HM_5.pdf

22.01.2010

Gra terenowa jest bodaj najdoskonalszym, pośrednim czynnikiem

wychowania obywatelskiego dokonującego się w harcerstwie

Nr 5 (18)

Na łasicy tropie

Wstawanie przed świtem, krótki dzień oglądany przez zasnute mgłą szyby

i niekończące się mroźne wieczory. Mieszczuchy z zaciągniętymi na twarze

kapturami, przemykają się wśród zasp i tańczą na chodnikach – lodowiskach.

Ruch uliczny ostrożny i powolny – jakby skrzepłe na mrozie miasto ledwie

poddawało się człowieczej potrzebie udania się tam i z powrotem. Zima.

phm. Andrzej Jaworski

Surowość pogody czy niedostępność szlaków nie

tyle obawy w nich budzi co ciekawość i tęskno-

tę za przygodą rozpala. Nie powstrzymały prze-

cież te przeszkody powstańców styczniowych

i Amundsena nie zmieniły planów. Wiedz przy-

jacielu że, z takiej właśnie gliny młody chłopak

jest ulepiony. Twoim zadaniem wodzu jest

uchronić przed zgnuśnieniem i zbutwie-

niem jego duszę wolną – co niezawodnie się

stanie gdy w cieple tylko chowany będzie.

ków kryją się w domach jak w norach głę-

bokich czekając wiosny. Są jednak i takie

niespokojne duchy co gdy pierwszy mróz ukłu-

je w nozdrza – otwierają szafy głębokie, wycią-

gają buty niezawodne, plecak stary oraz ekwi-

punek podróżny i na WYPRAWĘ się szykują.

L udzie w tej porze na podobieństwo śwista-

HARCERSKIE MAZOWSZE | HARCERZE

Spytaj harcerzy swoich z czym zima im się

kojarzy – a odpowiedzi dostaniesz podyktowane

przez Curwooda, Londona lub Karpowicza, geo-

grafię tych skojarzeń wyznaczą zaś powstańcze

ścieżki lub odkrywców szlaki. Tylko iskry potrze-

ba by rozniecić ogień przygody w sercach mło-

dzików. Idź zatem za przykładem starych wo-

dzów harcerskich. Zawezwij starszyznę i brać

harcerską w kręgu wokół ognia zgromadź. Po-

czekaj aż gwar właściwy przyjaciół spotkaniom

ucichnie i pozwól by zaśpiewali jednym głosem

– a echem w ich sercach odbije się wspomnie-

nie ognisk w zielonym lesie. Teraz gawędę roz-

pocznij... Uwierz mi przyjacielu, że słowa wodza

właściwie wypowiedziane obudzić mogą tęskno-

tę za awanturą nawet w chłopcu co jak borsuk

ospały jest zimą.

Łatwo urządzić zawody w rozpoznawaniu i szuka-

niu tropów, wyzwaniem jest przygotowanie ciepłej

zupy lub choćby herbaty a zmrożony śnieg nada-

je się do nauki budowy igloo. Warunki same pod-

powiadają co robić. A i o nocleg nie tak trudno

jak się zdaje – popytaj co bardziej doświadczo-

nych drużynowych.

Jeśli drużynę stać na wyjazd dłuższy a i masz

odpowiednią liczbę wywiadowców i ćwików (co

nieco ciężaru organizacyjnego na siebie wezmą),

zbieraj gromadę i w stronę Beskidu, Bieszcza-

dów lub w Gorce wyruszaj. Tam w przytulnej

dolinie wśród zapachów palonego w piecach

drewna znajdziesz doskonałą bazę dla zimo-

wiska. Wędrówka na pobliski grzbiet nie bę-

dzie łatwa nawet dla zastępowych. Próbujcie

się z nartami, rakietami śnieżnymi i z mapą

w terenie, a scenariusz przygody sam się napi-

sze. A i gościnność i doświadczenie ludzi żyją-

cych z dala od miast wielkich nauką dla chłop-

ców będzie doskonałą.

Gdy zaś drużynę pewną, zahartowaną i owia-

ną już niejednym mroźnym wiatrem masz,

lub tylko starszyznę dla zżycia i podszkolenia

chcesz na dłuższą wycieczkę zabrać – tedy ru-

szaj na trudniejszą wyprawę. Szykuj się więc

na wędrówkę z plecakiem, a może i na nartach

– bacz tylko, że prowiant nosić będzie trzeba,

strawę samemu umieć przyrządzać, a i na noc-

leg w terenie też musisz być gotów – siły oce-

niaj więc dobrze.

I pamiętaj, że nie długość i nie odległość

miejsca w które wyruszasz lub wysokość

pasm górskich wkoło decyduje o sensie zi-

mowej wyprawy. Wartością większą jest jej

program właściwie dla potrzeb twojej gro-

mady skrojony i wcześniej przygotowany.

Nawet do najkrótszej zimowej wycieczki

trzeba się przygotować właściwie. Trasa prze-

marszu, nocleg, mapy, ekwipunek, sprzęta na-

wigacyjne czy prowiant – wódz i ćwik sam o to

wszystko zadbać potrafi. Doświadczony druży-

nowy co na uwadze ma nie tylko powodzenie

wycieczki ale przed wszystkim młodszych bra-

ci chowanie, rozłoży jednak ciężar tych przy-

gotowań na wszystkich harcerzy. Według ich

możliwości i doświadczenia. Wie, że ten pro-

sty przepis nie tylko uchroni go przed rejtera-

dą młodzików - ale i sprawi, że wizja nadcho-

dzącej wyprawy zaprzątać myśli i podsycać ich

wyobraźnię będzie. Rozdziel więc wodzu listę

Może w ten styczniowy wieczór chłopcy w wy-

obraźni szlakiem Białego Kła przez śniegi Ala-

ski ruszą, lub w wyścigu na biegun południowy

razem ze Scottem i Amundsenem wystartują,

a może obóz powstańczy założą i do bitwy pod

Węgrowem szykować się będą?

Przyroda, geografia, historia – w na-

ukach tych podpowiedzi szukaj, a inspi-

racją niech literatura wszelka a nawet il-

my będą.

Mylisz się wodzu młody jeśli sądzisz, że jedy-

nie tygodniowy wyjazd sprawi iż chłopcy przygo-

dę przeżyją i dojrzalsi wrócą. Ledwie całodnio-

wa, acz dobrze przygotowana, wycieczka har-

cerskiej młodzieży posmakować zimy pozwo-

li a i nieco odwagi, zaradności i hartu chłop-

com przyda.

W jeden lub dwa dni spenetrować można pusz-

czę pobliską. Leśne ostępy pokryte głębokim ko-

żuchem śniegu - wcale niełatwą są przeszkodą.

HARCERZE | HARCERSKIE MAZOWSZE

potrzebnego wspólnego ekwipunku i pro-

wiantu oraz innych sprawunków na wszyst-

kich harcerzy z tobą wyruszających.

Wycieczka do lasu na rubieżach miasta może

okazać się trudniejsza niż brać się spodziewa.

Bacz więc na to czy młodzież nie forsuje się

zbytnio – wszak mniejszemu więcej niż dwa-

kroć trudniej jest przedzierać się przez zasypa-

ne śniegiem ścierniska. Nie zabieraj też zbęd-

nego sprzętu – noszenie go niepotrzebnie har-

cerzy zmęczy, bądź gotów raczej by ująć nieco

z bagażu młodych. Pomoc i wsparcie star-

szyzny w zimie najwięcej znaczy.

Przygotowanie strawy w trudnych warunkach

jest doskonałą szkołą zaradności i samodzielno-

ści – jednak po wielogodzinnej wędrówce nie

możesz pozwolić sobie na spóźnienie ciepłego

posiłku. Miej więc w menu obiadowym raczej

łatwe w przygotowaniach potrawy i nie powie-

rzaj tego zadania młokosom. Bardziej wymyśl-

ne danie zaplanuj na kolacje i długie wieczory,

kiedy odzienie będzie się cierpliwie suszyć na

piecu, a harcerze czas i siły na kuchenną krzą-

taninę będą mieli lub inne zaplanowane zaję-

cia ich pochłoną. Jedzenie i ciepło – powin-

ny być twoim głównym zmartwieniem po

zakończeniu wycieczki i inne plany muszą

im ustąpić pierwszeństwa.

Wieczór to dobry czas na wyciąganie wnio-

sków z przypadków jakie za dnia i w polu har-

cerskiej braci były udziałem. Nawet jednodnio-

wą wyprawę można kręgiem w izbie lub po-

południowym ogniskiem w terenie zakończyć.

Pochwal chłopców za wytrwałość i hart, za-

uważ i doceń każdy przykład braterskiej po-

mocy. Wskaż też to, co świadectwem nierozwa-

gi i niedoświadczenia było i jaka nauka z tego

na przyszłość płynie. Przede wszystkim jed-

nak w wodza kronice zapisz to, co efek-

tem było nieprzygotowania lub czego

sam nie przewidziałeś. Ta nauka dla ciebie

jest i przy następnej wycieczce przyda się

z pewnością.

Zima sprawia, że zdarzenia, które latem wy-

dają się być ledwie znaczące, stają się niebez-

pieczne i wpędzić mogą nawet starego wilka

w tarapaty. Pamiętaj zatem że:

• Zimądzieńjestkrótki–wyruszajwięcna

wycieczki jak najwcześniej!

• Śniegsprawia,żewędrówkastajesię

wyjątkowo trudna, bez sprawdzenia jak

sobie młodzi radzą w terenie – nie idź

na większe wycieczki.

• Nigdynieruszajwterenbezlatarki,bu-

soli, zapasowych skarpet i rękawiczek.

• Zawszemiejprzysobiekaloryczny„żela-

zny” prowiant i herbatę w termosie.

• Zapiszsobieawaryjnetelefony(choćby

do leśniczego) a w górach do ratowników.

Przed wyjściem daj znać gospodarzom

jaką planujesz trasę i najlepiej skonsultuj

z kimś z doświadczeniem w tym terenie.

Nic nie zastąpi rozsądku i wyobraźni

przewodnika. Polegaj raczej na mądrości

i doświadczeniu niż ambicji i podpowie-

dziach nierozważnych młokosów.

Surowość zimy dla wodza i jego harcerskiej

gromady jest nie lada wyzwaniem. Moc pię-

trzących się problemów, niewygód lub niebez-

pieczeństw odstraszy tych co płochliwi są jak

sarny i orzechówki. Jeśli zaś w Tobie odwrot-

nie, spodziewane uciążliwości pogody i warun-

ków, trudy wędrówki i problemy do rozwiąza-

nia rozpalają pragnienie przygody i dodatkową

są zachętą – wiedz, że więcej masz z łasicy bu-

rej lub wilka chyżego.

Bo nie zna wartości chleba ciepłego i świeże-

go – ten co nie zasmakował w czerstwych krom-

kach razowca. Nie wie jak cenne ciepło domu

rodzinnego – ten co nigdy nie spał przy stycz-

niowym ognisku. Nie słyszał prawdziwie dźwię-

ku żadnego – ten co nigdy otulony ciszą pada-

jącego śniegu nie został i jedynie serce wła-

sne słyszał. Wędrówka wzdłuż ośnieżonych

grzbietów lub wskroś borów sosnowych nie

tylko dla silniejszego zżycia twojej groma-

dy i dla innego na dziewiczą przyrodę spoj-

rzenia jest doskonała. Wiedz też, że hartuje

i karmi tęsknoty duszy młodzieńczej któ-

ra w przyszłości do wielkich rzeczy ma być

przysposobiona.



phm. Andrzej Jaworski

Czlonek Rady Wydziału

Harcerskiego.

Rodem z 22WDH.

HARCERSKIE MAZOWSZE | HARCERZE

– twoi sojusznicy

Większość ludzi może przetrwać najbardziej ekstremalne

trudności – pod jednym wszakże warunkiem – musi im na to

pozwolić ich psychika.

hm. Marek Gajdziński

Niestety nie dotrwaliśmy na tańcach do

północy. Ok 22-giej dobiegł nas dźwięk syreny

alarmowej z pobliskiej remizy OSP. O tym co

się dzieje przekonaliśmy się już próbując wyjść

na zewnątrz. Otóż nie udało się nam otworzyć

drzwi. Wyskakiwaliśmy w garniturach i lakier-

kach (taka moda) przez okno prosto w ponad

metrową zaspę śniegu, która usypała się pod

ścianą dosłownie w niecałą godzinę. Alarm ogło-

szono z tego właśnie powodu. Nie było żadnego

pożaru. Wieś, leżąca wśród pól po prostu tonęła

pod zwałami śniegu. Nie wiedzieliśmy jeszcze

o tym ale właśnie rozpoczęła się zima stulecia.

Gigantyczne opady śniegu i wiatr, który zwie-

wał go z pól zatrzymując na linii zabudowań,

sprawiły, że trzeźwo myślący mieszkańcy wsi

postanowili się bronić. Całą noc, cały następ-

ny dzień i całą kolejną noc wraz ze wszystkimi

walczyliśmy o utrzymanie dwukilometrowego

odcinka drogi łączącej Wilków z szosą Kampi-

nos – Warszawa, zwalając śnieg z dachów i od-

kopując wejścia do obór. Tę konfrontacje z si-

łami natury przegraliśmy mimo, że w użyciu

były wszystkie traktory, konie i furmanki będą-

ce w posiadaniu rolników. Po dwóch dniach wal-

ki z żywiołem poddaliśmy się. Do domów wró-

ciliśmy dopiero na czwarty dzień, gdy opady

ustały i do wsi Wilków wjechały czołgi pracu-

jące w charakterze spychaczy. Szliśmy do War-

szawy na piechotę wyrąbanym w śniegu tune-

lem o ścianach tak wysokich, że niczego wokół

nie było widać. I zastanawialiśmy się jak tę sy-

tuacje spożytkować po harcersku.

Jasną jej stroną było to, że władze ogło-

siły stan klęski żywiołowej i zamknięto szko-

ły na ponad dwa tygodnie. No po prostu raj!

wybraliśmy się do wsi Wilków na skraju

Puszczy Kampinoskiej na coś co trudno

było nazwać biwakiem. Mieliśmy mocne posta-

nowienie urządzić szaloną zabawę z miejscowy-

mi dziewczynami, które tak chętnie gościły na

naszych wiosennych i jesiennych biwakach od-

bywanych w Puszczy (wtedy jeszcze wolno było)

pod namiotami. W plecakach zamiast standar-

dowego ekwipunku targaliśmy gramofom marki

Grundig oraz stosy winylowych płyt wśród któ-

rych najcenniejszą był longplay najmodniejsze-

go wówczas zespołu Smokie. Dziewczyny przy-

gotowały nam kwaterę i urządziły salę balową.

Prywatkę rozpoczęliśmy o 20-tej. Kto miał 18

lat tak ja wtedy, ten wie co wtedy przeżywałem,

tym bardziej że jedna z dziewcząt nie była mi

obojętna. Eh!

Mróz i śnieg

B ył Sylwester 1978r. Całą kadrą drużyny

HARCERZE | HARCERSKIE MAZOWSZE

Obóz zimowy z czasów początku harcerstwa. Na zdjeciu Olga i Andrzej Małkowscy, w środku Jaga Falkowska

Łącznie z feriami zimowymi był to miesiąc wa-

kacji w środku zimy.

Postanowiliśmy wykorzystać tę okazję do

urządzenia śmiałych harców. Zaplanowaliśmy

biwak zimowy pod namiotami. Tylko, że nikt

z nas nigdy nie nocował tak zimą. Ówczesne

zimy nie nazbyt różniły się od dzisiejszych. Ot,

lekki mrozek i plucha na co dzień, a od święta

10 czy 20 cm śniegu. Toteż zanim wywieziemy

chłopaków w nieznane, postanowiliśmy spraw-

dzić na własnej skórze czy opowieści o spaniu

w namiocie zimą nie są przereklamowane.

Przygotowania trwały tydzień. Nie chodziło

o to, że nie mogliśmy zebrać informacji jak się

do tego zabrać. Byliśmy dość dobrze zoriento-

wani o czym za chwilę. Sporo czasu zabrało nam

oswojenie się z myślą, że to jest pomysł realny.

Przeszkoda bardziej mentalna niż praktyczna.

Wtedy nie było jeszcze Internetu więc, nie

możnabyłowpisaćdoGooglazapytania„biwa-

kowanie w namiocie zimą”. Podręczniki har-

cerskie nie istniały z wyjątkiem publikacji ide-

ologicznychwstylu„Harcerzewobecdyskrymi-

nacji rasowej w USA” gdzie raczej trudno było

szukać interesujących nas wskazówek. Okazało

się, że największym specem w temacie jestem

ja sam. A to za sprawą mojego ojca i jego nie-

prawdopodobnie pogmatwanej historii życia.

Gdy wybuchała wojna miał 16 lat. Mieszka-

li w Ossowcu Twierdzy gdzie służył jego ojciec,

a mój dziadek. Tereny te zostały w 1939 roku

zajęte przez Związek Sowiecki. Zimą ojciec po-

stanowił przedostać się do Francji, do tworzą-

cego się tam polskiego wojska. Został schwyta-

ny na granicy rumuńskiej i wywieziony na Sy-

berię. W 1942 roku uciekł z łagru w Worku-

cie i przez 3 lata wracał pieszo do Polski przez

jedną z najbardziej zmrożonych połaci ziemi.

Musiał sobie radzić samemu. Unikał spotkań

w ludźmi w obawie przed denuncjacją. Żył, po-

lował i spał w tajdze nawet przy kilkudziesięcio

stopniowym mrozie. Przeżył. Przez całe dzieciń-

stwo słuchałem jego opowieści. Znałem je nie-

omal na pamięć. Wiedziałem jak przetrwać jed-

ną noc nawet bez takiego luksusu jak namiot.

Wreszcie ruszyliśmy na wyprawę. We trójkę,

ja,LesławKuczyńskiobecnieinstruktorZHR

i Rysiek Kukuła. Termometry wskazywały 13

stopni mrozu Wybraliśmy okolice Celestynowa.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: