Prawo Handlowe.pdf

PRAWO HANDLOWE – WYKŁAD 02-04-2011

Rafał Szczepaniak – EGZAMIN PISEMNY: pytania otwarte; 3,4 zagadnienia

I. Pojęcie i podział prawa

Prawo – uporządkowany zbiór obowiązujących w danym państwie norm prawnych.

a) Prawo dzielimy na publiczne i prywatne.

Prawem publicznym jest prawo, które dotyczy państwa, a prywatne to prawo interesów

prywatnych.

Prawo publiczne – prawo tzw. stosunków pionowych, w ramach których podmiot władny

(organ władzy publicznej), jest uprawniony do jednostronnego określania, w granicach

prawa, treści praw i obowiązków podmiotów podporządkowanych jego władzy.

Prawo prywatne – prawo tzw. stosunków poziomych, opartych na zasadzie formalnej

równości stron i swobody umów (kontraktowej), dzięki którym wzajemne prawa i

obowiązki stron wynikają z ich wzajemnych, suwerennych decyzji.

b) Gałęzie prawa prywatnego

Prawo cywilne (prawo obrotu prywatnego), oparte na zasadach równości stron oraz

swobody umów – niekiedy Ustawodawca kompensuje brak faktycznej równości

kontrahentów poprzez przyznawanie większych uprawnień stronie słabszej np.

konsumentom;

Prawo handlowe (prawo obrotu gospodarczego)w zdecydowanej większości tożsame z

prawem cywilnym – prawo podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, zwykle bez

preferencji. Prawo zachodzące między przedsiębiorcami. W polskiej nauce prawa wskazuje

się, że prawo handlowe stanowi prywatnoprawną część prawa gospodarczego.

Prawo gospodarcze - gałąź prawa prywatnego, regulująca stosunki prawne pomiędzy

uczestnikami obrotu gospodarczego (majątkowe stosunki gospodarcze). Normy tej gałęzi

prawa opierają się na zasadzie wzajemnej autonomiczności i równorzędności podmiotów.

Prawo gospodarcze prywatne pod względem treści jest niemal tożsame z prawem

handlowym, a używane określenie wynika zazwyczaj z tradycji przyjętej w danym ośrodku

naukowym. Zdaniem zwolenników tego określenia, prawo gospodarcze obejmuje swym

zakresem także inne niż działalność handlowa dziedziny działalności gospodarczej (np.

prawo papierów wartościowych). Ponadto, nazwa wprowadza wyraźny kontrast w stosunku

do prawa gospodarczego publicznego, zachowując tradycyjny podział na prawo publiczne i

prywatne.

c) Gałęzie prawa publicznego

Prawo konstytucyjne;

Prawo administracyjne;

Prawo finansów publicznych;

Prawo karne;

Prawa proceduralne (postępowania sądowe i administracyjne );

II. Spółki

Spółka – prawna forma współdziałania dwóch lub większej liczby osób dla łatwiejszego osiągnięcia

wspólnego celu gospodarczego. Prawo dopuszcza także możliwość tworzenia i istnienia niektórych

spółek z udziałem jednego wspólnika (spółki jednoosobowe), a także powoływania ich dla celów

niegospodarczych. W formie spółek występuje większość przedsiębiorstw przemysłowych,

handlowych, usługowych, transportowych i.in.

a) Rodzaje spółek

Spółki dzieli się na cywilne (prawa cywilnego) i handlowe (prawa handlowego).

Spółki handlowe – prawne formy prowadzenia profesjonalnej działalności gospodarczej.

Spółki handlowe dzielimy na spółki osobowe i kapitałowe.

Spółki osobowe (nie są osobami prawnymi) :

• spółka jawna

• spółka komandytowa

• spółka komandytowo-akcyjna

• spółka partnerska

Spółki kapitałowe:

• spółka z ograniczona odpowiedzialnością

• spółka akcyjna

Spółka cywilna – pochodzi z innego obszaru regulacji prawnej, ale wykazuje cechy spółki

osobowej i dlatego zaliczanie jej do grupy obok osobowych spółek handlowych jest

uzasadnione.

b) Podmiotowość prawna spółki cywilnej

Spółka cywilna jest prawną formą współdziałania osób fizycznych lub prawnych w

działalności gospodarczej. Powstaje jedynie dla realizacji działalności gospodarczej, której

cel może być długo lub krótkotrwały, na czas oznaczony lub nieoznaczony. Spółka cywilna

nie ma osobowości prawnej. Jest szczególną formą prawno-organizacyjną pozwalającą

wykorzystać umiejętności i kwalifikacje wspólników.

Umowa spółki wymaga formy pisemnej „ad probationem”, lecz jej niezachowanie nie

powoduje nieważności umowy. Spółka nie podlega wpisowi do rejestru handlowego.

Wspólnicy zobowiązani są wnieść przewidziane umową wkłady do spółki, mogą mieć one

postać pieniężną lub rzeczową. Sposoby wniesienia i dysponowania nimi określają warunki

umowy. Ustrój spółki reguluje umowa wspólników.

Reasumując:

- spółka cywilna: współdziałanie kilku osób w działalności gospodarczej

- pewna dogodna forma prawna realizacji zamierzonych celów

- nie jest uregulowana w kodeksie spółek handlowych, natomiast przepisy odnoszące się do

spółki cywilnej zawiera kodeks cywilny (art. 860-875)

- nie jest osobą prawną

- nie jest w ogóle podmiotem prawa w prawie prywatnym, nie jest nawet ułomną osobą

prawną, wspólnicy spółki cywilnej są podmiotami prawa. Oni też są w świetle prawa

przedsiębiorcami – wpisywani do ewidencji działalności gospodarczej. Cechuje się stałym

składem wspólników (jak wszystkie spółki osobowe) – poszerzenie grona wspólników

wymaga zmiany umowy.

- majątek jest współwłasnością wspólników (współwłasność łączna – art. 196 KC),

wspólnik nie może rozporządzać swoim udziałem we wspólnym majątku

- wspólnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki (np. wobec ZUS,

US, wierzycieli)

- na gruncie prawa publicznego istnieją pewne szczątkowe przejawy podmiotowości spółki

cywilnej np. jest traktowana jako podatnik, płatnik składek ZUS.

c) Podmiotowość prawna spółki jawnej

Spółka jawna to spółka osobowa, spółka prawa handlowego. Uregulowana w Kodeksie

spółek handlowych z 2001 roku. Nie jest osobą prawną, bo jest spółką osobową. W

przeciwieństwie do spółki cywilnej jest już podmiotem prawa – nazywamy ją ułomną osobą

prawną. Pojęcie to nie występuje w przepisach prawnych, jest to pojęcie prawnicze dla

nazwania pewnych jednostek organizacyjnych, które nie są osobami prawnymi, ale

wykazują wiele cech typowych dla osób prawnych.

Ułomna osoba prawna (lub niezupełna osoba prawna) – podmiot stosunku cywilnoprawnego,

jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, lecz posiadająca na mocy ustawy

zdolność prawną.

Ułomnymi osobami prawnymi w prawie polskim są:

• spółka jawna

• spółka partnerska

• spółka komandytowa

• spółka komandytowo-akcyjna

• wspólnota mieszkaniowa

• stowarzyszenie zwykłe

• spółka akcyjna w organizacji

• spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji

• europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych

• partia polityczna niewpisana do ewidencji

Ułomna osoba prawna może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania mocą swojego działania, może

także pozywać i być pozywaną. Członkowie takiej jednostki organizacyjnej co do zasady ponoszą za

jej zobowiązania odpowiedzialność subsydiarną, tj. powstającą z chwilą jej niewypłacalności.

Częstym błędem jest włączanie do katalogu ułomnych osób prawnych spółki cywilnej (która w

istocie jest umową cywilnoprawną), chociaż Kodeks pracy traktuje taką spółkę jako stronę stosunku

pracy w charakterze pracodawcy.

Obecnie odchodzi się od stosowania terminu "ułomnej osoby prawnej" na rzecz sformułowania

"jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej."

Mają one zatem zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych. Mają także zdolność

sądową, mogą więc pozywać i być pozywane przed sądem. (Spółka cywilna natomiast nie

ma zdolności sądowej, trzeba więc pozwać wspólników spółki cywilnej anie samą spółkę.)

Art. 331 Kodeksu Cywilnego stanowi, że do tego typu jednostek organizacyjnych, co spółki

jawne, stosujemy odpowiednio przepisy o osobach prawnych.

Spółka jawna jest podmiotem prawa. Może być więc właścicielem różnych rzeczy np.

ruchomości, nieruchomości, może być kontrahentem w umowach.

Spółka jawna jest klasycznym wzorcem spółki osobowej prawa handlowego. Oprócz spółki

jawnej do spółek osobowych prawa handlowego zaliczamy też spółkę partnerską, spółkę

komandytową, komandytowo-akcyjną. Dlatego tez w kwestiach nieuregulowanych

dotyczących w/w spółek stosujemy przepisy o spółkach jawnych.

Spółka jawna, w przeciwieństwie do spółki cywilnej, jest w świetle prawa przedsiębiorcą i

wpisuje się ją do KRS-u, czyli to ona jest przedsiębiorcą, a nie jej wspólnicy.

d) Różnice między spółką jawną a spółką cywilną

Spółka jawna jest najprostszą formą spośród spółek handlowych. Dokonując porównania jej do

spółki cywilnej, można wskazać na następujące podstawowe różnice:

1) spółka jawna jest przedsiębiorcą, w spółce cywilnej status ten przysługuje jej wspólnikom w

zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej lub zawodowej;

2) spółka jawna prowadzi przedsiębiorstwo, spółka cywilna może być utworzona w celu

gospodarczym, którego realizacja nie wymaga prowadzenia działalności zorganizowanej w takim

stopniu;

3) spółka jawna działa pod własną firmą;

4) spółka jawna posiada podmiotowość prawną, natomiast spółka cywilna nie jest podmiotem prawa,

lecz umową obligacyjną, łączącą takie podmioty;

5) majątek spółki jawnej jest jej majątkiem jako podmiotu, natomiast w przypadku spółki cywilnej

majątek spółki jest majątkiem wspólnym wspólników, objętym wspólnością łączną;

6) w spółce jawnej wspólnicy ponoszą subsydiarnie odpowiedzialność za zobowiązania spółki, przy

czym odpowiadają oni solidarnie między sobą i ze spółką, natomiast w spółce cywilnej

odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki ma charakter pierwszorzędny, a solidarność

istnieje tylko między wspólnikami.

e) Odpowiedzialność majątkowa wspólników spółki partnerskiej

Spółka partnerska pojawiła się około 10 lat temu. Zaliczana jest do osobowych spółek prawa

handlowego. S półka partnerska – typ spółki osobowej wprowadzony do systemu prawa z

dniem 1 stycznia 2001 r. przez ustawę Kodeks spółek handlowych.

Spółki osobowe różnią się od spółek kapitałowych m.in. tym, że ich wspólnicy odpowiadają

osobiście za długi spółki.

Spółka partnerska – odpowiedzialność partnerów za długi. Spółka partnerska, jak wszystkie

spółki osobowe prawa handlowego, ma charakter subsydiarny – posiłkowy. Oznacza to, że

wspólnicy odpowiadają wówczas, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się nieskuteczna.

Wspólnicy odpowiadają solidarnie wobec wierzycieli wraz ze spółką. Pomimo tego, że ta

odpowiedzialność jest subsydiarna wierzyciele mogą od razu pozwać i spółkę i wspólników.

Spółka partnerska zakładana jest w celu wykonywania określonego wolnego zawodu np.

medyczny, prawniczy. Za szkody spowodowane w sztuce wykonywania zawodu odpowiada

spółka i subsydiarnie z nią ten partner, który ten błąd popełnił, względnie ten, który

nadzorował pracownika spółki, który ten błąd popełnił. Za pozostałe zobowiązania

odpowiadają wraz ze spółką subsydiarnie wszyscy partnerzy.

Reasumując:

- umowa spółki wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności (do 8.01.2009 r. umowa

spółki partnerskiej wymagała formy aktu notarialnego)

- powstaje z chwilą wpisu do KRS,

- celem spółki jest wykonywanie wolnego zawodu,

- odpowiedzialność wspólników jest ograniczona tzn. partner nie odpowiada za

zobowiązania spółki wynikające z działalności innych partnerów,

- działa pod własną firmą,

- firma powinna zawierać nazwisko co najmniej jednego partnera, dodatkowe oznaczenie "i

partner" bądź "i partnerzy" albo "spółka partnerska" oraz określenie wolnego zawodu

wykonywanego w spółce.

- pierwotnie musi się składać z co najmniej dwóch wspólników.

f) Różnice między komandytariuszem a komplementariuszem

Spółka komandytowa - spółka mająca na celu prowadzenie w większym rozmiarze

przedsiębiorstwa zarobkowego albo gospodarstwa rolnego pod wspólną firmą, a za

zobowiązania spółki odpowiada przynajmniej jeden ze wspólników bez ograniczenia

(komplementariusz) i przynajmniej jeden odpowiada w sposób ograniczony

(komandytariusz).

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: