Budujemy subwoofer.pdf

PROJEKTUJEMY SUBWOOFER È

SUBWOOFER È

Przed wykonaniem projektu subwoofera naleŇy zastanowię siħ nad jego rodzajem i

przeznaczeniem .Proponuje zapoznanie sie z wadami i zaletami najpolularniejszych

typw obudw w temacie - jaki subwoofer wybrac

Kiedy juz mamy konkretna obudowe w planach mozemy rozpoczac szukanie glosnika.

Do najczesciej stosowanego bass refleksu szukamy czegos o dobroci nie wiekszej niz 0,5 .

Oczywiscie kazdy potencjalny wybr sprawdzamy w WinISD uprzednio wprowadzajac

mozliwie jak najwieksza ilosc parametrw. Niezbedne dla przeprowadzenia

podstawowej symulacji jest podanie parametrw T-S, czyli Qts, fs i Vas. Zwracamy

uwage na parametr EBP, ktry mwi nam czy wybrany glosnik nadaje sie do obudowy

jaka sobie wymarzylismy. Oczywiscie mozemy postapic odwrotnie - kupic jakis glosnik,

a potem dopasowac do niego obudowe. Nalezy sie wtedy liczyc z sytuacja, kiedy to z

zakupionego przez nas glosniczka nie chce wyjsc nic przyzwoitego. Dlatego nie polecam

robic "od tylu".Podczas symulacji w WinISD zwracamy uwage na nastepujace rzeczy:

- wielkosc proponowanej optymalnej obudowy (wielkosci powyzej 100dm3 nalezy

uwazac za duze konstrukcje, a 150dm3 to w warunkach mieszkaniowych chyba grna

granica...no, nie dla maniaka oczywiscie:) Przy malutkich obudowach nalezy zwrcic

uwage czy nie wystapia problemy z poprawnym skonstruowaniem otworu bass refleks.

- rwnomiernosc charakterystyki - jesli na charakterystyce wystepuja nierwnosci

(siodlo, podbicie czestotliwosci w okolicach fs, itp.) i nie daja sie one w prosty sposb

zniwelowac zmieniajac w niewielkim zakresie fb i/lub vb musimy porzucic projekt :\

Najgrozniejsze sa znaczne podbarwienia w okolicach rezonasu polozonego na 50-80Hz.

Bas staje sie dokuczliwie dudniacy i nieznosny.

- opznienia grupowe - jesli charakterystyka 'group delay' siega w pasmie uzytecznym

wysokich czasw opznien (np. w zakresie 30-60Hz) nalezy liczyc sie z malo

dynamicznym, rozwleczonym basem. Opznienia powyzej 25ms sa raczej

nieakceptowalne. Dla b-r ponizej 15ms to dobry wynik, dla zamknietej raczej ponizej

10ms.

- dolna czestotliwosc graniczna (dla spadku -3dB) - dla niewymagajacych sluchaczy i

niewielkich subwooferw wystarczy powiedzmy 40-50Hz. Nie uswiadczymy jednak

bardzo niskiego, "glebokiego" basu. Jesli walczymy o taki musimy konstruowac cos, co

przenosci od 30Hz lub nizej.

- mozemy skontrolowac takze SPL, czyli wytwarzane natezenie dzwieku. Standardowo

WinISD podaje je w dB w odleglosci 1m od glosnika zasilanego moca 1W. Wiecej niz

94dB to wysoka sprawnosc przetwarzania. Wystarczy wzmacniacz 50W, aby pokj

3x3m wprawic w drgawki. Jesli mamy 86dB musimy pomyslec o wzmacniaczu

powiedzmy 100W...

OBLICZENIA È

Z WinISD dowiemy sie objetosci potrzebnej obudowy (lub poszczeglnych komr

(band-pass), wymiarw tunelu bass refleks (srednice dobieramy jak najwieksza, ale

taka, zeby wyliczona dlugosc byla akceptowalna).

PROJEKTUJEMY

OBLIC

ZENIA È

Odnosnie przeliczenia objetosci obudowy na konkretne wymiary poszczeglnych scian

najlatwiej robic to w dm. 1dm=10cm i 1dm3=1 litr. Obudowa o wymiarach 2x3x5dm

(20x30x50cm) ma wiec objetosc 30dm3. Nalezy unikac jednakowych wymiarw scian ze

wzgledu na zjawisko fali stojacej i rezonansw pasozytniczych. Sub o wymiarach

30x30x30cm bez stosowania podzialu wnetrza lub przegrd jest skopanym pomyslem.

Najlepiej dobrac rzne wymiary tak, aby stosunek wymiaru 'x' do wymiaru 'y' byl inny

niz 'y' do 'z'. Dla przykladu sub 20x30x45 jest niewlasciwie policzony, bo 30/20=1,5 i

45/30=1,5. Lepiej zrobic 20x35x38,5 ,co da nam tez 27dm3. Idealnie byloby

zaprojektowac sciane glosnika lub przeciwlegla jako pochylona o kilka stopni;)

Najlepszy na suba bedzie MDF. Jest jednak drogi i nie wszedzie dostepny. Z tego

powodu stosuje sie plyte wirowa. Dla malych subwooferw wystarczy 16mm grubosci,

dla wiekszych 18mm+wzmocnienia, a dla duzych dobrze skombinowac cos powyzej

22mm grubosci+wzmocnienia.

Zasada jest prosta - im sztywniejsza konstrukcja, tym lepiej. Dobrze jest po

zmontowaniu obudowy wzmocnic ja poprzeczkami lub jeszcze przed zlozeniem

wzmocnic najwieksze ze scian (lub wszystkie) listwami szerokosci kilku cm

przykreconym i przyklejonymi "na stojaco" po przekatnej sciany. Najlepiej stosowac

plyte nieoklejona, gdyz bardzo dobrze wiaza ja kleje wikolowe. Oczywiscie konieczne sa

wkrety co 10, 15cm. Klej spelnia role laczaca i uszczelniajaca.

WYGÿUSZENIE È

Jesli mamy juz gotowa obudowe mozemy ja "wygluszyc". Najlepiej nadaje sie watolina,

bawelniane ocieplacze, poduszki, flaki z koldry, a nawet maty z welny mineralnej. W

zaleznosci od rodzaju obudowy przybijamy material do scianek (b-r, band-pass) lub

wypelniamy cala pojemnosc luzno ulozonym tlumiwem (obudowa zamknieta). Nie

nalezy wytlumiac okolic bass refleksu. Najwiekszy nacisk nalezy polozyc na wygluszenie

sciany przeciwleglej glosnikowi. Z tego powodu niekorzystne jest umieszczanie otworu

b-r na scianie przeciwleglej glosnikowi (no, chyba, ze otwr nie jest polozony "na

wysokosci" glosnika).

Ilosc i gestosc materialu wygluszajacego powinna zostac uwzgledniona podczas

obliczania obudowy, ale darujemy sobie to ze wzgledu na zawilosc nanoszenia poprawek

i niewielki wplyw na wynik.

WYGÿUSZENIE È

Zamkniħta

Sposb wytþumienia:

Poprawnie zestrojona:

Obudowa o mniejszej objħtoĻci niŇ zalecana:

Bass Reflex

Sposb wytþumienia:

Pod glosnik dobrze dac uszczelke. Zapewni szczelnosc i bezglosna "prace " kosza. Przed

przykreceniem glosnika mozemy zamontowac gniazdo z zaciskami, okleic suba okleina

drewnopodobna, polakierowac lub czyms obic. Jesli to sub aktywny to znajdzie sie takze

miejsce na elektronike wzmacniacza (w niewielkich subwooferach trzeba uwzglednic jej

"objetosc" w procesie projektowania obudowy).

AAAA jaki damy gĀoŁnik ???

Podczas poszukiwania gþoĻnika przestrzegam przed kierowaniem siħ jego wyglĢdem.To

gþupota!Zreszta efekt moze byc odwrotny od oczekiwanego, bowiem glosniki o duzej

mocy maja nizsza efektywnosc i jakosc reprodukowanego dzwieku. W kiepskim

glosniku duzej mocy uzywa sie slabych materialw na karkas cewki, kiepskiej jakosci

grubego drutu i slabego magnesu. Ze wzgledu na mala precyzje wykonania szczelina

musi byc duza. Stad oglna niska jakosc takich przetwornikw. Nie szukajmy wiec

wielkich mocy. Najlepszym rozwiazaniem jest glosnik o mocy znamionowej o 40-100%

wiekszej od uzytego wzmacniacza. Bledem jest zasilanie glosnika o mocy 200W ze

wzmacniacza 70W.

Druga sprawa to wyglad. Ech... chromowane kosze, kolorowe membranki, swiecace

zaciski. To wszystko jest nie potrzebne. Zaden glosnik wysokiej klasy nie ma takiego

wygladu! Uwaga takze na potezne magnesy. Wielkosc magnesu nie oznacza, ze

wytwarza gesty strumien pola w szczelinie pracy cewki. Dobry magnes 400g swobodnie

pobije na leb kiepski magnes 1kg. Pojawily sie takze glosniczki kuszace poteznym

jaki damy gĀoŁnik ???

zawieszeniem. Przykladem jest jeden z 20cm Alphardw. Szerokie zawieszenie sugeruje

niektrym, ze glosnik ma wysoki Xmax, czyli zdolny jest do wiekszych niz inne glosniki

wychylen membrany. Nie znajduje to jednak odzwierciedlenia w rzeczywistosci. Na

wielkim zawieszeniu sie konczy. Glosnik o duzym Xmax to przede wszystkim

odpowiednia konstrukcja cewki i nabiegunnika, a nie szerokie zawieszenie! Nawiasem

piszac ze wspomnianego Alpharda nie zrobimy pomimo jego zachecajacego wygladu nic,

co zagra chocby przyzwoicie.

Czym sie wobec tego kierowac?

Oczywiscie renoma producenta i parametrami T-S! Z glosnikw bardzo przyzwoitych i

w niewygrowanej cenie mozna z pewnoscia polecic Tonsil (Westra) i Tesla (TVM).

Westra to 'niemiecki' Tonsil. Ww firmy robia bardzo porzadne glosniki. Jesli chodzi o

Westre to bardzo mily jest SW-300 (sub na nim jest w dziale 'projekty'). Z Tesli na

duzego suba swietnie nadaje sie ARN-312. Istnieja tez inne znane firmy, jak JBL,

Pioneer, Magnat, ktre oferuja ciekawe glosniki. Zawsze nalezy pamietac, ze kryterium

wyboru beda tutaj parametry T-S. Co do tanich przetwornikw typu Alda, Altronix,

Boschmann, Pyle czy inne tajwanki lub chinki nalezy omijac je z daleka i nie traktowac

powaznie. Pozostaja jeszcze firmy, ktre nie ciesza sie dobra renoma, ale maja takze

udane modele (czasami im ocs wyjdzie). Przykladem moze byc tutaj wspomniany wyzej

Alphard lub polski STX. Alpharda trzeba umiec wykorzystac. Wydaje mi sie, ze firma

prbuje pokryc swoimi produktami luki w parametrach T-S, ktre inni producenci

zaniedbali. Produkuja wiec ciekawe LW-800, ktre w tandemie przenosza od 28Hz

zadowalajac sie 30 litrowa obudowa, oraz CW1202C, ktry zapowiada sie obiecujaco w

obudowie zamknietej. STX natomiast straszy plastikowymi koszami i membranami.

Celem STXa bylo wbicie sie na rynek kolumn low-end niskobudzetowymi kolumnami i

glosnikami. Maja jednak pare udanych modeli.

OK, skoro mamy juz cos na oku patrzymy na parametry T-S... oczywiscie powinnismy

wczesniej okreslic czego szukamy. Mozemy kierowac sie ponizszymi wskazwkami:

- im nizsza fs tym lepiej. Dla 30cm glosnika szukamy ponizej 25Hz, dla 20cm ponizej 38-

35Hz. Musimy kontrolowac takze Qts, bo ma ona wplyw na uzyskana pzniej f3

gotowego subwoofera!

- im mniejsza Vas tym lepiej. Po prostu wyjdzie mala obudowa. Nie mozna podac tutaj

jakichs przykladw, bo na wielkosc obudowy ma silny wplyw Qts. Jesli glosnik ma

wysoka Vas patrzymy na Qts. Jesli jest ona takze wysoka to konstrukcja odpada. Regula

moze byc taka - jesli wysoka Vas to niska Qts.

- Qts - hmmm...i tu zaczyna sie problem. Konstrukcyjnie rozpatrzmy to na przykladzie

popularnego bass refleksu. Wysoka dobroc calkowita (Qts) obniza f3 gotowego suba, ale

powieksza jego rozmiary. Analogicznie - niska Qts podwyzsza f3 kosztem malej

obudowy. Dlatego wraz z Qts nalezy zerkac na fs i Vas. Najlepiej dokonac symulacji w

WinISD. Reszte wskazwek znajdziecie w temacie z poradami odnosnie samodzielnego

konstruowania subwoofera.

Radzħ siħ jeszcze raz zapoznaę z wszystkimi rodzajami skrzyı.Wszystkie informacje

znajdziesz w ebookach áBAS KONSTRUKCJEÑ i áJAKI SUBWOOFERÑ

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: