Gogacz Mieczysław, Filozoficzne aspekty mistyki.pdf
(
1164 KB
)
Pobierz
MIECZYSŁAW GOGACZ
MIECZYSŁAW GOGACZ
FILOZOFICZNE ASPEKTY MISTYKI
MATERIAŁY DO FILOZOFII MISTYKI
Akademia Teologii Katolickiej
Warszawa 1985
© Mieczysław Gogacz
SPIS TREŚCI
Rozdział I. FILOZOFICZNA iNTERPRETACJA DOŚWIADCZENIA MISTYCZNEGO..................................7
1.1. Uwagi uzasadniające temat .......................................................................................................................7
1.2. Źródła wiedzy o doświadczeniu mistycznym............................................................................................8
1.3. Cechy rozpoznawcze doświadczenia mistycznego..................................................................................10
1.4. Terminologia związana z doświadczeniem mistycznym w ujęciu mistyki katolickiej............................12
1.5. Krótki opis doświadczenia mistycznego w tekstach Teresy Wielkiej i Jana od Krzyża..........................13
1.6. Komentarz filozoficzny ...........................................................................................................................13
1.7. Komentarz teologiczny............................................................................................................................14
1.8. Wnioski ...................................................................................................................................................15
Rozdział II. DOŚWIADCZENIE MISTYCZNE NA TLE KONCEPCJI BOGA i KONCEPCJI CZŁOWIEKA17
2.1. Doświadczenie mistyczne jako relacja ....................................................................................................17
2.2. Wyjaśnianie relacji mistycznej z pozycji koncepcji Boga.......................................................................22
2.3. Wyjaśnianie relacji mistycznej z pozycji koncepcji człowieka ...............................................................26
2.4. Podsumowanie ........................................................................................................................................29
Rozdział III. MISTYKA A POZNANIE BOGA ..................................................................................................31
Rozdział IV. ROLA MISTYKI W TEOLOGII.....................................................................................................44
4.1. Sproblematyzowanie treści tematu w celu odkrycia kierunku poszukiwania rozwiązań........................44
4.1.1. Określenie mistyki w tekstach ks. Granata ....................................................................................45
4.1.2. Określenie mistyki w tekstach Garrigou-Lagrange’a ....................................................................48
4.2. Próba rozwiązywania trudności i poszukiwania odpowiedzi ..................................................................50
4.2.1. Sposób badania doświadczenia mistycznego, oraz różnicy między tym doświadczeniem a religią
..........................................................................................................................................................50
4.2.2. Mistyka a kontemplacja.................................................................................................................56
4.2.3. Teologia i wiara, współobecność i zbawienie................................................................................58
4.3. Mistyka a teologia (zakończenie) ............................................................................................................61
Rozdział V. KONTEMPLACJA CZY DZIAŁANIE............................................................................................63
5.1. Językowy, historyczny, filozoficzny, teologiczny (materiał wyjściowy problemu kontemplacji i
działania) .................................................................................................................................................63
5.1.1. Zależność znaczenia terminów od rozstrzygnięć (filozoficznych materiał językowy)..................63
5.1.2. Pogląd św. Tomasza z Akwinu na życie kontemplacyjne i życie czynne (materiał historyczny) .65
5.1.3. Metafizyka człowieka podstawą zrozumienia kontemplacji i działania (materiał filozoficzny) ...68
5.1.4. Chrystus drogą zrozumienia kontemplacji i działania.(Materiał teologiczny)...............................72
5.2. W kierunku jedności kontemplacji i działania.........................................................................................74
5.2.1. Zmiana perspektywy wyjaśnień.....................................................................................................74
5.2.2. Czym jest kontemplacja.................................................................................................................75
5.2.2.1. Kontemplacja ujęta filozoficznie .........................................................................................75
a.
Relacje poznania i decyzji...................................................................................................76
b.
Relacje osobowe..................................................................................................................79
c.
Różnica między kontemplacją, poznaniem mistycznym i wiedzą uszczęśliwiającą...........82
5.2.2.2. Kontemplacja ujęta teologicznie ..........................................................................................84
a.
Pogląd R. Garrigou-Lagrange’a. .........................................................................................84
2
b.
Pogląd A. Żychlińskiego .....................................................................................................84
c.
Dokumenty Soboru Watykańskiego II ................................................................................85
d.
Kontemplacja i życie religijne.............................................................................................86
e.
Kontemplacja i zbawienie ...................................................................................................87
5.2.3. Czym jest działanie........................................................................................................................88
5.2.3.1. Metanoia ..............................................................................................................................88
5.2.3.2. Humanizm............................................................................................................................89
5.2.3.3. Związki między metanoią i humanizmem ...........................................................................89
5.3. Heroizm warunkiem jedności kontemplacji i działania (zakończenie) ...................................................90
Rozdział VI. PROBLEMY DZIŚ DYSKUTOWANE ..........................................................................................94
6.1. Zainteresowanie mistyką wyrazem zainteresowania Bogiem .................................................................94
6.2. Doświadczenie mistyczne radosnym przeżyciem obecności Boga, który sam przychodzi .....................99
6.3. Poświadczenie religijne a doświadczenie mistyczne.............................................................................103
Rozdział VII. DOKTRYNA MISTYCZNA ŚW. TOMASZA I JEJ ZNACZENIE DLA ŻYCIA
CHRZEŚCIJAŃSKIEGO.............................................................................................................................106
7
.
1. Dwie wersje doktryny mistycznej św. Tomasza....................................................................................106
7.2. Wyjaśnienie filozoficzne tych dwu wersji.............................................................................................107
7.3. Prawidłowe zastosowanie doktryny mistycznej św. Tomasza w życiu religijnym człowieka ..............110
7.3.1 Aspekt przeżyciowy i porządek ascetyczny .................................................................................112
7.3.1.1. Ciemna noc miłości w postaci rozpaczy ............................................................................112
7.3.1.2. Ciemna noc miłości w postaci ateizmu ..............................................................................113
7.3.2. Aspekt strukturalny i porządek religijny......................................................................................117
7.4. Rola Chrystusa w doktrynie mistycznej św. Tomasza i w życiu chrześcijańskim ................................120
Rozdział VIII. ASCETYCZNE PROPOZYCJE PRZEZWYCIĘŻENIA CIEMNEJ NOCY MIŁOŚCI............122
8.1. Ciemna noc miłości i oczyszczenie bierne ............................................................................................122
8.2. Przejawy rozwoju życia religijnego ......................................................................................................126
8.2.1. Pierwsze nawrócenia (droga oczyszczenia).................................................................................126
8.2.2. Drugie nawrócenie (droga oświecenia) .......................................................................................127
8.2.3. Trzecie nawrócenie (droga zjednoczenia). ..................................................................................131
8.3. Zagrożenia wywołane naszą interwencją w powodowane przez Boga oczyszczenie ...........................132
8.3.1. Wydobywanie z zagrożeń w pierwszym nawróceniu (w drodze oczyszczenia)..........................134
8.3.2. Wydobywanie z zagrożeń w drugim nawróceniu (w drodze oświecenia) ...................................139
8.3.3. Wydobywanie z zagrożeń w trzecim nawrócenia (w drodze zjednoczenia)................................143
Rozdział IX. DROGA ŚWIECKICH DO ŚWIĘTOŚCI .....................................................................................145
9.1. Próba określenia świętości ....................................................................................................................145
9.2. Świeccy w Kościele...............................................................................................................................148
9.3. Droga świeckich do Boga ze względu na posługi duchowe ..................................................................149
9.4. Droga świeckich do Boga ze względu na właściwe tej drodze środki ascetyczne ................................152
9.4.1. Kapłaństwo wspólne....................................................................................................................154
9.4.2. Obdarowywanie dobrocią i przyjaźnią........................................................................................155
9.4.3. Stałe wychowywanie miłości ......................................................................................................156
9.4.4. Nieustanna modlitwa ...................................................................................................................157
9.5. Zakończenie ..........................................................................................................................................158
3
Rozdział X. APOFATYKA JAKO SPOSÓB OPISU DOŚWIADCZENIA MISTYCZNEGO W TEKSTACH
ŚW. BONAWENTURY (rozdział dodatkowy)............................................................................................159
10.1. Aktualność, cel i zagadnienia wyjściowe tematu ................................................................................159
10.1.1. Aktualność problemu doświadczenia mistycznego ...................................................................159
10.1.2. Cel rozdziału..............................................................................................................................160
10.1.3. Zespół zagadnień wyjściowych zawierających problem doświadczenia mistycznego ..............161
10.2. Poszukiwanie w tekstach św. Bonawentury opisu doświadczenia mistycznego .................................163
10.2.1. Droga człowieka do Boga..........................................................................................................163
10.2.2. Teoria kontemplacji ...................................................................................................................166
10.2.3. Teoria ekstazy............................................................................................................................169
10.3. Poznanie
per raptum
jako doświadczenie mistyczne ..........................................................................172
10.3.1. Cechy rozpoznawcze doświadczenia mistycznego....................................................................172
10.3.2. Opis poznania per raptum w tekstach św. Bonawentury ...........................................................173
10.3.3. Uwagi do komentujących poznanie per raptum ujęć E. Longpre ..............................................174
10.3.4. Cechy mistycznego poznania per raptum ..................................................................................176
10.4. Apofatyczna budowa opisu doświadczenia Boga
per raptum
.............................................................177
10.4.1. Cechy apofatyczne opisu ...........................................................................................................177
10.4.2. Apofatycznie ujęty w tekstach św. Bonawentury proces religijnego rozwoju ludzi..................179
10.4.3. Apofatyczne momenty opisu doświadczenia mistycznego per raptum .....................................180
10.5. Zakończenie ........................................................................................................................................181
LITERATURA CYTOWANA ...........................................................................................................................183
PRACE AUTORA NA TEMATY MISTYKI LUB W TYCH PRACACH ROZDZIAŁY O MISTYCE ........185
PRZYPISY..........................................................................................................................................................186
4
WSTĘP
Obserwowane dziś, głównie wśród młodzieży, wciąż jeszcze szerokie zainteresowanie
mistyką bardziej niż teologią i filozofią skłania także teologów i filozofów do uważniejszego
podejmowania tematu mistyki.
Uważa się na ogół, że jest to temat przede wszystkim teologiczny. Okazuje się jednak,
że ma on wiele aspektów filozoficznych najpierw w sensie filozofii chrześcijańskiej, przez
którą rozumiem opisanie bytowej struktury tego, co objawione. Jest więc filozofia
chrześcijańska zastosowaniem analizy identyfikującej byty w odniesieniu do rzeczywistości,
która nie stanowi wprost przedmiotu filozofii, gdyż nie poddaje się poznaniu zmysłowo-
umysłowemu. Okazuje się ponadto, że mistyka zawiera także przedmioty badań właściwe
filozofii. Takim najpoważniejszym przedmiotem filozoficznym w mistyce są relacje.
Ponieważ doświadczenie mistyczne jest relacją poznawczą, zachodzącą między człowiekiem i
Bogiem, filozof identyfikujący człowieka jako byt i Boga jako byt, ma podstawy do
zastanowienia się nad tym doświadczeniem jako właściwym przedmiotem swych badań.
Doświadczenie mistyczne stanowi w tej książce główny temat rozważań. Jest ono
ukazywane jako relacja, różna od życia religijnego, objawień i ascezy. Jako relacja jest
zarazem filozoficznie identyfikowana poprzez podmiot i kres, którymi dla doświadczenia
mistycznego są człowiek i Bóg. Omawiane są też granice między teologicznym i
filozoficznym ujęciem tego doświadczenia. Ponieważ należy ono, jako poznanie, do działań
wspierających w trwaniu życie religijne, stało się potrzebne omówienie tych dziedzin życia
religijnego, które noszą nazwę kontemplacji, ascezy, oczyszczenia biernego i czynnego,
przejawiających się w przeżyciach ludzi jako ciemna noc miłości. Doprowadziło to z kolei do
tematu świętości.
Doświadczenie mistyczne i związane z nim inne relacje, stany i działania człowieka, są
w książce identyfikowane przy pomocy ujęć św. Tomasza z Akwinu. Jego rozumienie bytu
zarówno jako podmiotu relacji, jak i relacji podmiotowanych, rozumienie osoby, układu
przyczyn wewnętrznych i zewnętrznych, istnienia i istoty, człowieka i Boga, wyznacza
proponowane w książce rozwiązania. Są one ukazywaniem mistyki wciąż jako relacji
człowieka do Boga osobowego. I są w sumie ukazywaniem w tym temacie heurystycznych
walorów tomizmu, zarówno jak i roli metafizycznych identyfikacji w zakresie pytania o to, że
coś jest i czym jest, że zachodzi i czym jest doświadczenie mistyczne.
5
Plik z chomika:
inacosiegapisz
Inne pliki z tego folderu:
Mieczysław Gogacz - obrona intelektu.pdf
(1050 KB)
Gogacz Mieczysław, Człowiek i jego relacje.pdf
(1261 KB)
Gogacz Mieczysław, Elementarz metafizyki.pdf
(793 KB)
Gogacz Mieczysław, Filozoficzne aspekty mistyki.pdf
(1164 KB)
Gogacz Mieczysław, Istnieć i poznawać.pdf
(1119 KB)
Inne foldery tego chomika:
Abelard Piotr
Ajdukiewicz Kazimierz
Arystoteles
Augustyn Święty
Awicenna
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin