INTYMNA TEORIA WZGLEDNOSCI.pdf

Janusz L. Wiś niewski

Intymna Teoria Wzglę dnoś ci

O zachwycie sł owem

Jedni cytują Biblię („Na początku było Słowo i Słowo było u Boga, i Bogiem było Słowo"),

inni przywołują do pomocy genetykę, twierdząc, że zdolność mówienia to nic innego jak tylko

wynik ewolucyjnej mutacji pewnego genu na chromosomie Y oraz, równolegle, obecności

krótkiej sekwencji FoxP 2 genów na chromosomie numer siedem. To rzekomo (badania są w

początkowej fazie, nie da się stwierdzić, że jest to uznana lub obowiązująca teoria) dzięki

mutacji chromosomu Y i proteinie kodowanej przez FoxP 2 ludzie mają (podarowane przez

ewolucję) w mózgu obszary odpowiedzialne za mowę. I jest to fascynujący podarunek.

Złożonością i możliwościami porównywalny do kodu DNA.

Jeszcze inni nie opowiadają się po żadnej stronie i mieszają genetykę z religią, twierdzą,

że Bóg, tworząc życie we wszechświecie, przemawiał słowami CCAAGTTA,

TAGGCCAA lub podobnymi, wyrwanymi ze słownika genomów mrówek, grzybów, bakte-

rii, motyli i ludzi. Uważają, że „na początku był Genom, i Genom był przy Bogu i Bóg był

Genomem". Tak twierdzą głównie wierzący w Boga biolodzy, którzy owładnięci są ideą

ciągłości ewolucji i nie przyjmują, że cokolwiek mogło powstać ot, tak sobie. Antropolodzy

i lingwiści uważają natomiast, ci wierzący i niewierzący, że wyjątkowa zdolność do

tworzenia i komunikowania się słowami została przyporządkowana jedynie przez Naturę

lub Boga wyłącznie człowiekowi. Jak na razie, na początku trzeciego tysiąclecia,

wyłącznie ci drudzy mają rację. Zwierzęta, jeśli mówią, to tylko w bajkach i w kreskówkach

dla dzieci. Milczą nawet w wigilijną noc. Gdyby było inaczej, protokoły ich podsłuchanych

rozmów już dawno można by przeczytać w Internecie. Słowa wypowiada jedynie

człowiek. I to jest zachwycające...

Gdyby założyć, że ludzie posługują się w potocznym języku dziesięcioma tysiącami

rzeczowników i czterema tysiącami czasowników (oglądając ostatnio telewizję,

przekonuję się, że jest to zbyt optymistyczne i fałszywe założenie), to posługując się gra-

matyką, można połączyć te rzeczowniki i czasowniki w niewyobrażalną liczbę ponad

sześciu i pól biliona zdań składających się z pięciu słów. Gdyby założyć, że dla

wypowiedzenia każdego z tych zdań potrzebowalibyśmy tylko jednej sekundy, to

wyartykułowanie ich wszystkich zajęłoby ponad milion lat. Kobietom kilka lat mniej

oczywiście, ale mimo to i dla nich trwałoby to bardzo długo.

Czy w takim razie w drodze od niezrozumiałych pomruków homo erectus do poezji

współczesnego homo sapiens pomagał Bóg, czy tylko pewne białko, jest dla większości z nas

tak naprawdę tylko naukową ciekawostką. Faktem istotnym dla wszystkich — często

zupełnie nieuświadomionym — jest to, że człowiek istnieje tak naprawdę dzięki mowie. To

zdolność mówienia i zdolność do miłości są jedynymi i niepowtarzalnymi wykładnikami

jego fenomenu.

Bez słów nie powstałyby idee, które doprowadziły do tego, że pomiędzy odkryciem

włóczni a umieszczeniem stacji orbitalnej w kosmosie minęło zaledwie dwanaście tysięcy

lat. Ale mowa jako nosiciel postępu nie jest tym, co tak naprawdę zachwyca ludzi. Za-

chwycające w słowach jest to, co dzięki nim przeżywamy. I jakie przeżycia można nimi

przekazać innym.

Od wynalazku Gutenberga z Moguncji, ponad sześćset lat temu, słuchającego i

mówiącego, rozmawiających mogły oddzielić przestrzeń i czas. Słowa znalazły swoje

miejsce w książkach i gazetach. Zachwyceni tym wynalazkiem ludzie zaczęli pisać. Za-

chwyt się pomnożył. Z liter powstała literatura.

Używając trzydziestu dwóch liter, można napisać i utrwalić nieskończenie wiele

słów. Złożyć z nich wypowiedzenie z pracy, wyrok śmierci i akt zgonu, ale można także

napisać coś tak genialnego i zmieniającego świat, jak Blaszany bębenek.

Fascynacja słowem w książkach to nie tylko fascynacja informacją, którą te słowa

niosą. Gdyby w beletrystyce zastosować matematyczny model Shan-nona, to okazałoby

się, że większość literackich przekazów jest szumem, a nie informacją w termo-

dynamicznym sensie teorii informacji.

Pomimo to ludzie chcą być zatopieni w tym szumie, znajdują w nim bowiem inspirację

fantazji i początek chemii własnych emocji. Kiedy czytam w czasopismach naukowych o

analizie sonetów Szekspira z punktu widzenia teorii informacji, to zawsze przypomina mi

się anegdota o amerykańskim fizyku nobliście, sąsiedzie farmera, któremu nie niosły się z

jakichś nieznanych mu powodów kury. Pewnego dnia farmer poprosił noblistę o radę i

pomoc. Tydzień po wizycie na farmie noblista zadzwonił do biednego sąsiada i zaczął z

nim rozmowę takim zdaniem: „Bill, na początku załóżmy, że kura jest okrągła...". „Na

początku było Słowo..."

Jeśli faktycznie Bóg jest tym Programistą, to i na „początku" Internetu Biblia się nie

myli. Na początku Internetu (ponad trzydzieści pięć lat temu) pojawiło się bowiem słowo.

Nawet jeśli miało być inaczej. Mało kto zna tę historię...

Wieczorem 20 października 1969 roku grupa informatyków w centrum komputerowym

Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles (UCLA) po raz pierwszy w historii

ludzkości doprowadziła do tego, że dwa komputery zaczęły „rozmawiać" ze sobą. Tym

drugim był komputer w Stanford Research Institute w północnej Kalifornii. UCLA miało

wysłać słowo „log" (które tak naprawdę jest kodem i nic nie znaczy), a Stanford musiał

potwierdzać każdą odebraną literę powtórzeniem tej litery. UCLA wysłało „L", Stanford

potwierdził „LL". UCLA wysłało „O", Stanford potwierdził „LLO". W tym momencie

zostało przerwane połączenie. Cały system przestał działać. Na ekranie w Los Angeles

zostało „LLO". I to jest tak niezwykle symboliczne. Amerykanie wymawiają „Hello"

bardzo często z niemym „he" jako „(he)llo". „Witam cię" było pierwszą wiadomością

przesłaną w Internecie. I to wbrew woli nadawcy.

Na początku było słowo...

Ukł ad odniesienia

SuKa jest Koreanką z Seulu, ma trzydzieści pięć lat i trzy lata temu przyjechała do

Frankfurtu nad Me-nem „za mężem", którego powszechnie znany, wielki koreański

koncern samochodowy oddelegował do pracy w Europie.

Pewnego dnia mąż zadzwonił do niej późnym wieczorem z biura i powiedział, że za dwa

miesiące przeprowadzają się do Frankfurtu nad Menem. Nawet nie powiedział. Tak po

prostu to zakomunikował. Gdy ona szukała w atlasie, gdzie jest Frankfurt, on wrócił na

Yeouido (odpowiednik seulskiego Manhattanu) i całą noc zabawiał się z hostessą z baru

Ka-raoke. Rano prosto z jej łóżka pojechał do biura. SuKa tymczasem wypisała się z

uniwersytetu, gdzie od sześciu semestrów studiowała anglistykę. Przerwała dla niego

studia, tak jak kiedyś dla niego prze- rwała ciążę, gdy okazało się, że spodziewają się

dziewczynki.

Pewnego dnia poszła do tego baru Karaoke. Hostessa nie była wcale ładniejsza od niej.

Tylko młodsza. I bardziej kam-dza, czyli „biała". Głównie przez to, że usunęła sobie

tkankę tłuszczową na powiekach, „prostując" oczy. W Korei w modzie są małe piersi,

alabastrowobiała cera i „wyprostowane" oczy. Dwa miesiące później SuKa pojechała do

przyjaciółki w Sokcho na północy Korei. Wróciła po tygodniu. Bez tkanki tłuszczowej na

powiekach. Mąż nawet tego nie zauważył. W Sokcho odważyła się i zapytała koleżankę,

jak można poznać, że ma się orgazm.

SuKa każdego ranka wstaje godzinę wcześniej niż mąż, przygotowuje jego ulubione

kimchi, układa kwiaty w wazonie i gdy on jest w łazience, prasuje jego koszulę — mąż

bardzo lubi zakładać jeszcze taką ciepłą od żelazka.

We Frankfurcie mieszkają w najlepszej dzielnicy. Windy w budynku mają

klimatyzację, monitor telewizyjny wyświetlający program MTV oraz kryształowe lustra na

ścianach i na suficie. Kiedyś rano jechała jedną z nich, wioząc do pralni w piwnicy koszule

męża. Na marmurowej podłodze windy leżały rozerwane koronkowe majtki. Nie wie

dlaczego, ale zaczęła płakać. Jeszcze nigdy tak bardzo nie zazdrościła tej Niemce z

mieszkania obok. Bo te majtki należały do niej. Widuje regularnie jej suszącą się bieliznę

na balkonie, więc wie.

Sarah jest Niemką z Hamburga, ma trzydzieści jeden lat i rok temu przyjechała do

Frankfurtu. Do pracy tutaj oddelegował ją znany francuski koncern kosmetyczny.

Sprzedaje reklamy kosmetyków swojej firmy do najpoczytniej szych gazet w Niemczech z

taką łatwością, jak inni sprzedają bułki w niedzielę rano. Większość kupujących reklamy

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: