Choroby spowodowane piciem alkoholu.pdf
(
83 KB
)
Pobierz
Choroby spowodowane piciem alkoholu
Chorobyspowodowanepiciemalkoholu
Chorobyspowodowanepiciemalkoholuwystępująuok.50%męŜczyzni10%kobiet
zgłaszającychsiędolekarza.LekarzenierozpoznająjednakuzaleŜnieniaodalkoholuu
większościswoichpacjentówcierpiącychnatęchorobę.Dotyczytozwłaszcza
uzaleŜnieniaukobiet.
Układnerwowy
UkładnerwowyjestwyjątkowowraŜliwynadziałaniealkoholuetylowegoaszczególniejego
metabolitów.Towłaśniewukładzienerwowymnajwcześniejinajwyraźniejujawniająsięskutki
neurotoksycznegodziałaniaetanolu.Napowstawaniepatologicznychzmianwtymukładziewpływają
dodatkowo,spowodowaneprzezalkohol,niedoborywitaminowe(główniewitaminzgrupyBtiaminy,
biotyny,kwasupantotenowegoipirydoksyny).
Wobwodowymukładzienerwowymnaplanpierwszywysuwasięzapaleniewielonerwowe
(polineuropatia).Powstajeonowwynikuzmianczynnościistrukturynn.obwodowychwywołanych
czynnikaminiezakaźnymiawtymkonkretnymprzypadkuszerokorozumianymdziałaniemalkoholui
jegometabolitów.Charakteryzującesięprzedewszystkimzaburzeniamiczuciawodsiebnych
odcinkachkończyn(parestezjeiosłabienie),nerwobólamiorazbolesnościąuciskowąnerwów,
osłabieniembądźbrakiemodruchówścięgnistychatakŜebólamimięśniowymi.Wskrajnych
przypadkachmogąwystąpićniedowładyanawetporaŜenia.NajczęściejspotykanesąporaŜenian.
promieniowego(tzw."rękaopadająca"upośledzenieruchuwyprostnegownadgarstkuistawach
śródręcznopalcowych)in.strzałkowegowspólnego(osłabieniezgięciagrzbietowegostopy,
niemoŜnośćnawracaniastopyorazosłabieniezginaniaiprostowaniapalców;stopaopada,jejbrzeg
wewnętrznyustawiasięniŜejniŜwewnętrznyastopaprzybieraustawieniekońskoszpotawe).
Zmianomwobwodowymukładzienerwowymtowarzysząprawiezawszezmianymięśniowe
manifestującesięosłabieniemsiłyizanikamimięśni(pacjenciczęstoskarŜąsię,Ŝemająnogi"jakz
waty").DochodzirównieŜdoosłabieniasiłyskurczumięśnigładkichm.in.macicyijelit.Wstawianiu
diagnozy,pozastwierdzeniemfaktunadmiernejiintensywnejkonsumpcjialkoholuorazobrazem
klinicznym,istotnejestprzeprowadzeniebadaniaelektromiograficznegowrazzbadaniemszybkości
przewodzeniawewłóknachnerwowych.
PrzewlekłespoŜywanieetanolumoŜerównieŜspowodowaćpowaŜneproblemyzewzrokiembędące
wynikiemtoksycznegouszkodzeniapozagałkowejczęścinerwuwzrokowego(tzw.toksyczna
neuropatiawzrokowa,któraprzejawiasięróŜnegostopniazaburzeniamiwidzenia,dopełnejślepoty
włącznieorazróŜnegotypuograniczeniamipolawidzeniainiekiedyprowadzidozanikunerwu
wzrokowego)orazretinopatiąsiatkówkowonaczyniówkową.
Ośrodkowyukładnerwowystanowią:mózgimóŜdŜek,rdzeńprzedłuŜonyirdzeńkręgowy.Dojrzały
mózgmadodyspozycjiokoło100bilionówneuronówwpołączeniuz1trylionemkomórekglejowych.
Mniejwięcejod35rokuŜyciaczłowiektraciokoło100000neuronówkaŜdegodnia.Pomimotychstrat,
siećpozostałychneuronów,wypełniabezzakłóceńswojezadania.Sytuacjataulegajednakistotnej
zmianienaskutekwpływuczynnikówzewnętrznychtakichjaknp.urazy,zaburzeniakrąŜenia
mózgowego,zmianyzwyrodnieniowe,zakaŜeniaczyzatrucia(m.in.alkoholem).UosóbspoŜywających
duŜeilościalkoholu,tomografiakomputerowawykazujewośrodkowymukładzienerwowym,w50
90%przypadków,poszerzenieukładukomorowegoorazzanikikorowegłówniewokolicach
skroniowychiczołowych.
Przeglądkilkudziesięciuprogramówbadawczych,wktórychwykonanowsumiebadaniakomputerowe
u2270osób,wykazałzanikikorowopodkoroweu67,9%badanych.WielebadańwykazałorównieŜ,
Ŝewystępująonenajwyraźniejwzespole(psychozie)Korsakowa.Jednocześniezaobserwowano
częściowecofaniesiętychzmianpoograniczeniupiciaalkoholu.PoniewaŜzgodniezobowiązująca
terminologiąsłowozanikoznaczacośnieodwracalnegozaproponowano,abywprzypadkuzmian
odwracalnychuŜywaćokreśleniaobkurczeniemózgu("brainshrinkage").
Stwierdzanewbadaniachzmianysąwynikiemnietylkouszkadzającegodziałaniaalkoholuijego
metabolitównamózg,aletakŜewieluróŜnychczynnikówtowarzyszącychzespołowiuzaleŜnieniaod
alkoholu(m.in.urazy,wahaniaciśnieniakrwi,zaburzeniaprzepływukrwiprzezmózgwstanachupicia,
okresybezdechuwstanachgłębokiegozatrucia,róŜnegorodzajuschorzenia,niedoboryŜywieniowe
itp.).
ZezmianamiwośrodkowymukładzienerwowymzwiązanejesttakŜewystępowaniedrgawkowych
napadówabstynencyjnychnazywanychczęstopadaczkąalkoholową.
Efektemorganicznegopoalkoholowegouszkodzeniamózgusą:encefalopatiaWernickego(Zespół
WernickegoKorsakowa),otępienieoraznieamnestyczneupośledzeniefunkcjipoznawczychipamięci.
EncefalopatiaWernickegojestwynikiemtoksycznegodziałaniaalkoholu,przyjednoczesnym
niedoborzewitamin(głównieVit.B1).Naskutekpowstaniazmiankrwotocznozwyrodnieniowo
zapalnychdochodziwniejdoporaŜeniamięśniokoruchowych,niezbornościanawetzaburzeń
świadomości.Ponadtodośćpowszechnesąobjawyzapaleniawielonerwowegoawniektórych
przypadkachpojawiająsiędodatkoworuchymimowolneczyteŜspastycznyniedowładkończyn.
EncefalopatiaWernickegowystępujeuok.510%osóbuzaleŜnionychajejobjawyto:zaburzenia
gałkoruchowe,oczopląs,drŜenia,niezborność,niedowładyspastycznekończyn,polineuropatia,
napadydrgawkowe,zaburzeniaprzytomności.
NapodłoŜuencefalopatiiWernickego,przyjednoczesnejobecnościrozległychzmianachwukładzie
limbicznym,moŜerozwinąćsięwspomnianajuŜwcześniej,aomówionabardziejszczegółowowczęści
poświęconejzmianompsychicznymwprzebieguuzaleŜnieniaodalkoholu,psychozaKorsakowa.
Znacznierzadziejspotykanesąencefalopatie:Morela(blaszkowyzanikkory),MarchiafavaBignami
(pierwotnezwyrodnienieciałamodzelowatego),atakŜeAdamsa,VictoraiMancalla(centralna
mielinozamostu)orazJoliffe'a(pelagraalkoholowa).
Wautonomicznymukładzienerwowym,wynikiemdziałaniaalkoholumoŜebyćneuropatianerwu
błędnego,któregouszkodzeniepowodujeporaŜeniepodniebieniamiękkiego,gardłaikrtani.
Układpokarmowy
Śluzówki
NajczęściejspotykanewukładziepokarmowymzmianytoPrzewlekłestanyzapalnebłonśluzowych
jamyustnej,przełyku,Ŝołądkaidwunastnicy,zaburzeniaperystaltykiprzełykuijelitorazupośledzone
wchłanianieprowadzącedopowstanianiedoborówpokarmowych.Nierzadko,wstanachzapalnych,
spotykanesąwybroczynyinadŜerkiorazkrwawieniaspowodowanepęknięciamibłonyśluzowej.
AlkoholpowodujeosłabieniezwieraczaprzełykuiwystępowanierefluksuŜołądkowoprzełykowego,
przełykBarretta,urazowepęknięciaprzełykuorazzespółMallory'egoWeissa.
Wątroba
Uok.2030%osóbpijącychdzienniepowyŜej3standardowychporcjialkoholu(1porcjazawieraok.
10gczystegoalkoholu)stwierdzasiępodwyŜszeniewartościGGT.Poziomten,poodstawieniu
alkoholupowinienpowrócićdonormy(normawynosi854IU/L)wprzeciąguok.3miesięcy.
Wątroba,wktórejmetabolizowanajestwiększośćalkoholu,reagujenajegonadmiernąpodaŜkolejno:
stłuszczeniem(u90%osóbpijącychintensywnie),zapaleniem(u40%lubwg.innychautorówu10
15%),zwłóknieniemawkońcumarskością(1530%lubwg.innychautorówu810%).Stłuszczenie
wątrobypolegananadmiernymodkładaniusiętłuszczuwkomórkachwątrobowychijestprocesemw
znacznymstopniuodwracalnymtzn.ustępujepozaprzestaniupicia.Objawystłuszczeniamanifestują
siędolegliwościamiwokolicyprawegopodŜebrzaiwyraźnympowiększeniemwątroby.Alkoholowe
zapaleniewątrobyjestkolejnymetapemjejuszkodzeniaaobjawyidolegliwościsąbardziejnasilone
niŜwstłuszczeniu.JeŜeliosobazalkoholowymzapaleniemwątrobypijenadal,wokoło80%
przypadków,rozwijasięzwłóknienieprzechodzącewmarskość.
Marskośćwątrobyjeststanem,wktórymmiąŜszwątroby(hepatocyty)zostajezastąpionyprzez
włóknistątkankęłączną,którajestbezwartościowazpunktuwidzeniafunkcjiwątrobyajednocześnie
utrudniaprzepływkrwiprzezwątrobę.Objawamimarskościsą:ogólneosłabienie,chudnięcie,
obecnośćpłynuwjamiebrzusznej,obrzęki,ŜółtaczkaorazŜylakiprzełyku,któremogąpowodować
obfitekrwotoki.ZdaniemniektórychbadaczyryzykopowstaniazmianwwątrobiepojawiasięjuŜprzy
dziennymspoŜyciu6080galkoholuprzezmęŜczyznipowyŜej20gprzezkobiety.Pierwotnyrak
wątrobyw75%przypadków(wg.innychautorówu1520%),rozwijasięnapodłoŜumarskości
wątroby.Wśródhipotezusiłującychwyjaśnićrozwójalkoholowejmarskościwątrobypodkreślasię
znaczeniewpływualkoholunaczynnośćbłonykomórkowejimetabolizmlipidów,wysokiegostęŜenia
aldehyduoctowegoorazniedoborówpokarmowych.
Wprawdziealkohol(aszczególnie,tworzonywwątrobieprzezdehydrogenazęalkoholowąADHiok.
30razybardziejtoksycznyproduktjegoprzemianyaldehydoctowy)jestuznawanyzaczynnik
szczególnietoksycznydlawątroby,tobardzowaŜnąrolęwpatogeneziepoalkoholowegouszkodzenia
wątrobyodgrywająniedoborypokarmowe.
Ciekawostkąjest,Ŝeualkoholików,uktórychzpowodumarskościwątrobydokonanoprzeszczepu
wątroby,obserwowanoniską,botylko10%częstośćpowrotudopicia.Zwieloośrodkowychbadań,
jakiezostałyprzeprowadzonewUSAwynika,ŜeprzeŜycieprzeszczepuwątrobywwybranych
przypadkachpacjentówalkoholików,jesttakiesamojakwgrupiepacjentów,którzynienaduŜywali
alkoholu.Większośćośrodkówwymaga,przedzabiegiem,conajmiejsześciumiesięcykontrolowanej
abstynencjiorazabstynencjipozabiegu.Piciealkoholupoprzeszczepieniejestjednaktakistotnejak
nieprzestrzeganiezaleceńdotyczącychprzyjmowanialekówkoniecznychpotymzabiegu.
Trzustka
Większośćtj.ok.65%ostrychiprzewlekłychzapaleńtrzustkiorazzwiązaneznimiuszkodzeniatkanki
gruczołowejmająupodłoŜanadmiernespoŜywaniealkoholu.Alkoholpowodujebowiemzagęszczenie
iwytrącaniesię,wkanalikachtrzustkowych,substancjibiałkowych(białkowych"korków",czopów).
Spowodowanezaczopowaniemkanalikówstanyzapalnepołączonesączęstoz"autotrawieniemsię"
trzustki.Innymechanizmpoleganatym,Ŝealkoholpowodującnadmiernepobudzeniewydzielania
przeztrzustkęwywołujestanzapalnyiskurczdwunastnicyorazprzewodutrzustkowegoatoutrudnia
odpływwydzielanychprzeztrzustkęenzymówtrawiennychdodwunastnicy.ZapalenietrzustkimoŜe
powstaćrównieŜprzezciągłośćjakoskutekwcześniejszegozapaleniaŜołądkaidwunastnicyalbojako
wynik"zarzucania"doprzewodutrzustkowegotreścidwunastniczej.Wstanachbardziej
zaawansowanych,powikłaniemzapaleniatrzustkistajesięcukrzycaponiewaŜulegajązniszczeniu
wysepkiLangerhansawytwarzająceinsulinęregulującąprawidłowyprzebiegprzemianycukrów.
Przewlekłe,nawracającestanyzapalnetrzustkisączęściejzwiązanezalkoholizmemniŜostre
zapaleniatrzustki.PrzeprowadzonewStanachZjednoczonychbadaniawykazały,Ŝeponad75%
pacjentówcierpiącychnaprzewlekłezapalenietrzustkimiałowprzeszłościdoświadczeniaz
intensywnympiciemachorobapojawiałasięzwyklewprzeciągu5do10latpotakich
doświadczeniach.OstrezapaleniatrzustkiwiąŜąsięzprawie5%ryzykiemzgonunatomiastich
przyczynąjestw1020%alkoholizm.
UkładkrąŜenia
Wprawdzieistniejądowodynato,ŜeumiarkowanespoŜywaniealkoholuzmniejszaryzykozgonuz
powoduchorobywieńcowejtoznaczniewięcejbadańwykazuje,Ŝeprzewlekłeintensywnepicie
alkoholupowodujeinneschorzeniaukładusercowonaczyniowegotakiejaknadciśnienie,
kardiomiopatie,arytmieiudarymózgowe.
Nadciśnienie
RozpowszechnienienadciśnieniatętniczegowśródmęŜczyznnaduŜywającychalkoholuwahasięw
granicach1030%.Zbadańwynika,ŜepowstawanienadciśnieniamoŜebyć,zjednejstronyzwiązane
zzespołemabstynencyjnymiobniŜaniemsiępoziomualkoholuwekrwi,zdrugiejnatomiastzataki
stanrzeczymoŜebyćodpowiedzialnynieznanyjeszczemechanizmbiochemiczny.
Nadciśnieniejestgłównymczynnikiemryzykawystąpieniakrwotokumózgowegolubudaruoraz
zawałuserca.Licznebadaniawskazująnato,ŜeczęstespoŜywaniealkoholumaścisłyzwiązekz
większąskłonnościądonadciśnienia.Stwierdzono,ŜeróŜnorodnepowikłanianadciśnieniatętniczego,
wtymrównieŜzwiązaneznimizgony,zwiększająsięwrazzewzrostemspoŜyciaalkoholu.Badania
wykazująjednocześnie,ŜewrazzzaprzestaniempicianadciśnienietętniczemoŜebyćczęściowo
odwracalne.
Kardiomiopatia
Uosóbdługotrwalepijącychrozwijasię,spowodowanaosłabieniemkurczliwościmięśniasercowego,
kardiomiopatiaalkoholowa(zmianyzwyrodnieniowewłókienmięśniasercowego,stłuszczeniei
powiększenieserca,znaczneosłabieniesiłyskurczówm.sercowego)prowadzącadozaburzeńwpracy
sercaorazdoniewydolnościkrąŜenia.Mechanizmpowstawaniatychzmianniejestjeszcze
wystarczającodobrzepoznany.Przypuszczasię,Ŝepewnąrolęodgrywaćwnimmogąupośledzenie
wychwytuCa,peroksydacjalipidówztworzeniemwolnychrodnikóworazwytwarzaniealdehydu
octowego.ZarównokardiomiopatiajakiomówioneniŜejzaburzeniarytmuspowodowanesągłownie
bezpośrednimdziałaniemalkoholuiproduktówjegoprzemianynamięsieńsercowyoraznaukład
przewodzącyserca.
Szacujesię,ze2030%przypadkówkardiomiopatiimoŜebyćzwiązanazespoŜywaniemalkoholu.
PrzeprowadzonewStanachZjednoczonychbadaniawykazały,Ŝeprawiepołowaosóbzkardiomiopatią
otrudnejdoustaleniaprzyczyniewykazywałaobjawyuzaleŜnieniaodalkoholu.Jednocześnieokazało
się,Ŝeuok.30%pacjentówobjawycofnęłysiępozaprzestaniupicia.Pozostałe70%moŜewymagać
przeszczepuserca.
Zaburzeniarytmu
ZarównoostrezatruciealkoholemjakijegoprzewlekłespoŜywaniemogąpowodowaćniemiarowość
lubzaburzeniarytmupracyserca.Doprzedsionkowychzaburzeńrytmuzwiązanychzprzewlekłą
konsumpcjąalkoholunaleŜąmigotanie(ok.1520%migotańidiopatycznych)itrzepotanie
przedsionków.Nagłezgonywpopulacjialkoholikówtłumaczonesączęściowowystępowaniemarytmii.
AlkoholzaburzaautomatyzmwęzłazatokowoprzedsionkowegoimoŜewydłuŜaćprzewodzenie
impulsów),moŜerównieŜprowokowaćczęstoskurcze.
Chorobawieńcowa
Nieznajdujeobecniepotwierdzenia,popularnyodubiegłegostuleciapogląd,Ŝealkoholpoprawia
krąŜeniewnaczyniachwieńcowychitymsamymłagodzibólewieńcowe(objawydusznicybolesnej).
SubiektywnapoprawapospoŜyciualkoholuniejestwynikiemrozszerzenianaczyńwieńcowycha
skutkiemuspokajającegoiznieczulającegodziałaniaalkoholu.Mięsieńsercowypozostajenadal
niedotleniony.
Wprawdzie,jakwspomniałemnawstępie,niektórzybadaczetwierdzą,ŜespoŜywanieumiarkowanych
ilościalkoholuzmniejszaryzykozapadalnościnachorobęwieńcowątorównocześniezwracająuwagę
nazwiększonączęstośćwystępowaniautychosóbmarskościwątroby,zachorowańnarakaoraz
przypadkównadciśnieniatętniczego.Zdrugiejstrony,jestwielebadań,którewykazują,Ŝeryzyko
chorobywieńcowejiumieralnośćnatęchorobęzwiększasięwprzypadkuintensywnegopicia.
Zaburzeniahematologiczne
UosóbuzaleŜnionychodalkoholuspotykanesączęstozmianymorfologicznewszpikukostnym,które
uniemoŜliwiająprawidłowefunkcjonowanieukładukrwiotwórczego.Alkoholdziaławsposób
bezpośredninawszystkieelementymorfotycznekrwiiichrozwój.Wpływnakrwinkiczerwone
następujepoprzezobniŜeniepoziomukwasufoliowegoorazhamowaniesyntezyDNA.Stwierdzono
takŜetoksycznedziałaniealkoholunamegakariocytyorazniszczeniepłytekkrwiwśledzionie.Liczba
płytekmoŜepowrócićdonormyjuŜpokilkudniachabstynencji.
Chorobynaczyńmózgowych
Wynikiemchoróbnaczyńmózgowychsąm.in.udary.Powstająonenaskutekupośledzonego
przepływukrwiprzeztenaczynialubwydostaniasiękrwipozanaczynie.Zwiększoneryzykoudarui
krwotokuwiąŜesięzhamowaniemprzezalkoholtrombogennejaktywnościpłytekkrwi,zwiększoną
tendencjądoskurczunaczyńorazwspomnianymwcześniejwzrostemciśnieniakrwi.
Zaburzeniafunkcjiseksualnych
Pomimodośćpowszechnejopinii,Ŝealkoholiinnesubstancjepsychoaktywnewpływająkorzystniena
wydolnośćseksualną,częstoobserwujesięefektodwrotny.Wieletychsubstancji,zalkoholem
włącznie,madziałanie"odhamowujące"(np.redukujewstydizahamowaniauosóbnieśmiałych)i
poprzeztenmechanizmmoŜerzeczywisciepowodowaćzwiększeniepopędupłciowego.Długotrwałe
nadmiernepiciealkoholuprowadzijednaknajczęściejdoosłabieniawydolnościseksualnej.
Systematyczne,aniekiedynawetokazyjnespoŜywaniealkoholumoŜeuczęścimęŜczyznprowadzićdo
impotencji.
Stwierdzono,ŜewzroststęŜeniaalkohaluwekrwipowodujezaburzeniawzwodu,opóźnienieejakulacji
iosłabienieorgazmu.Zbadańwynika,zeimpotencjamoŜewystępowaćnawetu50%osób
długotrwalenaduŜywającychalkoholu.Ponadtouwieluzdarzasię,wspomnianawyŜej,atrofiająderi
obniŜeniepłodności.MechanizmtegozjawiskajestzłoŜonyiprawdopodobniejestskutkiem
bezpośredniegotoksycznegodziałaniaalkoholunakomórkiLeydigaorazwynikiemzaburzeńczynności
podwzgórza.PoziomtestosteronumoŜebyćobniŜony,jednakŜeostatniebadaniadowiodły,Ŝeuwielu
męŜczyznuzaleŜnionychodalkoholupoziomhormonówpłciowychjestprawidłowy.
Wpływalkoholunawydolnośćseksualnąkobietjestgorzejpoznany.WielespośróduzaleŜnionych
kobietskarŜysięnaosłabieniepopędupłciowego,zmniejszeniewydzielaniaśluzupochwowegoi
zaburzeniacyklumiesięcznego.Częstowystępujązmianyzanikowejajnikówizahamowanieowulacji.
Zbadańwynika,ŜekobietymająobniŜonąpłodnośćnaskutekzmniejszonejczęstościowulacjii
większejczęstotliwościporonieńsamoistnych.PiciealkoholuprzedokresempokwitaniamoŜeopóźnić
dojrzewaniepłciowepoprzezobniŜeniepoziomuhormonuwzrostuihormonuluteinizującego(LH).U
kobietuzaleŜnionychodalkoholuczęściejwystępujewczesnamenopauza.Odrębnymzagadnieniem
Plik z chomika:
Smeagola
Inne pliki z tego folderu:
Zjawisko alkoholizmu w literaturze przedmiotu.doc
(254 KB)
Wanda Sztander - Dzieci w rodzinie z problemem alkoholowym.doc
(87 KB)
Nieprzebaczona krzywda - J. Mellibruda.doc
(126 KB)
Karasowska A., Krzywdzenie dzieci w rodzinie alkoholowej.pdf
(91 KB)
Alkoholizm i uzależnienia od alkoholu - Jellinek.doc
(105 KB)
Inne foldery tego chomika:
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin