KONCEPCJE ZARZĄDZANIA - W
EWOLUCJA KONCEPCJI ZARZĄDZANIA
Istnieją różne podejścia, co do traktowania ewolucji zarządzania. Poniżej przedstawione zostaną 3podejścia.
EWOLUCJA KONCEPCJI ZARZĄDZANIA – Fazy rozwoju zarządzania – I PODEJŚCIE
Główny problem
Niedostatki w:
Czas
Sposób rozwiązywania
Gospodarce kadrami wykwalifikowanymi
1990
?
(Zarządzanie dynamiczne)
Dostosowaniu do otoczenia
1980
Zarządzanie strategiczne
Orientacjach strategicznych
1970
Strategia / Planowanie
Popytowej orientacji rynku
1960
Marketing / Sprzedaż
Stanie obecnym i pożądanym (mechanizmy sterujące)
1955
Controlling / Planowanie w przedsiębiorstwie
Orientacje kosztowe
1950
Rachunek kosztów / Ekonomika przedsiębiorstwa
Ujęcie ilościowe
Racjonalizacja / Organizacja
W ujęciu ilościowym chodziło o to, aby produkować w dużej skali.
Racjonalizacja polegała na szukaniu najlepszego rozwiązania, obejmowała m.in. maksymalizację zysków, czas pracy maszyn, szukała rozwiązania OPTYMALNEGO.
Organizacja związana była z usprawnianiem struktur organizacyjnych przedsiębiorstwa.
W przypadku orientacji kosztowych chodziło o to, jak produkować w dużej skali po niskim koszcie. Zadawano sobie pytania o rachunek kosztów. Wypracowano rachunek kosztów, jednak dawał on wyniki już po zakończeniu procesu, nie mógł więc być stosowany do optymalizacji.
Następnie zaczęto sobie zadawać pytanie, jak wykorzystać znane informacje i mechanizmy do sterowania procesem i zmiany stanu na pożądany.
Controlling to technika zarządzania oparta o rachunek kosztów i wykorzystująca mechanizm sterowania głównymi wielkościami ekonomicznymi. Regulacja to pojęcie szersze, sterowanie to odmiana regulacji.
Regulacja:
Obiekt 1 Obiekt 2
Regulator
Regulator sprzęga: jedna przyczyna => jeden skutek
Z controllingiem związana była ewolucja planowania w kierunku wykorzystywania planów operacyjnych oraz wprowadzenia tzw. elastycznego planowania (tworzenie pewnych wariantów).
Jako, że rynek ulegał ciągłemu różnicowaniu zaczęto brać pod uwagę popytową orientację rynku. Powstała koncepcja zarządzania, w której zróżnicowano paletę sprzedaży oferowanych towarów (hurt, półhurt, sprzedaż wyłącznie na zamówienie; pojawia się akwizycja).
Kolejnym dylematem było, jaką orientację strategiczną powinna przyjąć firma, jak ją wybrać, jak ją określić, utrzymać i modyfikować. Związane z tym jest pojęcie STRATEGII – to system pewnych wartości, przy pomocy których przedsiębiorstwo określa i wybiera pojawiające się dla niego szanse i zagrożenia oraz określa ścieżkę dojścia do celu. Orientacje strategiczne wybiera się w oparciu o strategię.
Związane z tym było planowanie strategiczne. Dotyczyło ono głownie przewidywania przyszłości firmy w oparciu o znajomość pewnych trendów danych zjawisk w otoczeniu (np. trend popytu).
Z czasem zaczęto zwracać uwagę na dostosowywanie orientacji firmy do otoczenia. Zastanawiano się, jak mając daną orientację dopasować się do otoczenia.
Postało zarządzanie strategiczne – przyjęto, że dla rozwoju przedsiębiorstwa równoważne są dwie sfery: otoczenie i wnętrze firmy. Są to sprzężenia zwrotne. Obecnie zarządzanie strategiczne, jako koncepcja, wchodzi w strefę zmierzchu.
Zarządzanie dynamiczne, które wykorzystuje zarządzanie strategiczne, ale działa na gruncie niepewności, ryzyka, kładzie nacisk na gospodarowanie wykwalifikowanymi kadrami.
EWOLUCJA KONCEPCJI ZARZĄDZANIA – II PODEJŚCIE
2000 organizacja inteligentna
fraktalna fabryka
reengineering
1990 organizacja ucząca się
kształtowanie kultury organizacji
zarządzanie kompetencjami
Lean – Management
1980 zarządzanie jakością
just in time
kazein
TOM
kultura organizacyjna
1970 planowanie strategiczne
analiza wartości
budżet o podstawie zerowej
zarządzanie partycypacyjne
1960 zarządzanie przez cele
praca grupowa
wzbogacenie pracy
1950 teoria X/Y – Programowanie
(1950)
Powszechna wówczas była koncepcja Douglasa McGregora - teoria X/Y. McGregor zauważył, że to co sądzimy o danym człowieku, może przyczynić się do jego zachowania w taki właśnie sposób (samospełniająca się przepowiednia). Człowiek w teorii X jest leniwy, nie lubi brać na siebie inicjatywy ani przejawiać inicjatywy, najważniejsze są dla niego materialne korzyści (wynagrodzenie etc.), pracuje tylko dlatego, że musi, a praca jest dla niego złem koniecznym. Człowiek w teorii Y jest chętny do pracy, inteligentny lubi odpowiedzialność i chętnie sam tworzy sobie nowe zadania, jeśli tylko widzi jakiś sens - niekoniecznie w postaci wynagrodzenia, potrafi sam się motywować do pracy (nie musi mieć nad sobą "ręki szefa"). Twierdził on, że takich ludzi trzeba motywować do pracy.
(1960)
Teoria wzbogacania pracy odpowiadała na mankamenty zbyt wysokiej specjalizacji pracy. W ślad za tym pojawia się problem pracy zespołowej, pracy w grupie (przedtem istniała raczej praca indywidualna). Stąd koncepcja zarządzania przez cele, która wprowadziła pojęcie PARTYCYPACJI w zarządzaniu – pracownik miał cele narzucone, ale starano się współpracować z podwładnym.
(1970)
Rozwój zarządzania partycypacyjnego, zwanego również zarządzaniem uczestniczącym. Jego celem było stworzenie osobom zatrudnionym możliwości wysuwania inicjatyw i przejmowania przez nich odpowiedzialności w procesie pracy.
Planowanie strategiczne dotyczyło całości firmy, dotyczy również roli firmy w otoczeniu. Było to proces długofalowy stosowany do określania i realizacji celów organizacji.
Analiza wartości związana z usprawnianiem stanowisk pracy, procesów technologicznych oraz cech wyrobu. Szczególnie lata 60/70 to rozkwit tej koncepcji. Zakładała ona stopniowe, ergonomiczne usprawnianie.
Budżet o podstawie zerowej to koncepcja ta powstała w USA Zakładała, ona że dana jednostka organizacyjna (zakład, wydział itd.), w każdym kolejnym okresie ponownie stara się o budżet, uzasadniając celowość swojego istnienia. Koncepcje tą po raz pierwszy prowadzono w odniesieniu do Agencji Administracji Federalnej USA.
(1980)
Od zarządzania partycypacyjnego przechodzimy do kultury organizacji. Oparte są na niej różne koncepcje, filozofie dotyczące zarządzania firmą. Ma ona sprzyjać efektywności. Ważne jest monitorowanie procesów kulturotwórczych, jako ważnych czynników wpływających na organizacje.
Ze sferą jakości związane jest kazein, czyli koncepcja zakładająca stopniowe poprawianie jakości. W myśl tej filozofii jakość sprowadza się do stylu życia - niekończącego się procesu ulepszania. Podstawową regułą tej filozofii jest ciągłe zaangażowanie oraz chęć ciągłego podnoszenia jakości firmy i produktu.
Koncepcja Just In Time to system organizacji działania "akurat na czas". Związana z nią była minimalizacja zapasów, zmniejszenie liczby magazynów wyrobów gotowych. W koncepcji tej następuje odwrócenie tradycyjnego podejścia, w którym najpierw producent stara się wytworzyć dużą serię wyrobów po jak najniższych kosztach a następnie poszukuje nabywcy.
Koncepcja logistyczna warunkuje równoczesne osiąganie wysokiej skali produkcji, niskie koszty, związane również z produkcją bezzapasową.
(1990)
Ważna staje się nie tyle sama kultura, co kształtowanie kultury organizacji. Powstaje zarządzanie międzykulturowe.
Lean Marnagement (tłumaczenie brzmiałby: ,,zarządzanie wyszczuplające") to koncepcja szczupłej organizacji. Koncepcja Lean to najprościej ujmując eliminacja czynności, które wykonywane są przy tworzeniu produktu lub usługi, a które nie dodają wartości temu produktowi lub usłudze, celem osiągnięcia produkcji odchudzonej z niepotrzebnych czynności.
Nurt zarządzania kompetencjami jest sposobem prowadzenia polityki personalnej w firmie, gdzie najważniejszy czynnik przy podejmowaniu decyzji pełnią kompetencje.
Organizacja ucząca się to koncepcja, która zakłada, że nie wystarczy tylko mieć doświadczenie (ono często wręcz przeszkadza). Podstawą kompetencji i kultury organizacji jest wiedza. Organizacja inspiruje i wspomaga uczenie się wszystkich jej członków i sama ciągle przekształca się stosownie do posiadanych możliwości i potrzeb otoczenia, korzystając z doświadczeń zarówno własnych pracowników, konkurencji jak i innych narodów i społeczeństw.
...
deli35