości Kapituły Kra-
kowskiej, powyżej Wiskitna. Jej nazwa po-
chodzi od nazwiska Pawła Olechowskiego,
administratora dóbr biskupich (pełnił tę funk-
cję w latach 1787-1796), który utworzył tu
kolonię. Sprowadził osadników i nadał wsi
pierwotną nazwę Olędry Wiskickie. Po seku-
laryzacji była to wieś rządowa, należąca do
parafii w Mileszkach. Było w niej 55 chałup z
368 mieszkańcami (dane za 1822 r.), głównie
kolonistami niemieckimi.
Kolonia Olechów składała się z dwóch części:
- Olechów Mały - wzdłuż obecnej ulicy Ole-
chowskiej,
- Olechów Duży - wzdłuż obecnej ulicy Zakła-
dowej.
W 1940 roku Olechów został włączony
w obręb Łodzi (ówcześnie Litzmannstadt).
Po 1945 roku osada opustoszała. Niemieccy
mieszkańcy uciekli z Łodzi przed wkraczają-
cą Armią Radziecką, a pozostałych zmuszo-
no do wyjazdu. Dopiero w latach 80. XX
wieku powstały plany budowy na tym tere-
nie osiedla domów wielorodzinnych. Pierwsi
mieszkańcy wprowadzili się do bloków przy
ul. Dąbrówki i Piasta Kołodzieja w 1987 ro-
ku. Tak zaczęło powstawać osiedle Słowiań-
skie, gdzie nazwy ulic nawiązują do historii
Polski średniowiecznej, mamy tu ulice Miesz-
ka I, Bolesława Krzywoustego, księżnej Kin-
gi, Ziemowita. Kolejne osiedle na Olechowie
nosi imię Henryka Sienkiewicza, a ulice za
patronów mają jego bohaterów: Ketlinga,
Zagłobę, Kmicica czy Oleńkę Billewiczównę.
Stary Olechów został częściowo podzielony
na dwie dzielnice. Fragment ul. Olechowskiej
(numery 1-32) został włączony do Chojen,
potem Górnej. Pozostała część należała do
Widzewa, a dziś stanowi część osiedla Ole-
chów-Janów.
Tory kolejowe na Olechowie
%
Jadąc ulicą Zakładową w stronę Andrzejowa
po lewej stronie mijamy bloki TBS i osiedle, a za
nimi wielki teren zielony. W tym miejscu w 2007
r. stanęły hale firmy Panattoni - magazyny przed-
siębiorstwa dostarczającego części laptopów do
fabryki Della. Idąc na południe, docieramy do sta-
cji towarowej Łódź Olechów.
go w Konstantynowie. Już wiosną następne-
go roku zaczęto układać tory, w listopadzie
1942 r. ruszyła parowozownia.
Przy budowie stacji zatrudnieni byli Polacy,
Żydzi z łódzkiego getta (dowożeni
codziennie wagonami ze stacji Radegast),
a także jeńcy angielscy oraz rosyjscy.
Utworzono obozy pracy, w których skoncen-
trowano robotników,
przy ul. Zakładowej i w sąsiedztwie
ul. Tomaszowskiej, a takze w pobliskim
Jędrzejowie. Prace budowlane prowadzono
w szybkim tempie, w nieludzkich warunkach,
panowała tu ogromna śmiertelność, ofiary
grzebano w nasypach kolejowych i w wyro-
biskach przy torach.
Na terenie stacji Olechów znajduje się tabli-
ca poświęcona tym wydarzeniom.
+
Jesteśmy przy
torach na Olechowie.
To
jeden z największych w Polsce kolejowych
terminali towarowych, teren naznaczony
krwią tysięcy robotników przymusowych.
Do dziś przetrwały niemieckie nasypy, te-
raz pokryte drzewami, w których mają być
groby setek więźniów. W skład kompleksu
wchodziła m.in. parowozownia, wieża ci-
śnień, już nieczynna, na której umieszczo-
no w ostatnich latach punkt dostępowy do
bezprzewodowego Internetu i wiele budyn-
ków magazynowych. Na Olechowie był też
przystanek osobowy, zlikwidowany w la-
tach 60. XX wieku.
+
OSIEDLE OLECHÓW-JANÓW
- tak wyodrębnia się ten teren
administracyjnie - obejmuje kilka osiedli
mniejszych: Osiedle Słowiańskie (Olechów),
Osiedle H. Sienkiewicza (Janów), część
Osiedla Widzew-Wschód (na wschód od ul.
Augustów), Osiedle Hetmańskie, Osiedle
70-lecia Odzyskania Niepodległości, a także
tereny przemysłowe (m.in. obszar
elektrociepłowni EC-4) i zielone, wschodnie
granice dzielnicy Widzewa. Powstało
w latach 80. XX w. i należy do
najdynamiczniej rozwijających się w Łodzi,
już w tej chwili mieszka tam na stałe około
20 tys. łodzian. Do centrum trzeba jechać
około 8 km, na miejscu jest rozwinięta
infrastruktura: są szkoły publiczne
i prywatne, przedszkola, urzędy pocztowe,
banki, biblioteki, kościoły, sklepy etc. Oprócz
bloków powstaje tu coraz więcej osiedli
domków jednorodzinnych.
OBOZY PRACY NA OLECHOWIE
W latach okupacji hitlerowskiej Olechów
miał odegrać ważną rolę w rozwoju komuni-
kacji kolejowej prowadzącej z Łodzi Kaliskiej
przez Olechów, Andrzejów do Koluszek. Już
przed 1939 r. dążono do tego, aby zbudo-
wać dużą stację przeładunkową, przede
wszystkim dla celów wojskowych. Opraco-
wano plany, ale brakło pieniędzy na ich re-
alizację. Gdy Niemcy wkroczyli do Łodzi,
przejęli te plany i zaczęli budować najwięk-
szą stację rozrządową w środkowej Polsce.
Najpierw, już w marcu 1940 r., wysiedlono
ludność okolicznych wsi: Olechowa, Augu-
stowa, Feliksina i Jędrzejowa.
Tutejszych Niemców - a teren w znacznym
stopniu był zamieszkany przez niemieckich
osadników - przenoszono do sąsiednich miej-
scowości, a Polaków do obozu przejściowe-
%
uu
Tablica dedykowana więźniom na Olechowie
1
4
3
4
|
SPACEROWNIK
|
OD OLECHOWA NA CHOJNY
- Rocznie spalamy 500-600 tys. ton węgla
oraz około 5 procent biomas. Latem przecięt-
nie pięć wagonów dziennie, zimą - nawet
40-50. Popiół i żużel, które powstają w wyniku
spalania, są sprzedawane - tłumaczył podczas
ostatniego spaceru jeden z pracowników EC-4.
Na najmłodszych największe wrażenie ro-
biło, jak wagon z 60 tonami węgla na ich oczach
był odwracany przez potężną machinę i opróż-
niany.
Komin EC-4, najwyższy w Łodzi, ma 250 metrów wysokości. Podobno przy dobrej pogodzie
widać z niego oddaloną o 50 km elektrownię w Bełchatowie. Jest pomalowany w biało-
-czerwone pasy, aby ostrzegać pilotów. Ostatnio zamontowano na nim nowoczesne oświetlenie,
zgodne z normami ruchu lotniczego
ŁÓDZKIE FABRYKI potrzebowały po 1945 r.
znacznych ilości pary technologicznej.
Konieczne stało się przystosowanie starej
elektrowni do prac ciepłowniczych i
zaprojektowanie dodatkowo trzech dużych
elektrociepłowni. Od 1953 r. popłynęła para
dla przemysłu, a po dwu latach rozpoczęto
wznoszenie zespołu elektrociepłowni EC-2
przy ul. Wróblewskiego 26. W 1957 r.
oddano go do użytku, a w 1960 r. połączono
z EC-1. W tym czasie powstał projekt
kolejnych elektrociepłowni, EC-3 zbudowano
na Bałutach przy ul. Pojezierskiej 70 w 1968
r., a EC - 4 wzniesiono na Widzewie przy ul.
Andrzejewskiej 5 w 1977 r.
W 1993 r. przekształcono przedsiębiorstwo
państwowe w jednoosobową spółkę Skarbu
Państwa. Łódzki Zakład Energetyczny S.A.
(ŁZE S.A.) - to spółka zajmująca się
sprzedażą i dystrybucją energii elektrycznej,
w ostatnim czasie przeszła poważne
przeobrażenia związane z konsolidacją rynku
energetycznego w Polsce oraz zmianami w
prawie energetycznym.
Łódzki Zakład Energetyczny S.A. wraz
z Polskimi Sieciami Elektroenergetycznymi,
z siedmioma innymi spółkami
dystrybucyjnymi oraz z BOT Górnictwo
i Energetyka SA i Zespołem Elektrowni
Dolna Odra tworzy największą polską firmę
- Polską Grupę Energetyczną (PGE).
Obowiązujące od 1 lipca 2007 roku zmiany
w Prawie Energetycznym, które uwolniły
rynek energii w Polsce, spowodowały
wyodrębnienie i utworzenie ze struktur
Łódzkiego Zakładu Energetycznego S.A.
operatora sieci dystrybucyjnej - ŁZE
Dystrybucja sp. z o.o., która zajmuje się
dostarczaniem energii do odbiorców.
Obecnie Łódzki Zakład Energetyczny S.A.
i ŁZE Dystrybucja Sp. z o.o. obsługują ponad
pół miliona klientów.
%
Na północny zachód od Olechowa jest teren
kolejnej wsi, którą można dostrzec na mapie.
%
Jadąc ul. Zakładową na zachód, docieramy do
EC-4. W tej przemysłowej części Łodzi z każdego
miejsca widać kominy elektrociepłowni.
AUGUSTÓW
Około 1802 r. w sąsiedztwie Olechowa zało-
żono kolejną osadę, także przeznaczoną dla
osadników niemieckich, i nazwano ją Fri-
drichshagen, a po 1807 r. Augustowem.
W 1822 r. żyło tu w 15 domach 118 osób.
W XX w. na jej terenie rozwinęła się
przemysłowa infrastruktura. Niedaleko
dawnej wsi płynie rzeka Augustówka.
Krótki dwukilometrowy ciek sporadycznie
wypełniony jest wodą. Wpada do Olechówki
w pobliżu mostu na ul. Tomaszowskiej.
+
EC-4
(ul. Andrzejewskiej 5) To druga co do
wielkości elektrociepłownia w Polsce. Nad bu-
dynkami produkcyjnymi stanął najwyższy ko-
min w Łodzi. Szare zbiorniki widoczne z dale-
ka są przeznaczone na popiół, w niebieskich bu-
dynkach znajduje się instalacja odsiarczania.
Raz w roku łodzianie mają szansę wejść na
teren EC-4. To jedyna okazja, aby „stanąć oko
w oko z turbiną wielkości lokomotywy i ko-
tłem o gabarytach wieżowca, usiąść <<za ste-
rami>> w nastawni i posłuchać łoskotu wywrot-
nicy wysypującej węgiel z wagonów”.
Sterownia w EC-4
1
5
OD OLECHOWA NA CHOJNY
|
SPACEROWNIK
5
Roman Sykała, reżyser teatralny, aktor, dy-
rektor Teatru Powszechnego w Łodzi.
Jerzy Brzeziński, wybitny lekarz neuro-
chirurg, żołnierz AK.
W północnej części cmentarza znajduje się
rozległa kwatera żołnierzy i weteranów woj-
ny z bolszewicką Rosją 1919-1920.
W 1975 roku na tyłach cmentarza św. An-
ny powstał
cmentarz komunalny Zarzew
(ofi-
cjalny adres ul. Przybyszewskiego 325), który
zajmuje ponad 11 hektarów.
Brama wejściowa na cmentarz pw. św. Anny na Zarzewie
NIEKTÓRE OSOBY POCHOWANE NA
CMENTARZU NA ZARZEWIE
Jacek Chmielnik (1954-2007) - aktor
i reżyser.
Andrzej Herder (1937-2002) - aktor.
Witold Leszczyński (1933-2007) - reżyser
i operator filmowy.
Krzysztof Surlit (1955-2007) - piłkarz.
Roman Sykała
(1923-1972) - aktor i pedagog.
Ryszard Wyrzykowski (1945-2003) - podróżnik,
scenarzysta, reżyser. Szczególnie znany jako
prowadzący program Klub Pana Rysia.
Wacław Dec (1931-1997) - ginekolog
i położnik.
Za: pl/wikipedia
Z każdego miejsca cmentarza widać potęż-
ne kominy EC-4 górujące nad Widzewem.
Detal z pomnika
Symboliczny grób Sybiraków z ziemią z mogił z Katynia i Archangielska
%
Niedaleko stąd jest zarzewski cmentarz. War-
to go przy okazji przypomnieć i odwiedzić.
wa kardynała Stefana Wyszyńskiego, pryma-
sa Polski :
Gdy gaśnie pamięć ludzka, dalej mówią ka-
mienie. 17.09.1998 r.
Fundatorem pomnika był Jerzy Serweja.
W ścianę są wmurowane urny z ziemią przy-
wiezioną z polskich mogił m.in. z Archangiel-
ska, Kazachstanu, Katynia, Uzbekistanu, a
także nazwiska ofiar.
Na zarzewskiej nekropolii są pochowani
m.in. Jerzy Urbankiewicz, dziennikarz i autor
wielu książek o historii Łodzi, rotmistrz Woj-
ska Polskiego, żołnierz AK, więzień łagrów.
Zenon Płoszaj, skrzypek i pedagog, wielo-
letni rektor Akademii Muzycznej w Łodzi.
Piotr Nowalski, uczestnik powstania 1863
r., kierownik placu budowy kościoła staromiej-
skiego NMP.
+
Cmentarz pw. św. Anny
(ul. Lodowa 78) utwo-
rzony został w 1898 r. na gruntach wsi Zarzew.
Brama cmentarna ufundowana przez piel-
grzymów na Jasną Górę. Zaraz po wejściu po
prawej stronie stoi pomnik postawiony przez
mieszkańców Zarzewa w 1947 roku „Bogu, Oj-
czyźnie i pokoleniom na chwałę”. Kaplica cmen-
tarna wzniesiona została w 1907 roku. Należa-
ła do parafii św. Anny. Jej budowę sfinansowała
Marianna Stępińska, która zmarła w 1908 ro-
ku w wieku 38 lat i jest pochowana na zewnątrz
kaplicy.
Po lewej stronie przy bramie jest symbo-
liczny grób Sybiraków. Ma formę strzaskanej
marmurowej kolumny. Widzimy na nim sło-
Bogu, Ojczyźnie i pokoleniom na chwałę...
%
uu
1
6
Plik z chomika:
alex669
Inne pliki z tego folderu:
woj łodzkie.gif
(61 KB)
POLESIE.pdf
(1415 KB)
ŚRÓDMIEŚCIE CZ II.pdf
(1275 KB)
PARK JULIANOWSKI.pdf
(1682 KB)
BAŁUTY.pdf
(1331 KB)
Inne foldery tego chomika:
archiwa fotografia miasta polskie Lublin
archiwa fotografia miasta polskie Śląsk
archiwa fotografia miasta polskie Warszawa
archiwalne fotografie I wojna światowa
archiwalne fotografie II wojna światowa
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin