Dyslalia jako zaburzenie mowy(1).pdf
(
188 KB
)
Pobierz
Microsoft Word - 1557
Dyslalia jako zaburzenie mowy
OPRACOWAŁA:
Anna Bryska - Zawadzka
Spis tre
Ļ
ci
1. PROBLEM ZABURZE
İ
MOWY W LITERATURZE ............................. 3
2. ETIOLOGIA ZABURZE
İ
MOWY ............................................................. 4
2.1. P
RZYCZYNY ENDOGENNE
............................................................................. 5
2.2. P
RZYCZYNY EGZOGENNE
.............................................................................. 5
2.2.1. Uwarunkowania zaburze
ı
mowy wyst
ħ
puj
Ģ
ce w rodzinie patologicznej
i instytucjach opieki całkowitej ....................................................................... 7
3. ISTOTA I SYMPTOMATOLOGIA DYSLALII......................................... 9
3.1. P
ODZIAŁ DYSLALII W OPARCIU O KRYTERIUM PRZYCZYNOWE
.................... 10
3.2. P
ODZIAŁ DYSLALII W OPARCIU O WYST
Ħ
PUJ
ġ
CE OBJAWY
........................... 12
3.2.1. Sygmatyzm (seplenienie) ..................................................................... 12
3.2.2. Reranie (rotacyzm) .............................................................................. 14
3.2.3. Mowa bezd
Ņ
wi
ħ
czna ............................................................................ 15
3.2.4. Rynolalia (nosowanie, rynofonia, rynizm) .......................................... 16
3.2.5. Nieprawidłowa wymowa głosek k, g ................................................... 17
4. PSYCHODYDAKTYCZNE KONSEKWENCJE ZABURZE
İ
MOWY18
ZAKO
İ
CZENIE............................................................................................... 21
BIBLIOGRAFIA............................................................................................... 22
ANEKSY ............................................................................................................ 24
WYWIAD........................................................................................................... 24
Strona 2
1. Problem zaburze
ı
mowy w literaturze
Objawy zaburze
ı
mowy były od dawna znane i opisywane. Natomiast przyczyny
i patomechanizmy owych nieprawidłowo
Ļ
ci były odkrywane w miar
ħ
post
ħ
pu wielu dziedzin
naukowych, w tym: medycyny, psychologii, neurofizjologii. Dlatego te
Ň
w literaturze
specjalistycznej spotyka si
ħ
ró
Ň
norodne sposoby charakteryzowania, jak te
Ň
rozmaite kryteria
podziału zaburze
ı
mowy.
Poj
ħ
cie
zaburzenie mowy
najcz
ħĻ
ciej stosowane jest zamiennie z takimi synonimami,
jak: deficyty mowy, defekty mowy, odchylenia mowne, patologie mowy, zaburzenia
komunikacji werbalnej oraz zniekształcenia mowy (Logopedyczny słownik terminologii
diagnostycznej, 1996, s.294). Okre
Ļ
la si
ħ
je mianem poj
ħ
cia najszerszego, obejmuj
Ģ
cego
swoim zasi
ħ
giem nieprawidłowo
Ļ
ci mowy o ró
Ň
nej etiologii, które prowadz
Ģ
do zakłóce
ı
procesu porozumiewania si
ħ
. Tego terminu u
Ň
ywa si
ħ
dla okre
Ļ
lenia wszelkich
patologicznych zjawisk wyst
ħ
puj
Ģ
cych w procesie nadawania i odbioru, pocz
Ģ
wszy
od prostych wad wymowy, a
Ň
do całkowitej niemo
Ň
no
Ļ
ci mówienia wł
Ģ
cznie
(G. Jastrz
ħ
bowska, 1996, s.30).
Najogólniej, wi
ħ
c poj
ħ
cie
zaburzenia mowy
obejmuje zaburzenia procesu mówienia
(wypowiadania si
ħ
), jak i rozumienia cudzej wypowiedzi, czyli zaburzenie procesu
porozumiewania si
ħ
słownego. Zaburzenia tego procesu powstaj
Ģ
na skutek dysfunkcji
narz
Ģ
dów mowy, zarówno nadawczych jak i odbiorczych, które dotycz
Ģ
zniekształce
ı
całej
wypowiedzi lub jej cz
ħĻ
ci (Logopedyczny słownik terminologii diagnostycznej, 1996, s.294).
W literaturze specjalistycznej spotyka si
ħ
wiele propozycji pojmowania zaburze
ı
mowy. W zale
Ň
no
Ļ
ci od charakteru pojmowania zaburze
ı
wyró
Ň
nia si
ħ
klasyfikacje
przyczynowe (etiologiczne), objawowe (symptomatologiczne), j
ħ
zykoznawcze oraz
neurofizjologiczne. T
ħ
ró
Ň
norodno
Ļę
systemów klasyfikacyjnych tłumaczy si
ħ
tym,
i
Ň
„niezwykle trudno stworzy
ę
jedn
Ģ
, uniwersaln
Ģ
– uwzgl
ħ
dniaj
Ģ
c
Ģ
wszystkie aspekty
zaburze
ı
i wszelkie kryteria podziałów – kategoryzacj
ħ
. Utrudnia to równie
Ň
pewien chaos
terminologiczny obserwowany w literaturze przedmiotu oraz nieznajomo
Ļę
przyczyn
niektórych zaburze
ı
mowy” (G. Jastrz
ħ
bowska, 1996, s.33).
Dosy
ę
cz
ħ
stym zjawiskiem w polskiej logopedii jest okre
Ļ
lanie tre
Ļ
ci i rodzajów
zaburze
ı
tym samym terminem lub stosowanie ró
Ň
nych terminów dla tego samego
zaburzenia. Wynika to najcz
ħĻ
ciej z przyj
ħ
tego kryterium objawowego lub przyczynowego.
„W praktyce jednak okazuje si
ħ
,
Ň
e podobne objawy wywołuj
Ģ
ró
Ň
ne przyczyny, a te same
przyczyny mog
Ģ
prowadzi
ę
do ró
Ň
nych objawów. Zło
Ň
one przyczyny o charakterze
Strona 3
endogennym i egzogennym oraz ich ró
Ň
ne kombinacje utrudniaj
Ģ
stworzenie przejrzystych i
jednoznacznych klasyfikacji” (G. Jastrz
ħ
bowska, 1996, s.63-64).
Do najcz
ħĻ
ciej stosowanych nale
Ň
y
klasyfikacja etiologiczna
I. Styczek. Uwzgl
ħ
dnia
ona „jedn
Ģ
izolowan
Ģ
przyczyn
ħ
lub zespół przyczyn le
ŇĢ
cych u podstaw zaburze
ı
mowy”
(E. M. Minczakiewicz, 1997, s.76). Wyró
Ň
nia ona dwie kategorie przyczyn wywołuj
Ģ
cych
zaburzenia mowy – endogenne (wewn
Ģ
trzpochodne) oraz egzogenne (
Ļ
rodowiskowe,
zewn
Ģ
trzpochodne). Celem kategoryzacji opartych na kryterium etiologicznym
i mechanizmach prowadz
Ģ
cych do zaburze
ı
mowy jest ustalenie, jakie jest
Ņ
ródło owych
nieprawidłowo
Ļ
ci. Zgodnie z tym podziałem
dyslali
ħ
wywołuj
Ģ
przyczyny endogenne.
I. Styczek okre
Ļ
la dane zaburzenie mianem opó
Ņ
nienia funkcji pewnych struktur mózgowych,
które mo
Ň
e „powodowa
ę
trudno
Ļ
ci w opanowaniu j
ħ
zyka, opó
Ņ
nienia w jego przyswajaniu”
(E.M. Minczakiewicz, 1997, s.77), wynikaj
Ģ
ce z uszkodzenia struktur korowych lub
wolniejszego wykształcenia si
ħ
pewnych struktur mózgowych (G. Jastrz
ħ
bowska, 1996, s.35).
Z kolei najbardziej reprezentatywn
Ģ
dla
klasyfikacji symptomatologicznych
jest
podział L. Kaczmarka, wyró
Ň
niaj
Ģ
cego w ka
Ň
dej wypowiedzi trzy cz
ħĻ
ci składowe: tre
Ļę
,
form
ħ
j
ħ
zykow
Ģ
oraz substancj
ħ
foniczn
Ģ
. Dane składniki wypowiedzi warunkuj
Ģ
trzy rodzaje
zaburze
ı
mowy, a wi
ħ
c adekwatnie: zaburzenia tre
Ļ
ci, j
ħ
zykowe oraz substancji fonicznej
(E. M. Minczakiewicz, 1997, s.78-79). S
Ģ
one wywołane ró
Ň
norodnymi przyczynami, za
Ļ
ka
Ň
da z nich mo
Ň
e wywoła
ę
dyslali
ħ
(G. Jastrz
ħ
bowska, 1996, s.37).
J
ħ
zykoznawcza klasyfikacja
zaburze
ı
mowy – skonstruowana przez J. Kani
ħ
–
wyró
Ň
nia zakłócenia o charakterze segmentalnym (głoski) i suprasegmentalnym (melodia,
akcent, rytm). Owe typy zaburze
ı
mog
Ģ
wyst
ħ
powa
ę
ł
Ģ
cznie. W niektórych za
Ļ
przypadkach
pojawia si
ħ
wył
Ģ
cznie jeden typ zaburze
ı
. I tak „w
dyslalii
wyst
ħ
puje jedynie zaburzenie
substancji fonicznej w płaszczy
Ņ
nie segmentalnej” (E. M. Minczakiewicz, 1997, s.97).
W
neurofizjologicznej klasyfikacji
zaburze
ı
mowy zaproponowanej przez J. Szumsk
Ģ
zostały wyodr
ħ
bnione zaburzenia mowy pochodzenia mózgowego, obwodowego oraz
o trudnej do ustalenia etiopatogenezie.
2. Etiologia zaburze
ı
mowy
H. Spionek zaznacza, i
Ň
zaburzenia mowy mo
Ň
na rozpatrywa
ę
z punktu widzenia
objawów lub z punktu widzenia etiologii i patomechanizmów (E. M. Minczakiewicz, 1997,
s.76). Czynniki wywołuj
Ģ
ce zaburzenia wymowy s
Ģ
ró
Ň
ne. Uwzgl
ħ
dnia si
ħ
jedn
Ģ
izolowan
Ģ
przyczyn
ħ
lub zespół przyczyn le
ŇĢ
cych u podstaw zaburze
ı
mowy. Tak
Ň
e same zaburzenia
Strona 4
przejawiaj
Ģ
si
ħ
w sposób zró
Ň
nicowany. Uwarunkowania nieprawidłowej wymowy dzieli si
ħ
tradycyjnie na endogenne (wewn
Ģ
trzpochodne) oraz egzogenne (zewn
Ģ
trzpochodne) –
(E. Chmielewska, 1997, s.7).
2.1. Przyczyny endogenne
Ujawnienie przyczyn zaburze
ı
mowy napotyka na rozliczne trudno
Ļ
ci. Kłopoty
s
Ģ
zwi
Ģ
zane nie tylko ze stanem rozwoju medycyny, psychologii i innych nauk, ale równie
Ň
z wiedz
Ģ
badaj
Ģ
cego i ograniczeniami, jakie stwarzaj
Ģ
metody badawcze. Wa
Ň
ne jest równie
Ň
,
aby zrozumie
ę
,
Ň
e „stwierdzenie w wywiadzie jednego lub kilku czynników niekoniecznie
musi si
ħ
wi
Ģ
za
ę
z rozpoznanym objawem zaburze
ı
logopedycznych” (B. Rocławski,
W. Fedorowska, B. Wardowska, 1995, s.64).
I. Styczek wyró
Ň
nia w kategorii przyczyn wewn
Ģ
trzpochodnych nast
ħ
puj
Ģ
ce
uwarunkowania:
•
nieprawidłowa budowa narz
Ģ
dów mowy lub obni
Ň
enie słyszalno
Ļ
ci, b
ħ
d
Ģ
ce przyczyn
Ģ
dysglosji
;
•
uszkodzenie o
Ļ
rodków i dróg unerwiaj
Ģ
cych narz
Ģ
dy mowne, powoduj
Ģ
ce
dysarti
ħ
;
•
uszkodzenie pewnych struktur mózgowych, doprowadzaj
Ģ
ce do cz
ħĻ
ciowej lub całkowitej
utraty mowy, powoduj
Ģ
ce
afazj
ħ
;
•
opó
Ņ
nienie funkcji pewnych struktur mózgowych, stanowi
Ģ
ce podstaw
ħ
dyslalii
;
•
nerwice, które przyczyniaj
Ģ
si
ħ
do powstania
j
Ģ
kania, mutyzmu
lub
afonii
;
•
upo
Ļ
ledzenie umysłowe warunkuj
Ģ
ce
oligofazj
ħ
oraz
•
choroby psychiczne, które s
Ģ
zwi
Ģ
zane z zaburzeniami my
Ļ
lenia, czego wynikiem jest
schizofazja
(E. M. Minczakiewicz, 1997, s.77).
Owe determinanty wymowy o charakterze wewn
Ģ
trzpochodnym stanowi
Ģ
podstaw
ħ
metod badawczych stosowanych dla okre
Ļ
lenia stanu mowy dziecka.
2.2. Przyczyny egzogenne
W kategorii przyczyn zewn
Ģ
trzpochodnych nie stwierdza si
ħ
Ň
adnych defektów
anatomicznych ani psychoneurologicznych, które mog
Ģ
stanowi
ę
przyczyn
ħ
zaburzenia.
Jednak
Ň
e jednocze
Ļ
nie dostrzega si
ħ
ujemne wpływy
Ļ
rodowiska takie, jak wadliwe wzorce
wymowy, zaniedbania opieku
ı
czo – wychowawcze. Zgodnie z tym „podło
Ň
em zaburze
ı
Strona 5
Plik z chomika:
ramad
Inne pliki z tego folderu:
Wybrane próby do badania analizy i syntezy słuchowej wyrazów.pdf
(95 KB)
Test rozwoju reakcji słuchowych i mowy(1).doc
(93 KB)
Test do badania poziomu analizy i syntezy głoskowej_wg J Nowak.pdf
(92 KB)
Wybrane próby do badania analizy i syntezy słuchowej wyrazów(1).pdf
(95 KB)
Test sprawnosci jezykowej Podrecznik(1).pdf
(1642 KB)
Inne foldery tego chomika:
Bajki do oglądania
Bajki do słuchania
Coś dla dzieci
Dokumenty
EWiWP
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin