Wykład 7 (21.04.09)

AUTYZM

Pierwszy opis kliniczny

·         Leo Kanner, 1943r. – autyzm wczesnodziecięcy (early infantile autism)

·         Autos z greckiego – sam

·         Określenie: wrodzone zaburzenie autystyczne kontaktu uczuciowego

·         Prototyp diagnostyczny – Donald (chłopak, 5lat, nie zwracał uwagi na innych ludzi, protestował gdy ktoś zaburzał jego samotność, w wieku 2 lat nie mówił jeszcze, a „mruczał”, odznaczał się niezwykłą pamięcią do 8rż., wypowiadał pojedyncze powtarzalne słowa – echolalie)

Kanner – 5 charakterystycznych cech tego zaburzenia:

·         Niezdolność do nawiązywania więzi oraz interakcji z ludźmi występująca od początku życia

·         Niezdolność do porozumiewania się z innymi za pomocą języka

·         Obsesja na punkcie niezmienności otoczenia i opór przed zmianami

·         Zaabsorbowanie rzeczami (przedmiotami) a nie ludźmi

·         Sporadyczne wykazywanie sporych możliwości intelektualnych (oraz inteligentna fizjonomia, duże zdolności np. muzyczne, matematyczne)

·         Dwie cechy najistotniejsze: autystyczna samotność i pragnienie niezmienności

Zasługi Kannera

·         Z grupy dzieci ze schizofrenią, psychozami i upośledzeniem wyróżnił zespół zaburzenia, które ma własne kryteria diagnostyczne i nadał mu nazwę: AUTYZM

·         Sam termin autyzm już wcześniej funkcjonował w psychiatrii (1933, Bleuler)

·         Próby różnicowania – Kanner pisał o wyraźnych różnicach między autyzmem a schizofrenią

·         Podsumowanie dorobku Kancera – praca z 1955, analiza 120 przypadków, autyzm uznany jako syndrom klasyczny

Hans Asperger, 1944r., pojęcie autystycznej psychopatii

·         Lorna Wing (1981) – symptomy (za Aspergerem)

o       Ekscentryczność

o       Naiwność, nieodpowiednie, jednostronne zachowanie się

o       Brak lub mała zdolność do nawiązywania przyjaźni

o       Pedantyczna mowa z powtórzeniami

o       Uboga niewerbalna komunikacja

o       Intensywna koncentracja na danych przedmiotach

o       Niezdarność i zaburzona koordynacja ruchów oraz nierówna, asymetryczna postawa ciała

Rozwój dziecka z zespołem Aspergera (L. Wing, 2005)

·         Brak danych na temat zaburzenia w 3rż.

·         Brak wskazywania i spojrzeń w celu podzielania uwagi

·         Płynne mówienie zanim chodzą

·         Trudne lata przedszkolne (wyraźny wzorzec zaburzenia), poprawa kontaktów społecznych około 5 urodzin

·         5 – 10 rż. – zdolne do społecznych kontaktów (bez rozważania stanów wewnętrznych innych osób)

·         uczenie się faktó – pedanteria i pochłonięcie zainteresowaniami

·         I.I. w normie (lub powyżej)

·         Niezgrabność ruchów, trudność różnicowania z DAMP (deficyt AT attention, motor control and perception)

ZK a ZA (zespół Kancera a zespół Aspergera)

·         Poszukiwanie objawów rdzennych (specyficzność, pierwszeństwo i powszechność)

·         Kontinuum a spektrum (różne nasilenie różnych objawów)

·         Podobieństwa (przewaga chłopców, dążenie do społecznej izolacji, zaburzenia językowe, zaburzenia komunikacji niewerbalnej, brak zabawy w udawanie, zachowania agresywne, nadmiar i brak reakcji na bodźce, występowanie różnych zdolności)

·         Różnice

o       ZK:

§         silniej wiąże się z zaburzeniami osobowości

§         Wcześniej chodzi niż mówi

§         Objawy już w 1rż.

§         Zaburzenia psychotyczne             

o       ZA:

§         Dziecko wcześniej mówi niż chodzi

§         Objawy po 3rż.

Poprawne używanie terminów

·         Autyzm w znaczeniu, jakie nadał mu Bleuler – to osiowy objaw schizofrenii

·         Autyzm w ujęciu Margaret Mahler – jako faza normalnego rozwoju, pierwsze stadium rozwoju psychicznego

·         Autyzm – jako jednostka nozologiczna (określona przyczyna powoduje charakterystyczne dla danej choroby objawy, odróżniające ją od innych chorób / czy ZESPÓŁ BEHAWIORALNY (grupa objawów klinicznych o złożonych, często nieznanych przyczynach)

DSM IV, 1994, zaburzenia autystyczne – kod 299.00

·         Oś A – aby rozpoznać autyzm należy stwierdzić łącznie 6 (lub więcej) objawów z punktów 1, 2, 3 z zastrzeżeniem, że co najmniej 2 z punktów 1 i po jednym z 2 i 3 (z tzw. triady autystycznej / triady Wing)

·         Oś B - …

·         Oś C – należy wskazać, że objawy nie odpowiadają lepiej zespołowi Retta lub Dziecięcemu Zaburzeniu Dezintegracji

Oś A

1. jakościowe zaburzenie interakcji społecznych (co najmniej 2)

·         znaczne zaburzenia w zachowaniach niewerbalnych (kontakt wzrokowy, mimika twarzy, postawa ciała, gestykulacja służąca regulowaniu interakcji społecznej)

·         brak rozwoju odpowiednich do wieku relacji z rówieśnikami

·         brak spontanicznego…

2. jakość zaburzenia w komunikowaniu (co najmniej 1 objaw)

·         opóźnienie lub brak rozwoju mowy (nie towarzyszy temu próba kompensowania przez alternatywną….

·         Użycie języka jest stereotypowe (echolalie odroczone, język idiosynkratyczny – charakterystyczny tylko dla tego jednego dziecka)

3. ograniczone, powtarzające się i stereotypowe wzorce zachowań (zainteresowania i aktywność) (co najmniej 1 objaw)

·         pochłaniające przywiązanie do jednego lub więcej stereotypowych i ograniczonych wzorców zachowania, które są anormalne ze względu na swe nasilenie lub przedmiot

·         widoczne nieelastyczne przywiązanie do specyficznych niefunkcjonalnych zwyczajów lub rytuałów

·         stereotypowe powtarzające się manieryzmy ruchowe (np. trzepotanie rękami lub palcami)

Autyzm jest zaburzeniem psychicznym, którego objawy pojawiają się w pierwszych 3 latach życia, rozległym zaburzeniem rozwoju, które charakteryzują nieprawidłowa w 3 sferach – tzw. triada deficytów (Wing)

1. dziecko nie potrafi nawiązać normalnych kontaktów społecznych
2. w normalny sposób nie rozwija się język ani komunikacja
3. rytualizm zachowania w połączeniu z brakiem normalnej wyobraźni = sztywność w zachowaniu

·         Retter (1985) – 2/3 dzieci….

M. G. Edelson (2006) „Are the majoraty of children with autism mentalny retarded?”

Przegląd 215 artykułów opublikowanych w latach 1937 – 2003

Obecnie w literaturze przedmiotu donosi się, że 67 – 90% dzieci z autyzmem ma MR (mental retardation)

·         Kamer (1943) – teza o potencjalnych możliwościach intelektualnych dzieci z autyzmem

·         Pollack (1958) – 30 – 40 % dzieci z autyzmem ma MR

·         Creak ….

Wnioski i implikacje

·         Większość tez wywodzi się ze źródeł, które nie mają poparcia w danych empirycznych (74%) lub powołują się na dane sprzed 25 – 45 lat

·         Często stosowano niewłaściwe miary IQ

·         Niewielki % badań opisuje metody tak, żeby możliwa była ocena uch rzetelności

·         Wyniki badań epidemiologicznych (Charkabart i Fombone, 2001) = 40 – 55% autystów ma MR

Kryteria autyzmu

Dider Houzel lista wczesnych symptomów rozwoju autystycznego

·         Zaburzenia zachowań społecznych (brak zwracania i później podzielanie uwagi – dziecko nie patrzy na przedmiot wskazywany przez dorosłego, brak wskazywania, brak zabawy w udawanie)

·         Zaburzenia okresu przedwerbalnego (brak gaworzenia, monotonne, echolalie)

·         Opóźnienia, anomalie w rozwoju psychomotorycznym (niewłaściwa kontrola postawy ciała)

·         Brak organizatorów Spita (2 z 3) (uśmiech na widok twarzy ludzkiej, lęk na widok obcej osoby (8msc), negatywizm (3rż.))

·         Zaburzenia zachowań percepcyjnych

·         Awersje do kontaktów cielesnych

·         Brak zainteresowania zabawkami i dziwny sposób manipulowania przedmiotami (obiekty autystyczne – Tustin)

·         Wczesne fobie

·         Zaburzenia funkcjonalne (bezsenność, trudności w ssaniu, merycyzm – przeżuwanie pokarmu zwróconego)

·         Bardzo wczesne stereotypie

·         Fascynacja rękami

·         Zaburzenia zachowania

·         Stany wczepiania się (Bick)

·         „Burzenie się” (Meltzer) (uwaga dziecka rozproszona na kilka różnych źródeł)

Coraz lepiej zbadana populacja, poznawanie innych objawów (nieosiowych)

·         zwłaszcza wysepki zdolności, czy zdolności wysypkowe (5 – 15% populacji dzieci autystycznych)

·         specyfika czynności poznawczych, przewaga przestrzenno – wizualnych sprawności nad werbalnymi

·         trudności w rozwiązywaniu problemów społecznych w zakresie emocjonalności, nieadekwatna ekspresja emocjonalna, lęki, fobie

·         stan somatyczny – do 33% przypadków ma epilepsję w okresie adolescencji, enuresis (zanieczyszczanie się moczem) i encopresis (kałem) w dzieciństwie, zdarzają się zachowania samookaleczające

·         zaburzenia wrażliwości sensorycznej, nieprawidłowości w odbiorze różnych bodźców, tzn. niewrażliwość na pewne bodźce, np. bólowe albo nadwrażliwość na inne