STEPHEN KING
Worek kości
Przełożył
Arkadiusz Nakoniecznik
Warszawa 1998
Tytuł oryginału:
Bag ofBones
Od Autora
W powieści tej sporo mówi się o obowiązującym w stanie
Maine prawie, które reguluje kwestię sprawowania opieki
nad dziećmi. O pomoc w wyjaśnieniu tych zagadnień zwróci-
łem się do mego przyjaciela i znakomitego prawnika Warre-
na Silvera. Warren prowadził mnie powoli, krok po kroku,
a przy okazji wspomniał mimochodem o starym dziwacznym
wynalazku zwanym stenomaską, który natychmiast wyko-
rzystałem do własnych potrzeb. Jeśli mimo wszystko w tek-
ście znalazły się jakieś błędy formalne, wina spoczywa wy-
łącznie po mojej stronie. Warren zapytał mnie również -
raczej nieśmiało - czy mógłbym wprowadzić do książki po-
stać „dobrego" prawnika; mogę powiedzieć tylko tyle, że
uczyniłem wszystko co w mojej mocy.
Dziękuję mojemu synowi Owenowi za pomoc technicz-
ną, jakiej udzielił mi w Woodstock w stanie Nowy Jork, oraz
memu przyjacielowi Ridleyowi Pearsonowi za pomoc tech-
niczną, jakiej udzielił mi w Ketchum w stanie Idaho. Dzięku-
ję Pam Dorman za życzliwą i uważną lekturę pierwszej wer-
sji książki. Dziękuję Chuckowi Verrillowi za wykonanie
gigantycznej pracy redaktorskiej - wielkie dzięki, Chuck.
Dziękuję Susan Moldow, Nan Graham, Jackowi Romanos
i Carolyn Reidy z wydawnictwa Scribner za troskę i dokar-
mianie. Dziękuję także Tabby, która znowu była przy mnie,
kiedy zrobiło się ciężko. Kocham cię, najdroższa.
S.K.
Dla Naomi. Jak zawsze.
Tak, Bartleby, pozostań w ukryciu, pomyślałem; już nie
będę cię prześladował; jesteś równie nieszkodliwy i milczący
jak te stare krzesła; krótko mówiąc, nigdy nie czuję się tak
swojsko jak wtedy, kiedy wiem, że tu jesteś.
Herman Melville, „Bartleby"
Śniło mi się tej nocy, że znowu jestem w Manderley (...)
Gdy tak stałam w milczeniu, bez ruchu, mogłabym przysiąc,
że dom nie jest pustą skorupą, lecz żyje dawnym życiem.
Daphne du Maurier, „Rebecca"
w przekładzie Eleonory Romanowicz-Podoskiej
Mars to raj.
Ray Bradbury
Rozdział 1
Pewnego upalnego sierpniowego dnia 1994 roku moja żo-
na Johanna odebrała telefon z apteki Rite Aid. Została poin-
formowana, że jej lekarstwo na zatoki jest już gotowe. Zda-
je się, że teraz takie rzeczy kupuje się od ręki. Zauważyłem, że
mimo upływu czasu fundamentalne zasady pozostają nie-
wzruszone, poważnym zmianom ulegają natomiast te drob-
niejsze.
Ponieważ uporałem się już z przewidzianą na ten dzień
porcją pisania, zaproponowałem, że ja udam się po lek. Po-
dziękowała mi, wyjaśniając, że sama się tym zajmie, ponie-
waż i tak zamierzała pojechać do supermarketu po rybę na
kolację. Posłała mi całusa i wyszła z domu. Ponownie zoba-
czyłem ją dopiero na ekranie telewizora. Tutaj, w Derry,
w ten właśnie sposób identyfikuje się zmarłych; nikt nie pro-
wadzi cię podziemnym korytarzem wyłożonym zielonymi ka-
felkami i oświetlonym blaskiem jarzeniówek, nikt nie wysu-
wa z ogromnej chłodziarki metalowych noszy, na których
spoczywa nagie ciało. Zamiast tego wchodzisz do pokoju
z napisem na drzwiach OBCYM WSTĘP WZBRONIONY,
patrzysz na ekran i mówisz „tak" albo „nie". Ta sama zasa-
da - ogólnie rzecz biorąc, wszystko bez zmian, a jednak zu-
pełnie inaczej.
Apteka znajduje się niespełna półtora kilometra od na-
szego domu, w niedużym centrum handlowym, które tworzą
oprócz niej: wypożyczalnia kaset wideo, antykwariat o na-
zwie „Książka dla wszystkich" (podobno najlepsze interesy
robią na popularnych wydaniach moich starych książek),
sklep ze sprzętem radiowo-telewizyjnym oraz zakład foto-
graficzny. Centrum usytuowano na Wzgórzu Pierwszej Mili,
w pobliżu skrzyżowania Witcham i Jackson Street. To ruch-
liwe miejsce, w którym często dochodzi do wypadków, ale
10 WOREK KOŚCI
Johanna zawsze była ostrożnym kierowcą; jeżeli nie ukryła
przede mną jakiegoś mandatu za przekroczenie prędkości (ja
nie przyznałem się chyba do dwóch, jeśli chcecie wiedzieć), to
przez całe trzydzieści sześć lat swego życia ani razu nie weszła
w kolizję z prawem, a cóż dopiero mówić o wypadku drogo-
wym,.
Zaparkowała przed wypożyczalnią, weszła do apteki i za-
łatwiła, co miała do załatwienia z Joe Wyzerem, który wów-
czas był tam aptekarzem. (Jakiś czas potem przeniósł się do
innego punktu tej samej sieci, tyle że w Bangor). Rachunek za
realizację recepty wyniósł dwanaście dolarów i osiemnaście
centów. Johanna kupiła coś jeszcze za czterdzieści dziewięć
centów - na paragonie określono to jako „art. różne". Kiedy
wreszcie mogłem przejrzeć zawartość jej torebki (powinienem
raczej powiedzieć: kiedy wreszcie się na to zdobyłem), wśród
jednorazowych chusteczek, napoczętych opakowań bezcu-
krowej gumy do żucia oraz niezliczonych przyborów do ma-
kijażu znalazłem zawiniętą w sreberko czekoladową myszkę.
Jeśli taka myszka nie zasługuje na określenie „art. różne", to
nie wiem, co można by w ten sposób określić. Była to ostatnia
rzecz, jaką moja żona kupiła na tym świecie: czekoladowa
myszka nadziewana marmoladą. Siedząc przy kuchennym
stole, na który wysypałem zawartość torebki, zdjąłem z niej
sreberko i zjadłem ją; czułem się tak, jakbym przyjmował ko-
munię. Kiedy po myszce został mi tylko czekoladowy smak w
ustach i przełyku, wybuchnąłem płaczem. Siedziałem i płaka-
łem prawie pół godziny.
Jeszcze przed odejściem od kasy Johanna zmieniła zwykłe
okulary na przeciwsłoneczne. W chwili, kiedy wyszła spod
markizy ocieniającej drzwi i szybę wystawową apteki (zdaje
się, że popuszczam wodze fantazji i wkraczam na obszar
zarezerwowany dla pisarzy, ale możecie mi wierzyć, zapusz-
czam się tam najwyżej na pół kroku), rozległ się charaktery-
styczny jędzowaty pisk opon, zwiastujący zazwyczaj wypa-
dek albo towarzyszący sytuacji, w której o mało do niego nie
doszło.
Tym razem doszło do wypadku, jednego z tych, które co
najmniej raz na tydzień zdarzały się na tym idiotycznym
skrzyżowaniu w kształcie litery X. Z parkingu przed centrum
handlowym wyjeżdżała toyota, rocznik 1989. Siedząca za
kierownicą Esther Easterling, wdowa z Barrett's Orchards,
WOREK KOŚCI 11
chciała skręcić w lewo, w Jackson Street. Na miejscu pasaże-
ra siedziała jej przyjaciółka Irenę Deorsey, także z Bar-
retfs Orchards. Pani Deorsey zamierzała wypożyczyć kasetę
wideo, ale nie znalazła w wypożyczalni niczego, co przypa-
dłoby jej do gustu. „Nic tylko ta przemoc i przemoc", po-
wiedziała do swojej przyjaciółki Esther, która przyznała jej
rację. Esther Easterling liczyła sobie siedemdziesiąt trzy lata,
Irenę Deorsey zaś siedemdziesiąt jeden. Ich mężowie zmarli
na raka płuc spowodowanego długoletnim paleniem papiero-
sów.
Niemożliwe, żeby Esther nie zauważyła pomarańczowej
wywrotki zbliżającej się od szczytu wzniesienia; na przekór
temu, co powiedziała policji, dziennikarzom oraz co sam od
niej usłyszałem jakieś dwa miesiące później, podejrzewam, że
najprawdopodobniej po prostu zapomniała spojrzeć w lewo.
Nigdy jej tego nie wypomniałem. Jak mawiała moja matka
(nawiasem mówiąc, też „papierosowa wdowa"; pełno ich do-
koła): „Starzy ludzie zazwyczaj cierpią co najmniej na dwie
przypadłości: artretyzm i głupotę. Nie można ich winić za
żadną z nich".
Ciężarówkę prowadził William Fraker z Old Cape.
W dniu, kiedy zginęła moja żona, Fraker miał trzydzieści
osiem lat. Siedział za kierownicą bez koszuli, z papierosem
w ustach i marzył o zimnym prysznicu oraz zimnym piwie,
niekoniecznie w tej kolejności. Razem z trzema kolegami
przez cały dzień łatał dziury w nawierzchni Harris Avenue
w pobliżu lotniska, a więc wykonywał ciężką pracę przy cięż-
kiej pogodzie, i był prawie pewien, że stracił co najmniej dwa
kilogramy z powodu odwodnienia organizmu. Wracał „na
pusto" do bazy; gdyby jego wywrotka wiozła asfalt i była
o kilkaset kilogramów cięższa, Irenę i Esther przypuszczalnie
dołączyłyby do swoich mężów w zaświatach.
Bili Fraker nie zaprzeczał, że jechał odrobinę za szybko -
jakieś sześćdziesiąt kilometrów na godzinę, mimo znaku
ograniczającego prędkość do pięćdziesięciu. Chciał jak naj-
szybciej odstawić wóz do bazy, wsiąść do swojego F-150 i
włączyć klimatyzację. Poza tym, hamulce ciężarówki, choć
wciąż na tyle sprawne, żeby nie wzbudzić zastrzeżeń kontro-
li technicznej, najlepsze lata miały już za sobą. Jak tylko
Fraker zobaczył wyjeżdżającą z parkingu toyotę, wdepnął
w pedał hamulca i nacisnął klakson, ale było już za późno.
12 WOREK KOŚCI
Usłyszał pisk opon - swojego wozu i samochodu Esther, po-
nieważ ta również, tyle że nieco za późno, dostrzegła niebez-
pieczeństwo - a potem na ułamek sekundy zobaczył jej twarz.
- To było najgorsze - wyznał, kiedy siedzieliśmy przy pi-
wie na werandzie jego domu. Działo się to w październiku
i choć na twarzach czuliśmy ciepło słonecznych promieni,
obaj mieliśmy na sobie swetry. Chyba wie pan, jak wysoko
siedzi się w takiej wywrotce?
Skinąłem głową.
- No więc, ona patrzyła na mnie w górę, a słońce świeci-
ło jej prosto w twarz. Widziałem, że jest cholernie stara. Po-
myślałem sobie: „Cholera, jeśli się nie zatrzymam, rozsypie
się jak filiżanka". Ale starzy ludzie są twardsi, niż nam się
zdaje. Zresztą, niech pan sam popatrzy: one dwie żyją, a pań-
ska żona...
Umilkł w pół zdania, a jego twarz oblała się szkarłatnym
rumieńcem. Wyglądał jak chłopiec, który podczas przerwy
padł ofiarą drwin koleżanek, ponieważ rozpiął mu się roz-
porek. Efekt był komiczny, ale gdybym się wtedy uśmiech-
nął, biedaczysko zmieszałby się jeszcze bardziej.
- Przepraszam, panie Noonan. Tak jakoś mi się powie-
działo...
- Nic nie szkodzi - odparłem. - Najgorsze mam już za
sobą.
Oczywiście była to nieprawda, ale dzięki temu rozmowa
mogła toczyć się dalej.
- Moja wywrotka uderzyła w jej wóz po stronie kierowcy.
Usłyszałem potworny huk, zgrzyt i brzęk tłuczonego szkła.
Tak mocno rzuciło mną na kierownicę, że przez ponad ty-
dzień nie mogłem głębiej odetchnąć i miałem wielki siniak o,
tutaj. - Zakreślił półkole na piersi tuż pod obojczykiem. -
Rąbnąłem też głową w szybę, aż pękła, ale został mi tylko
mały guz, żadnego krwawienia ani nawet bólu głowy. Moja
żona twierdzi, że od urodzenia mam grubą czaszkę. Widzia-
łem, jak kobieta za kierownicą toyoty, pani Easterling, wpa-
da na środkową konsoletę, a potem wreszcie się zatrzymali-
śmy na środku ulicy i wysiadłem, żeby sprawdzić, co z nimi.
Powiadam panu, byłem prawie pewien, że obie nie żyją.
Żadna nie zginęła, żadna nawet nie straciła przytomności.
Pani Easterling doznała złamania trzech żeber i zwichnięcia
stawu biodrowego, zaś dla pani Deorsey wypadek skończył
się bolesnym uderzeniem głową w boczną szybę. I to wszyst-
WOREK KOŚCI 13
ko. „Po opatrzeniu została zwolniona do domu", jak zwykle
w takich sytuacjach piszą w lokalnym dzienniku.
Moja żona, posiadaczka sprawności Siostra Miłosierdzia,
widziała wszystko sprzed wejścia do apteki, gdzie zamarła
bez ruchu z torebką przewieszoną przez ramię i reklamówką
z lekarstwem w ręce. Podobnie jak Bili Fraker, była niemal
pewna, że pasażerowie toyoty są albo martwi, albo poważnie
ranni. Odgłos zderzenia przetoczył się donośnym, głębokim
grzmotem przez gorące popołudnie, niczym ciężka kula su-
nąca po torze w kręgielni. Brzęk tłuczonego szkła otaczał go
jak postrzępiona koronka. Oba pojazdy znieruchomiały na
środku Jackson Street; ogromna,pomarańczowa wywrotka
górowała nad niebieskim japończykiem niczym groźny oj-
ciec nad przerażonym dzieckiem.
Zaraz potem Johanna popędziła przez parking w kierun-
ku miejsca zdarzenia. Razem z nią uczynili" to niemal wszy-
scy, którzy byli w pobliżu. Jedna z tych osób, Jill Dunbarry,
w chwili kiedy nastąpiła kolizja, oglądała wystawę sklepu ze
sprzętem radiowo-telewizyjnym. Wydawało jej się, że zapa-
miętała Johannę - w każdym razie, utkwiły jej w pamięci gra-
natowe dżinsy - ale nie była tego stuprocentowo pewna. Pa-
ni Easterling krzyczała już wtedy, że jest ranna, że obie są
ranne, wołając o pomoc dla siebie i przyjaciółki.
W połowie parkingu, blisko pojemników na śmieci, mo-
ja żona potknęła się i upadła. Torebka została na ramieniu,
ale reklamówka wysunęła się z dłoni, spadła na asfalt, plasti-
kowa buteleczka z tabletkami roztrzaskała się na kawałki.
Wszystkie pastylki zostały jednak w torbie, tak że mógłbym
je wykorzystać, oczywiście gdyby nie to, że nigdy nie miałem
problemów z zatokami.
Nikt nie spostrzegł kobiety leżącej na asfalcie przy po-
jemnikach na śmieci. Uwaga wszystkich była skoncentrowa-
na na sczepionych pojazdach, krzyczących starszych pa-
niach, rozlewającej się coraz szerzej kałuży wody i płynu
z uszkodzonej chłodnicy ciężarówki. („To gaz!", wrzeszczał
pracownik salonu fotograficznego. „Uważajcie, żeby nie wy-
buchł!"). Możliwe, że ktoś z niedoszłych ratowników prze-
skoczył nad nią, myśląc, że zemdlała. Jeśli wziąć pod uwagę,
że tego dnia temperatura w cieniu dochodziła do trzydziestu
pięciu stopni, takie podejrzenie było całkiem uzasadnione.
Wkrótce wokół miejsca wypadku zgromadziło się ponad
dwadzieścia osób, które wybiegły z centrum handlowego
14 WOREK KOŚCI
oraz ponad czterdzieści ze Strawford Park, gdzie trwał mecz
baseballowy. Przypuszczam, że powiedziano wszystko, co za-
zwyczaj mówi się w takich sytuacjach, prawdopodobnie na-
wet po parę razy. Bili Fraker, który usiłował uwolnić pasa-
żerki ze zmiażdżonej toyoty, powtarzał zapewne: „Nic im nie
jest? Nic im nie jest?" Ktoś (może nawet kilka osób) klepał
go uspokajająco po ramieniu. Starał się odprowadzić na bok.
„Niech pan lepiej usiądzie", znaleźliby w swoich egzempla-
rzach scenariusza, a tuż obok: „Nie wygląda pan najlepiej".
Ktoś powinien powtarzać: „Nie ruszajcie się!" (to, rzecz ja-
sna, do Esther Easterling i/lub Irenę Deorsey), ktoś inny mó-
wił: „Spokojnie, zaraz wam pomożemy". Do mężczyzny (al-
bo kobiety) najsilniej wierzącego (wierzącej) w zbawczą siłę
Pozytywnego Myślenia należałaby następująca kwestia:
„Wszystko w porządku! Nic się nie stało!" Najwięcej głosów
z pewnością powtarzało: „Wezwijcie pogotowie! Niech ktoś
wezwie pogotowie!"
W ogólnym rozgardiaszu ktoś sięga przez dziurę po szy-
bie w drzwiach kierowcy i klepie Esther po starczej, roztrzę-
sionej ręce. Tłumek rozstępuje się przed Joe Wyzerem; w ta-
kich chwilach każda osoba w białym fartuchu zyskuje na
autorytecie. W oddali rozbrzmiewa zawodzenie syreny am-
bulansu, wznosi się coraz wyżej jak rozgrzane drżące powie-
trze nad krematorium, grecki chór zaś mówi to, co powinien
powiedzieć w takiej sytuacji: „Dzięki Bogu" i „No, już są",
i „Słyszę karetkę!", i „Nareszcie!"
Przez cały czas, niezauważona przez nikogo, moja żona le-
żała na parkingu z torebką na ramieniu (w torebce, wśród in-
nych rzeczy, była też czekoladowa myszka) i reklamówką z le-
karstwem kilka centymetrów od wyciągniętej ręki. Spostrzegł ją
dopiero Joe Wyzer, biegnący z powrotem do apteki po kom-
pres, który zamierzał położyć na czole Irenę Deorsey. Zoba-
czył Johannę, leżącą twarzą do dołu na asfalcie, i rozpoznał po
rudych włosach, białej bluzce i granatowych spodniach. Bądź
co bądź, obsługiwał ją zaledwie kwadrans wcześniej.
- Pani Noonan? - Natychmiast zapomniał o kompresie
dla oszołomionej, ale poza tym całej i zdrowej Irenę Deorsey,
podszedł do Johanny, pochylił się nad nią. - Pani Noonan,
wszystko w porządku? - zapytał, choć już wtedy doskonale
wiedział (tak mi się wydaje, ale może się mylę), że stało się
coś niedobrego.
WOREK KOŚCI 15
Odwrócił ją na wznak. Musiał użyć obu rąk, a i tak moc-
no się natrudził w potwornym upale lejącym się z nieba i pro-
mieniującym z asfaltu. Mam wrażenie, że nieboszczycy przy-
bierają na wadze, zarówno dosłownie, jak i w przenośni.
Stają się zwyczajnie ciężsi niż za życia, a zarazem więcej dla
nas znaczą.
Miała poparzoną twarz. Podczas identyfikacji nawet na
ekranie monitora bez trudu dostrzegłem poparzone miejsca
na czole i podbródku. Otworzyłem już usta, żeby zapytać,
skąd się wzięły, ale wtedy zrozumiałem i szybko je zamkną-
łem, bo gdybym zapytał, przypuszczalnie natychmiast bym
zwymiotował. Środek sierpnia, upał, rozgrzany asfalt... Prze-
cież to oczywiste, drogi Watsonie. Ślady na czole i podbród-
ku niewiele różniły się od tych, które widać na steku po zdję-
ciu go z rusztu. Przez kilka minut, które przeleżała na
asfalcie, moja żona nie tylko umierała; ona się również sma-
żyła.
Wyzer wstał, zobaczył karetkę, pobiegł w jej stronę, roze-
pchnął tłum i złapał za rękę jednego z sanitariuszy.
- Tam leży kobieta - powiedział, wskazując kierunek.
- Człowieku, my tu mamy dwie kobiety, a do tego jeszcze
mężczyznę!
Sanitariusz usiłował uwolnić ramię z uchwytu, ale Wyzer
trzymał mocno.
- Oni mogą poczekać. W gruncie rzeczy nic im nie jest.
Z tamtą jest znacznie gorzej.
„Tamta" już prawie na pewno nie żyła i nie ulega dla
mnie wątpliwości, że Joe Wyzer doskonale o tym wiedział,
jednak trzeba mu przyznać, że zrobił wszystko co w jego mo-
cy. Miał też chyba sporą umiejętność przekonywania, skoro
pomimo jęków Esther Easterling i nieżyczliwych pomruków
greckiego chóru zdołał odciągnąć obu sanitariuszy od scze-
pionych samochodów i zaprowadzić ich na parking.
Jak tylko dotarli do mojej żony, jeden z nich potwierdził
przypuszczenia Wyzera.
- Cholera! - zaklął drugi. - Co jej się stało?
- Przypuszczalnie to serce - powiedział pierwszy. - Prze-
straszyła się i bach, po wszystkim. Nie ona pierwsza.
Jednak to wcale nie było serce. Sekcja zwłok wykazała
obecność tętniaka mózgu, z którym Johanna żyła prawdo-
podobnie co najmniej od pięciu lat. Kiedy pobiegła przez
...
Velevit