HM_3_ekranowy.pdf

Pismo instruktorów

Mazowieckiej

Chorągwi Harcerzy

23.05.2009

Chcemy uczyć się życia pod gołym niebem, bowiem tylko tam

sprawnie ukształtujemy nasze ciała i uszlachetnimy nasze dusze...

Nr 3 (16)

Czuj duch!

Gdy gaśnie pierwszy dzień obozowego życia, zastępowi

– wywiadowcy znużeni są ciężką pionierską pracą, młokosy

zaś jeszcze tryskają energią i w miejscu usiedzieć nie mogą.

Wódz co nie raz swoją gromadę wiódł w puszcz ostępy wie,

że ten pierwszy leśny zmierzch waży wiele. Tego dnia wleje

w młode serca kilka miar harcerskiego ducha.

phm. Andrzej Jaworski

kich do kręgu. Gdy już zbiorą się, miejsca zajmą,

a gwar który towarzyszy zawsze takim braci spot-

kaniom ucichnie, jeden z tych wyjadaczy – ćwi-

ków, na których młodzież patrzy trochę z uzna-

niem, a trochę z obawą, wyjdzie i ognisko rozpali.

W blasku płomieni widać jak różni wokół przy-

jaciele się zebrali. Liczna jest dziatwa, której

N iepostrzeżenie ktoś ułożył ognisko i gdy

czas przyjdzie wódz zagada do starszych

i każdego z młodzików poklepie z uzna-

niem po ramieniu – szeptem wzywając wszyst-

HARCERSKIE MAZOWSZE | HARCERZE

widok na myśl przywodzi nieporadne i płochli-

we jeszcze łoszaki lub szczenięta lisie. Obok

zaprawieni wywiadowcy siedzą. Mrok nocy,

kapryśność letniej pogody, ani też surowość

leśnego życia nie straszne im, bo z borsuczą

hardością stawiają wszystkiemu czoła. Zaś

w milczeniu zupełnym, niczym pobliskie dęby

lub jawory, stare wygi miejsca zajęły. Oni ra-

czej w lasu z wiatrem rozmowę są zasłuchani

i pośród nich właśnie wodza szukać należy.

Z dala scena ta jak ilustracja przedwiecznego

podania. W krąg siedzą wszyscy. Twarzami do

siebie. Miejsce wodza równe się zdaje każdemu

innemu. Każdy głos zabierze we właściwym

momencie, a i na gawędę Starego Wilka bractwo

całe czeka. Śpiew i radość, czasem zaduma w bla-

sku ognia wespół biją z tego kręgu.

Wszak to nie wykład, nie pokaz musztry,

nie teatr nawet – lecz ognisko harcerskich

braci.

a nawet im złorzeczyli. Przez następne dni każdy

młodzik nauczy się więc odróżniać stąpanie jeża

od niezgrabnego skradania człowieka. Pozna,

że noc mroczna się zdaje, póki oślepia się ją

światłem latarni. Zapamięta godzinę o której

łanie podchodzą pod obozowisko, zanim gwar

harcerskiego poranka je spłoszy. I dowie się

dlaczego las wieczorem żywicą pachnie. A od

starszych braci nauczy się kiedy czas i miejsce

jest na śmiech i swobodne rozmowy, a kiedy prze-

kracza się granice matecznika gdzie szeptem

tylko odezwać się wypada.

Zadaniem gromady skautowej jest nie

zaprowadzić nowy swój porządek, lecz

raczej wtopić się i zestroić z życia puszczy

rytmem.

Niczym jednak byłoby te oczy i uszy szeroko

otwarte gdyby wspólnota cała nie żyła podług

harcerskiego obyczaju. A obyczaj ten mówi, że

każdy członek drużyny równy jest innym w pra-

wach, choć młodsi mniej są obowiązkami obcią-

żeni. Wszyscy pełnią służbę na rzecz wspólnoty,

ale służba podrostków krótsza jest i łatwiejsza.

Tego pierwszego wieczora Drużynowy zapyta

tych cwaniaków miejskich – czy słyszą głosy

jakie? Młodzież najpierw zaśmieje w duchu nie

zrozumiawszy, potem zamilknie, a wreszcie... za-

dziwi się. Żabi koncert trwa przecież w najlepsze,

krzyk żurawi jeziorem się niesie, a szum drzew

knieje i wszystkich jej mieszkańców do snu koły-

sze. To najpierwsza nauka leśnego życia. Od tej

pory młodzi wiedzieć będą, a i starszym się przy-

pomni, czemu raczej śpiew melodyjny niż wrzaski

wniebogłosy właściwe są wieczornemu ognisku.

Teraz Wódz gawędę opowie. Historia to o włó-

częgach – co osiedli pośród ludów miejscowych.

Lecz póki głusi i ślepi na świat swych gospodarzy

byli, póty niczego o nich się nie wywiedzieli. Póki

więcej hołdowali swoim zwyczajom zupełnie

obcym tu przecież, póty miejscowi unikali ich

HARCERZE | HARCERSKIE MAZOWSZE

Śpią i jedzą wspólnie, jednak najsłabsi naprzód

swoje racje dostają. Na wędrówce każdy dźwiga

wspólny ładunek, lecz to najsilniejsi namioty

troczą, a młodzież raczej bochen chleba chowa

w plecaku. Zbiórki ogłasza się wtedy gdy to

potrzebne, lecz nigdy dla kaprysu starszyzny,

a ćwiki pierwej niż młodziki się na nich stawiają.

Gdy któryś z wywiadowców wykaże się sprytem,

zaradnością lub się przysłuży ogólnemu dobru

– wtedy wódz pochwali go wobec całej gromady.

Gdy zaś kto występek jaki przeciw wspólnocie lub

porządkowi leśnemu popełni – wtedy drużynowy

pochyli się nad nim i podpowie jak błąd napra-

wić i jak Wilk Stary, przed szyderstwem i kpiną

zagubione szczenię ochroni.

W drużynie harcerskiej zwyczaje panują

bowiem mniej do kompanii wojska podobne

lecz skojarzenia z wilczą watahą bardziej

przywodzące.

Na czele watahy stoi zawsze basior stary. Nie,

nie ten który najsilniejszy jest wcale, nie ten co

najbardziej skory do bójki albo który budzi strach

w wilkach, ani ten co szczeka najgłośniej. Basior

przewodnik otoczony jest szacunkiem i zaufa-

niem, a u dwulatków respekt budzi, bowiem nie

raz jego mądrość i doświadczenie przeprowadziły

watahę przez czasy ciężkie. Wiele się młodzi

wodzowie skautowi nauczyć od takiego basiora

mogą. W czasie polowania baczy on na każdego ze

straży, tropicieli czy też myśliwych – nie tylko jak

radzą sobie bracia wilcy z powierzonym zadaniem,

ale czy któryś zagrożony nie jest albo od stada

zanadto się nie oddala. Na leżach wystawia warty,

zawsze przyuważy czy podrostki zjadły posiłek

wspólnym staraniem zdobyty i bezpieczeństwo

szczeniąt też ma na uwadze. A w chwilach wy-

tchnienia basior czasu nie traci na wylegiwanie

się w trawie lecz do każdego z watahy zagadnie,

a i na harce z wilczętami sobie pozwoli. Zna dzięki

temu kto wzrok ma jak raróg ostry, a kto zwinny

jest i niczym rosomak silny.

Wódz drużynowy – jak wilk przewodnik

prawdziwy, więcej słucha niż mówi. Na szla-

ku prowadzi, a nie tylko wskazuje kierunek.

Nie karci, lecz za odwagę, wytrwałość i po-

korę młodszych braci nagradza.

A że kończyć powinienem, jedną tylko

naukę od Starego Wilka nabytą przytoczę:

Zapach ogniskowego dymu ledwie ze skautowego

odzienia schodzi. Każdy wywiadowca co dymem

tym nasiąkł wielokrotnie, wie to doskonale. A za-

pach ten przenika wszystko i siedząc, mieszkając

czy żyjąc w pobliżu ogniska uchronić się przed

nim nie sposób. Wiedz młody wodzu, że – dokład-

nie tak jak tym dymem – każdy młokos w zie-

lonym mundurze nasiąka harcerskim duchem.

Wystawiony na jego działanie nieuchronnie po-

czuje, że jest to jego duch zwyczajny i powszedni,

poniesie go ze sobą dalej ogarniając nim swych

przyjaciół i towarzyszy. A jak sczerstwieje i mą-

drości mu przybędzie, a ducha czuć nadal będzie,

to wodzem własnej gromady zostanie.

I on też w blasku płomieni, dymem tym

bezlitosnym ale i duchem harcerskim, oka-

dzi młodzików w krąg siedzących przy ich

pierwszym obozowym ognisku .



phm. Andrzej Jaworski

Członek kadry kursu

podharcmistrzowskiego

„Jakobstaf”, czlonek Rady

Wydziału Harcerskiego.

Rodem z 22WDH.

HARCERSKIE MAZOWSZE | HARCERZE

Ciągle pada...

Leżeliśmy na pryczach zasłuchani w monotonny odgłos

kropel rozbijających się o dach namiotu. Do końca obozu

pozostały trzy dni, na sobie mieliśmy ostatnie suche ubrania,

plac apelowy tonął w błocie.

pwd. Jan Kamiński

– Zastępowi do komendy! – rozległ się głos

drużynowego. Chłopaki popatrzyli na mnie, a ja

wziąłem się w garść, założyłem sandały na bose stopy

(o suchych skarpetkach nie było mowy) i wyszedłem,

podnosząc wilgotną połę dziesiątki. Pozostali zastę-

powi też już wyszli i skierowaliśmy się w kierunku

namiotu na wzniesieniu. Drużynowy wyszedł nam

na przeciw, żeby moknąć razem z nami.

– Panowie, sytuacja nie jest wesoła, a musimy zwi-

nąć obóz. Za pięć minut ogłaszam alarm ciężki z roz-

bieraniem pionierki. Liczę, że uwiniecie się szybko.

Nie pytaliśmy o nic. Stało przed nami wyzwa-

nie i gdy pięć minut potem rozległ się gwizdek na

alarm, rzuciliśmy się z zapałem do pakowania

mokrych rzeczy.

czenie się przed nim. W ten sposób nauczymy

chłopaków zaradności i dbania o siebie i swoje

rzeczy. Jest to zadanie dla oboźnego – to on po-

winien być odpowiedzialny za porządek w obozie

i pilnować kilku ważnych spraw:

1. Namioty trzeba koniecznie dobrze na-

ciągnąć, żeby nie przeciekały i nie nisz-

czały, gdy na dachu zbiera się woda.

Jeśli sytuacja będzie tego wymagała,

powinny zostać okopane, aby woda nie

wpływała do środka. Pamiętajmy jednak,

że wszelkie ziemne prace bardzo trudno

potem zamaskować i pozostawić miejsce

obozowe w nienaruszonym stanie.

2. Pranie powinno być zdjęte z suszarni

na świeżym powietrzu. Słońca i tak nie

ma, więc równie wolno rzeczy będą schły

w namiotach lub specjalnym namioce-

suszarni. Aby przyspieszyć ich schnięcie

(przy kilkudniowym deszczu jest to ko-

nieczne) można zorganizować suszarnię

w kuchni przy piecu. Zastęp wartowniczy

może pilnować, by nawet w nocy w piecu

palił się ogień.

Deszcz jest zjawiskiem pogodowym wystę-

pującym w naszym klimacie i nie ma co liczyć

na to, że przez cały obóz będzie świeciło słońce.

Dlatego trzeba być na niepogodę przygotowa-

nym tak, aby nie ucierpiał przez nią obozowy

program. Osobiście jakoś nie mam szczęścia

do pogody i prowadziłem zarówno deszczowe

zbiórki jak i deszczowy obóz – mogę śmiało

powiedzieć, że w deszczu można się lepiej bawić

niż w słońcu. Dla dobrego drużynowego niepo-

goda jest niczym innym jak wspaniałą sytuacją

wychowawczą, którą można wykorzystać do

wyćwiczenia w chłopcach zaradności, dyscypliny,

pomysłowości, solidności oraz do pokazania im

własnym przykładem, że harcerz jest zawsze po-

godny. W końcu, jak powiedział B-P: „w słońcu,

to każdy osioł może być skautem”.

Dlatego nie wolno zapomnieć, że pierwszym

elementem programu obozu, który musimy

wprowadzić w czasie deszczu, jest zabezpie-

HARCERZE | HARCERSKIE MAZOWSZE

3. Higiena. Podczas deszczu chłopcy mokną,

jest zimno, łatwo się przeziębić. Dlatego

należy przypilnować, aby harcerze za-

kładali suche rzeczy, suszyli skarpetki,

chodzili ubrani odpowiednio do pogody.

Obowiązującą regułą powinno być, że

każdy ubiera się tak, jak jest ubrany oboź-

ny. Jest i druga strona medalu: bardziej

leniwi chłopcy mogą udawać chorobę,

bo nie chce się im wychodzić na deszcz.

Zadaniem oboźnego jest wykryć takich

bumelantów i wygonić ze śpiwora – trze-

ba umieć rozróżnić prawdziwą chorobę

od udawania.

INO – Jak wyżej. W zasadzie nic nie stoi na

przeszkodzie, żeby bieg na orientację odbywał

się w czasie mżawki lub przelotnych opadów.

Uczestnicy muszą uważać na mapy, żeby nie

zamokły, dowiedzą się też, czym grozi przedzie-

ranie się przez mokre zarośla. Jedyna to też

okazja, aby życie puszczy w czas deszczu podpa-

trzyć – jakby powiedział Szumiący Jawor.

OGNISKO – Ciężko będzie prowadzić ogni-

sko w czasie ulewy. Nie warto jednak z niego

całkiem rezygnować. Zastępczą formą pracy

jest kominek, który można zrobić na stołówce

albo w świetlicy. Dobrze poprowadzony niczym

się nie będzie różnił od ogniska oprócz dachu

nad głową i świeczek zamiast watry.

TECHNIKI HARCERSKIE – Wśród nich

jest jedna, którą w czasie deszczu szczególnie

dobrze jest poćwiczyć – rozpalanie ognia. Ten

z harcerzy, któremu uda się to za pierwszą

zapałką i utrzyma płomień, zasługuje na

miano mistrza ognia. Najlepiej niech jeszcze

przygotuje na ognisku ciepły posiłek – palenie

Oczywiście, powyższe uwagi dotyczą dużego

deszczu. Przy mżawce lub przelotnej ulewie

wystarczy pilnować, by namioty były dobrze

naciągnięte.

Jak już uporamy się z zabezpieczeniem

obozu, zostaje czas na zwykłe obozowe ak-

tywności. Niestety „w czasie deszczu dzieci

się nudzą”. A kiedy harcerze się nudzą,

zaczynają wymyślać sobie zajęcia nieko-

niecznie mądre i bezpieczne a czasem nawet

demoralizujące. Rzucanie nożem, robienie

miotaczy ognia z off`a, gra w karty na pienią-

dze, obgadywanie nielubianych kolegów – to

niektóre z pomysłów, które znam z własnego

doświadczenia. Dlatego tak ważne jest, żeby

w czasie deszczu zapewnić drużynie zajęcie.

Warto zatem przejrzeć popularne formy pracy,

poszukując tych, które można wykorzystać

w czasie deszczu.

GRY I HARCE – Mogłoby się wydawać, że

deszczowa pogoda uniemożliwia rozegranie

gry terenowej lub przeprowadzenie biegu. Nic

bardziej mylnego! Dopóki nie ma burzy z pio-

runami, z powodzeniem można organizować

różnego rodzaju zajęcia w terenie. Bieg w czasie

deszczu będzie dla młodszych harcerzy spraw-

dzianem wytrwałości, starsi lubią traktować

gry w deszczu jako formę wyczynu. Oczywiście,

trzeba zadbać o to, by chłopcy odpowiednio się

ubrali a po powrocie do obozu wysuszyli swoje

rzeczy (można np. zaaranżować suszarnię

w kuchni, przy piecu). Będzie to dla harcerzy

dodatkowy sprawdzian tego, jak potrafią zadbać

o siebie i swoje rzeczy. Także okazja, by obozowi

wyjadacze zaopiekowali się swoimi młodszymi

braćmi – biszkoptami.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: