skały magmowe.pdf
(
8154 KB
)
Pobierz
Skały magmowe
SKAŁY MAGMOWE
Skały magmowe powstają w procesie krystalizacji magmy. Utwory krystalizujące
pod powierzchnią ziemi zaliczamy do skał głębinowych (plutonicznych), natomiast na
powierzchni do skał wylewnych (wulkanicznych). Warunki krystalizacji decydują o stopniu
wykrystalizowania skały, wielkości składników mineralnych i ich ułożeniu w przestrzeni,
mimo zachowania identycznego składu chemicznego.
Ze względu na skład mineralny wyróżnia się skały kwaśne, obojętne, oraz zasadowe, a ze
względu na miejsce krystalizacji magmy wyróżniamy skały głębinowe i wylewne.
CHEMIZM
SKŁAD
MINERALNY
SKAŁY
GŁĘBINOWE
(PLUTONICZNE)
SKAŁY WYLEWNE
(WULKANICZNE)
Skały kwaśne
Kwarc (pow. 50%),
Skalenie kwaśne
(potasowe)
Granit
Porfir (riolit)
Skały obojętne
Kwarc,
Skalenie kwaśne
(potasowe),
Skalenie zasadowe
(sodowo-wapniowe)
Sjenit,
Dioryt,
Gabro
Andezyt,
Bazalt
Skały zasadowe
Skalenie zasadowe
(sodowo-
wapniowe),
Minerały femiczne
Cieszynit
Fonolit
Przy opisie skał magmowych uwzględnia się ich strukturę i teksturę.
Struktura
skał
magmowych jest to sposób wykształcenia składników skały. Na pojęcie to składa się
zespół cech skały, określający wielkości poszczególnych ziaren mineralnych, stopień ich
prawidłowości krystalicznej oraz stosunki wielkościowe ziaren poszczególnych składników
skały.
Tekstura
jest sposób przestrzennego rozmieszczenia składników w skale.
Tekstura obejmuje zarówno sposób uporządkowania składników, jak też sposób
wypełnienia przez nie przestrzeni.
-
podział struktury ze względu na stopień krystaliczności:
o
holokrystaliczna (pełnokrystaliczna) – wszystkie składniki skały są
składnikami krystalicznymi; skały głębinowe,
o
hipokrystaliczna (półkrystaliczna) – obok składników krystalicznych
występuje szkliwo; typowe dla skał subwulkanicznych,
o
szklista (halinowa) – brak minerałów, wskutek nagłego ochłodzenia magma
zastyga w postaci szkliwa.
-
podział struktury ze względu na wielkość składników:
o
równoziarnista – ziarna mają zbliżone wymiary,
o
nierównoziarnista – ziarna są różnej wielkości,
o
porfirowata – w drobnoziarnistym tle skalnym występują większe kryształy.
Taka struktura świadczy o dwóch etapach krystalizacji magmy,
o
afanitowa (ciasto skalne) – kryształy są tak drobne, że niewidoczne gołym
okiem,
o
porfirowa – obecność większych prakryształów na tle masy afanitowej
(ciasta skalnego). Prakryształy mają zwykle prawidłowe formy, niekiedy
mogą być poddane erozji magmowej. Prakryształy powstają w głębszych
partiach skorupy ziemskiej, w warunkach spokojnej krystalizacji magmy.
Jeżeli magma wraz z prakryształami dostaje się w płytsze strefy skorupy
ziemskiej – następuje jej szybkie ochłodzenie i powstaje szybko
zastygające ciasto skalne.
Tekstury skał magmowych:
-
bezładna – brak określonego kierunku ułożenia minerałów
-
kierunkowa (uporządkowana) – ułożenie składników wykazuje regularność
-
kulista – krystalizacja wokół wydzielonych centrów
-
zbita – minerały wypełniają całą przestrzeń
-
porowata – powstaje w wyniki gwałtownego odgazowywania krzepnącej magmy,
pory kuliste
-
gąbczasta – pumeksy i tufy, pory łączą się z sobą
-
migdałowcowa – gdy pory zostają wtórnie wypełnione
Z punktu widzenie składu chemicznego minerały skał magmowych dzieli się na
dwie grupy:
-
minerały femiczne (ciemne) – zawierają dużo FeO i MgO (oliwiny, pirokseny,
amfibole, biotyt)
-
minerały sialiczne (jasne) – główne składniki to SiO
2
i Al
2
O
3
(skalenie: plagioklazy,
albit, anortyt; ortoklaz, kwarc)
Uproszczony system klasyfikacji skał magmowych opiera się na składzie
minerałów skałotwórczych głównych i zawartości krzemionki SiO
2
, w poszczególnych
grupach.
Występowanie i zastosowanie skał magmowych
Występowanie skał magmowych w Polsce wiąże się z dwoma regionami: Sudety –
Dolny Śląsk i Tatry – Pieniny.
Skały magmowe, ze względu na swe własności techniczne (dobre parametry
mechaniczne i wytrzymałościowe, odporność na warunki klimatyczne, wytrzymałość na
ściskanie, odporność na ścieranie, itp.) w większości wykazują duże znaczenie
praktyczne.
Granity, sjenity, dioryty i gabra mają znaczenie jako materiały budowlane: płyty
wykładzinowe, schody, materiały i elementy drogowe jak bruk, krawężniki, ponadto
tłuczeń, kliniec, kruszywa, wypełniacze, itp.
Andezyty – mają ponadto własności kwasoodporne i zasadoodporne –
zastosowanie do wyrobu zapraw odpornych na kwasy i zasady
Bazalty – charakteryzują się wyjątkowo korzystnymi własnościami fizycznymi,
stąd są cenionym materiałem we wszystkich rodzajach budownictwa, głównie w postaci
tłuczni i kruszywa drogowego, także jako surowiec do przeróbki na materiały izolacyjne
(wełna mineralna). Występują na Dolnym Śląsku i na Śląsku Opolskim.
Przegląd skał magmowych
1. Granit
Są to skały magmowe, głębinowe o barwie szarej, różowej lub czerwonej.
Struktura ziarnista lub porfirowata.
Tekstura bezkierunkowa.
Skład mineralny stanowią:
- skalenie potasowe (ortoklaz, mikroklin),
- plagioklazy kwaśne (oligoklaz, albit),
- kwarc,
- łyszczyki (biotyt, muskowit),
- inne minerały (piroksen, hornblenda, rutyl, apatyt).
Różne formy granitu
Granit w postaci kostki brukowej
Granit w postaci kamienia polnego
Granit o strukturze porfirowatej z wyraźnym udziałem skaleni
Granit z wyraźnym udziałem ortoklazu
Granit z ziarnami kwarcu (szare), ortoklazu (różowy), albitu (kremowy) i biotytu
(czarny)
Zwietrzały granit (z czasem geologicznym przejdzie w piasek)
2. Sjenit
Należą do skał głębinowych. Mają barwę szarą lub szaroczarną, ciemniejszą od
granitu.
Struktura drobnoziarnista, gruboziarnista lub porfirowata.
Tekstura bezkierunkowa, rzadziej płaskorównoległa lub kierunkowa.
Skład mineralny stanowią:
- skalenie potasowe (ortoklaz lub mikroklin),
- plagioklazy (oligoklaz lub andezyn, niekiedy labrador),
- biotyt,
- amfibol (hornblenda),
- kwarc (do 10%),
- minerały akcesoryczne (cyrkon, apatyt, tytanit).
Plik z chomika:
MsTwigy
Inne pliki z tego folderu:
geologia.rar
(1412 KB)
geologia - sciaga1.doc
(117 KB)
geologia - sciaga2.doc
(86 KB)
Geologia sciaga.doc
(420 KB)
skały magmowe(1).pdf
(8154 KB)
Inne foldery tego chomika:
budownictwo ogółne
Hydraulika
hydrologia
Materiały budowlane
rozporządzenia
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin