Wczesne wspomaganie rozwoju mowy u dzieci(1).pdf

(155 KB) Pobierz
Microsoft Word - WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU MOWY U DZIECI
WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU MOWY U DZIECI
Rozwój mowy dziecka trwa od poczęcia. W okresie prenatalnym kształtuje się miedzy innymi
reakcja ssania, połykania, wysuwania warg, szukania pokarmu, doskonali się zmysł słuchu. Po
urodzeniu niemowlę ćwiczy mięśnie twarzy, języka, warg, podniebienia miękkiego poprzez
ssanie, kąsanie, żucie do prawidłowego mówienia. Jeśli w tym czasie nie zadziałają czynniki
destrukcyjne, możemy prognozować, że proces rozwoju mowy będzie przebiegał prawidłowo.
Istnieje jednak wiele czynników mogących negatywnie wpłynąć na kształtowanie się mowy.
Wczesne rozpoznanie następstw działania tych czynników, stwarza możliwość wczesnej
interwencji, której celem jest zapobieganie zaburzeniom mowy.
Szczególną troską winny być otoczone dzieci z obciążonym wywiadem prenatalnym,
okołoporodowym i wczesnego dzieciństwa: dzieci urodzone w zamartwicy, z mała liczbą
punktów Apgar, z niską wagą urodzeniową ( > 2500 g ), wcześniaki, dzieci, których matki w
okresie ciąży leczyły się na nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość.
Mowa wpływa na całokształt rozwoju dziecka: jest głównym środkiem porozumiewania się,
umożliwia wyrażanie własnych odczuć i emocji, ułatwia zdobywanie informacji. Mowa nie jest
umiejętnością wrodzoną, dziecko przyswaja ją sobie od najbliższego otoczenia, czyli najczęściej
rodziców. Rodzice więc powinni świadomie stymulować rozwój mowy dziecka od pierwszych
miesięcy jego życia. Zanim dziecko nauczy się mówić musi przejść wiele etapów.
Okres melodii ( 0-1 roku życia)
Początkowo dziecko nawiązuje kontakt z matką poprzez krzyk i płacz. Jest to okres głużenia
(gruchania). Kiedy mama przemawia do maleństwa, ono włącza się do rozmowy. W 5-6 miesiącu
rozpoczyna się okres gaworzenia, dziecko zaczynać naśladować to co słyszy. Wyraźne są wtedy
rytmiczne ciągi sylabowe np. ba-ba-ba, pa-pa-pa. Potrafi już skoncentrować uwagę na osobie do
niego mówiącej, lokalizuje źródło dźwięku. W tym też okresie dziecko zaczyna żuć. W 8
miesiącu dziecko umie odróżniać już osoby znajome od obcych, radośnie zwraca się do bliskich
mu osób, a odwraca się z lękiem od nieznajomych.Dziecko zaczyna odkrywać różne natężenia
dźwięków swoich wypowiedzi, gaworzy szeptem. W wieku dziesięciu miesięcy maluch rozumie
wiele nazw z otoczenia, reaguje na proste pytania, odwraca głowę, poszukuje przedmiotu lub
osoby, zatrzymuje na nim wzrok.
Pod koniec pierwszego roku pojawiają się pierwsze świadome słowa ( mama, baba, tata ). Roczne
dziecko powinno mówić około trzech wyrazów, a swoje odczucia i pragnienia może wyrażać
poprzez wyrazy dźwiękonaśladowcze. Jest zainteresowane tym, co dzieje się w otoczeniu,
rozumie i wykonuje polecenia.
Okres wyrazu(1-2rok życia)
Po ukończeniu 1 roku życia następuje wielki postęp w rozwoju mowy.
Etap ten to okres wyrazu (1-2 rok życia). W tym okresie dziecko używa właściwie wszystkich
samogłosek oprócz nosowych: ę, ą. Ze spółgłosek wymawia: p, b, t, m, d, k, ś, ć. . W języku
dziecka pojawia się wiele wyrazów dźwiękonaśladowczych (np. "hau hau" na określenie psa), jak
również neologizmów wywodzących się od słów wypowiadanych przez dorosłych, ale
uproszczonych (np. "oć " chodź). Często dziecko skraca dłuższe wyrazy opuszczając część sylab
(np. "cinka"dziewczynka). Maluch więcej rozumie niż potrafi wypowiedzieć, co często budzi
jego irytację. Zasób słów w tym wieku jest już całkiem spory, jednak istnieją duże różnice
indywidualne. Pojawiają się formy dwuwyrazowe, które są przygotowaniem do formułowania
pełnych zdań.
Okres zdania(2-3 rok życia)
Po ukończeniu 2 roku życia maluszek często gwałtownie rozwija swoje słownictwo, w jego
mowie pojawia się wiele nowych głosek i zaczyna tworzyć pierwsze zdania, stąd nazwa
kolejnego etapu rozwoju mowy okres zdania (2-3 rok życia). Mowa ulega dalszemu rozwojowi i
doskonaleniu. Dziecko zaczyna rozumieć mowę rodziców. Z części mowy używane są
najczęściej rzeczowniki i czasowniki. Później używają przymiotników i spójników. Mowa dzieci
między 2 a 3 rokiem życia jest zrozumiała dla osób nie tylko z najbliższego otoczenia. Mowa
dziecka ciągle się doskonali i staje się coraz bardziej zrozumiała dla otoczenia. W okresie zdania
• wargowe: p, b, m, pi, bi, mi;
• wargowo-zębowe: f, w, fi, wi;
• środkowojęzykowe: ś, ź, ć, di, ń, j;
• tylnojęzykowe: k, g, ch;
• przednio-językowo-zębowe: t, d, n;
• przednio-językowo-dziąsłowe: l.
• wymawia samogłoski : ą, ę
Okres ten jest przełomowy w rozwoju mowy, gdyż dziecko przyswaja sobie podstawy systemu
leksykalnego, fonetycznego i morfologicznego języka.
Okres swoistej mowy dziecięcej(3-7 rok życia)
Dziecko posiada pełną umiejętność budowania wypowiedzi, ok. siódmego roku życia poprawnie
wymawia wszystkie głoski.
Jeśli na którymkolwiek etapie rozwoju mowy pojawią się sygnały niepokojące rodziców, należy
zasięgnąc porady logopedy.
We wczesnym rozpoznaniu nieprawidłowości mowy ważna jest rola pediatry jako osoby, do
której zwracają się rodzice. Lekarz powinien być tym, który nie tylko skieruje, ale również
zachęci rodzica do współpracy z logopedą.
Beata Boniecka-Wincenciak
Zgłoś jeśli naruszono regulamin