ESPLOATACJA_ZLOZ.pdf
(
118 KB
)
Pobierz
ESPLOATACJA Z£Ó¯
KSPLOATACJA ZŁÓ
ś
1.Scharakteryzowa
ć
wyst
ę
powanie złó
Ŝ
w
ę
gla kamiennego, rud i soli
w Polsce.
a/
w
ę
giel kamienny
(dolno
ś
l
ą
skie – okolice Wałbrzych i Nowej Rudy.
DZW – od 2000 roku ( ostania kopalnia Nowa Ruda ) nie istnieje.
Powód – trudne warunki geologiczno – górnicze,
brak złó
Ŝ
bilansowych. Były to pokłady cienkie, po rozcinane
uskokami, pofałdowania, nasuni
ę
cia, strome warstwy.
90 % - były to w
ę
gle koksuj
ą
ce.
W 1970 roku zasoby bilansowe wynosiły 500 mln. Ton.
GZW - obszar w Polsce to 5,8 tys. km
2
.
Tzw. trójk
ą
t o zaokr
ą
glonych rogach.
PN- Tarnowskie Góry, W - Krzeszowice, Pd – Karwina,
Jastrz
ę
bie. W
ę
giel zalega na Z – do 7,5 km a na W – do 2,5 km.
(utwory karbo
ń
skie – łupki, piaskowce, w
ę
giel )
- czynna eksploatacja - 19 % powierzchni,
- rezerwowe zło
Ŝ
a ( rozpoznanie KAT. – C
2
i C
1
) – 24 %
powierzchni.
Na 2004 r. Zło
Ŝ
a bilansowe – 43 mld ton (2004 wydobyto 95 mln ton)
(2/3- energetyczne, 1/3 koksuj
ą
ce).
GZW – to olbrzymia niecka. Zasoby GZW – 78,5% pokładów w Polsce
GRUPA WARSTW WARSTWY
NUMERY POKŁADÓW
Ł
Ę
KOWE
Libi
ą
skie
Łaziskie
Orzeskie
rudzkie
101 – powy
Ŝ
ej
201 – powy
Ŝ
ej
301 – powy
Ŝ
ej
401 – powy
Ŝ
ej
SIODŁOWE
siodłowe
501 – 510
BRZE
ś
NE
Por
ę
bskie
Jaklowickie
Gruszkowskie
pietrzykowickie
601 – powy
Ŝ
ej
701 – powy
Ŝ
ej
801 – powy
Ŝ
ej
901 - powy
Ŝ
ej
Zagro
Ŝ
enia naturalne w Zagł
ę
biu.
a) metanowe Pd.- Zach. Cz
ęść
zagł
ę
bia
b) wodne – głównie wsch. Cz
ęść
zagł
ę
bia
c) t
ą
pania – ( suche kopalnie )
ś
rodkowo Zach. Cz
ęść
zagłebia.
Najwi
ę
ksz
ą
mi
ąŜ
szo
ść
maj
ą
warstwy siodłowe – 6 grubych pokładów.
Najgrubszy 510 ma do 24 metrów.
Wyst
ę
puj
ą
zaburzenia ci
ą
głe: fałd (siodło, niecka), cieniowanie, zgrubienie,
rozwarstwienie – ( np. 510/1, 510/2).
1
Zaburzenia nie ci
ą
głe – uskoki.
Poni
Ŝ
ej prezentujemy kilka rysunków, które ułatwi
ą
zrozumienie tekstu.
Uskok
normalny
Uskok
odwrócony
Uskok
progowy
Uskok
zrzutowy
Uskok
zrzutowo-
przesuwczy
Uskok
przesuwczy
Uskok
zawiasowy
Uskok
no
Ŝ
ycowy
Uskok to naturalna struktura tektoniczna, która powstaje w wyniku
rozerwania mas skalnych oraz przesuni
ę
cia ich wzdłu
Ŝ
powstałej
powierzchni. Jest to tzw. powierzchnia uskoku lub powierzchnia
ś
lizgu. Na
przykład w uskoku normalnym jedne masy skalne przemieszczaj
ą
si
ę
w dół i
s
ą
nazywane skrzydłem zrzuconym. Te masy, które poruszyły si
ę
w gór
ę
zwane s
ą
skrzydłem wisz
ą
cym.
Mo
Ŝ
na rozró
Ŝ
ni
ć
wiele typów uskoków w zale
Ŝ
no
ś
ci od nachylenia
powierzchni uskokowej oraz kierunku przemieszczenia mas skalnych. S
ą
to:
uskoki zrzutowe, które dzielimy na:
2
uskok progowy(pionowy), w którym powierzchnia uskoku jest
pionowa
normalny - powierzchnia uskoku nachylona jest ku skrzydłu
zrzuconemu
uskok odwrócony - w nim powierzchnia uskoku jest nachylona
do skrzydła wisz
ą
cego
·
przesuwcze - w tym przypadku masy skalne przesuwaj
ą
si
ę
w
płaszczy
ź
nie poziomej
zawiasowe - ich ruch przypomina zawias
·
no
Ŝ
ycowe - bloki poruszaj
ą
si
ę
ruchem no
Ŝ
ycowym .
·
LZW - lubelskie – obszar 9 tys. km2. Zasoby LZW to 21,5 % zasobów kraju.
Na PN od Chełma Lubelskiego. Pokłady silnie zasiarczone, zawodnione.
Do 1000 m zasoby 40 mld.
b/ rudy cynku i ołowiu.
Tradycyjnym obszarem wyst
ę
powania złó
Ŝ
rud cynku i ołowiu o znaczeniu
przemysłowym jest północne i północno-wschodnie obrze
Ŝ
enie GZW.
Obecnie wydobycie rud prowadzi si
ę
ze zło
Ŝ
a koło Chrzanowa i Olkusza.
Rudy te wyst
ę
puj
ą
w postaci poziomych soczew lub wypełnie
ń
gniazdowych. Zasoby bilansowe – 174 mln. ton.
W 2004 wydobyto 5 mln. Ton.
c/ rudy miedzi i srebra – bilansowe 2 mld t, eksploatowane na obszarze
mi
ę
dzy Lubinem i Głogowem. (obszar 60 km długi i 20 km szeroki). Jest to
wła
ś
ciwie jedno zło
Ŝ
e eksploatowane przez 4 kopalnie.
W 2004 r. wydobyto 26
mln ton rudy. - 626 tys. t. miedzi i 1552 ton srebra.
Rocznie odzyskuje si
ę
: 2 tys. ton siarczanu niklu i 200 – 400 kg złota .
d/Sól kamienna: zasoby bilansowe 80 mld ton. Podstawowe znaczenie maj
ą
obecnie zło
Ŝ
a soli z wysadów solnych centralnej cz
ęś
ci Polski: Kłodawa,
Mogilno) oraz zło
Ŝ
a pokładowe z monokliny koło Sieroszowic. a tak
Ŝ
e na
północy kraju, pomi
ę
dzy Łeb
ą
a Puckiem.
Udokumentowane zasoby wysadowych złó
Ŝ
soli centralnej Polski
wynosz
ą
około 52 mld ton (65 % zasobów krajowych – krajowe wydobycie).
W nie zagospodarowanych pokładowych zło
Ŝ
ach soli na północy, (Łeba a
Puck)- 21 mld ton.
Obecnie czynne s
ą
4 kopalnie soli kamiennej, w tym jedyna w kraju kopalnia
szybowa sucha Kłodawa. Pozostałe kopalnie wydobywaj
ą
solank
ę
.
3
2. PODSTAWOWE SPOSOBY POSZUKIWANIA ZŁÓ
ś
.
-
Cel poszukiwa
ń
– odnalezienie, rozpoznanie, udokumentowanie złó
Ŝ
.
Rodzaje poszukiwa
ń
:
1/ poszukiwanie geologiczne
- polegaj
ą
na obserwacji ukształtowania terenu, wzrostu lub zaniku ro
ś
linno
ś
ci,
wyst
ę
powanie okruchów minerałów, zabarwienia wody. ( czerwona woda- rudy
Ŝ
elaza). Poszukiwania te s
ą
mało dokładne i mało kosztowne.
2/ poszukiwania geofizyczne – polegaj
ą
na wykorzystaniu znajomo
ś
ci niektórych
własno
ś
ci geofizycznych minerałów.
Wyró
Ŝ
nia si
ę
metody:
a)
magnetyczna,
b)
sejsmiczna,
c)
radiometryczna ( promieniowanie ),
d)
elektryczna.
Metody te s
ą
wykonywane przez geofizyków. S
ą
bardziej dokładne.
3/ poszukiwania górnicze – polegaj
ą
na bezpo
ś
rednim dotarciu do zło
Ŝ
a przy
pomocy wyrobisk górniczych ( obecnie rzadko stosowane ) i wierce
ń
poszu –
kiwawczych ( powszechnie stosowane ).
S
ą
bardzo dokładne, ale bardzo kosztowne.
4/
metoda kartograficzna- na podstawie map topograficznych,
zdj
ęć
lotniczych i satelitarnych.
KATEGORIE ROZPOZNANIA ZASOBÓW
1.
A – zasoby bardzo dobrze rozpoznane
( poszukiwania górnicze – odwierty i wyrobiska przygotowawcze,
rozcinaj
ą
ce ).
2.
B – zasoby dobrze rozpoznane ( poszukiwania górnicze – wiercenia ).
3.
C
1
– zasoby słabo rozpoznane ( poszukiwania geofizyczne i cz
ęś
ciowo
górnicze ).
4.
C
2
– zasoby bardzo słabo rozpoznane ( poszukiwania geologiczne
i geofizyczne).
4
3. FORMY WYST
Ę
POWANIA ZŁÓ
ś
.
a/pokładowe, rozci
ą
gaj
ą
ce si
ę
w postaci warstw, powstałe głównie w
procesie sedymentacji, m.in. zło
Ŝ
a w
ę
gla
kamiennego
,
brunatnego
,
soli
,
niektórych rud
Ŝ
elaza (
syderyty
),
manganu
,
miedzi
,
b)
Ŝ
yłowe (
Ŝ
yły), powstałe w wyniku wypełnienia substancj
ą
mineraln
ą
szczelin i sp
ę
ka
ń
skalnych, m.in.
piryt
,
złoto
,
c) gniazdowe, niewielkie (zwykle od kilku do kilkudziesi
ę
ciu metrów)
skupienia minerałów, b
ę
d
ą
ce efektem procesów metamorficznych, m.in.
zło
Ŝ
a
boksytów
, kruszców cynkowo-ołowiowych
,
d) soczewkowe, o kształcie spłaszczonym, utworzone w wyniku
nierównomiernej sedymentacji i w trakcie ruchów tektonicznych, np. zło
Ŝ
a
rud,
e) wysadowe, wyst
ę
puj
ą
ce w kształcie pni lub słupów, powstałe pierwotnie
jako zło
Ŝ
a osadowe, lecz wskutek ruchów mas skalnych wypi
ę
trzone ku
górze, np. wysady solne,
f) okruchowe , m.in. metale szlachetne wyst
ę
puj
ą
ce w piaskach zwanych
złotono
ś
nymi, platynono
ś
nymi, diamentono
ś
nymi itp.
4./OBLICZY
Ć
ILO
ŚĆ
ZASOBÓW KOPALINY U
ś
YTECZNEJ.
Q = P * h *
γ
[ mln t ]
P – powierzchnia w [ m
2
] z mapy,
h –
ś
rednia grubo
ść
pokładu w [ m ], z mapy,
γ
- g
ę
sto
ść
w
ę
gla (ci
ęŜ
ar wła
ś
ciwy) w [ t/m
3
],
γ
[ w
ę
gla ] = 1,3 [ t/m
3
]
a/ Zasoby bilansowe – opłaca si
ę
wydobywa
ć
obecn
ą
technik
ą
.
b/ Zasoby pozabilansowe – nie opłaca si
ę
wydobywa
ć
.
c/ Zasoby przemysłowe - s
ą
to zasoby bilansowe pomniejszone o
5
Plik z chomika:
peterdz
Inne pliki z tego folderu:
wyrobiska korytarzowe - definicje, podział‚, struktury udostępnienia - materiały dla studentów.pdf
(2239 KB)
Wykonywanie rysunków części maszyn.pdf
(4767 KB)
Wykonywanie pomiarów geodezyjnych.pdf
(8778 KB)
Użytkowanie urządzeń transportowych.pdf
(1339 KB)
Użytkowanie sieci i urzędzeń elektrycznych w wyrobiskach.pdf
(2032 KB)
Inne foldery tego chomika:
Górnictwo
materiały ze specjalizacji GRUDZIEŃ 2013
semestr 3
semestr I
semestr II
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin