Filozofia 2.pdf

Filozofia – etymologiczne źródło znajduje się w starożytnej grece, gdzie wyraz ten

oznacza „umiłowanie mądrości”

fileo + sophia

fileo - miłować, dążyć

sophia - wiedza, mądrość

Dla Greków „mądrość „ to znajomość spraw ludzkich i boskich. Tradycja autorstwo słowa

„filozofia” przypisuje Pitagorasowi.

Mądrość dostępna jest tylko bogom, zatem człowiekowi pozostaje jedynie

umiłowanie mądrości i dążenie do wiedzy.

wniosek: wiedza absolutna nie jest człowiekowi dostępna

wniosek: postulat tolerancji

Program absolutnie pewnej wiedzy próbowali realizować Kartezjusz i Husserl.

Niestety, nie udało się.

Paul Ricoeler – filozofia przychodzi na świat z charakterystyczną intencją wypowiedzenia

tego co jest, takim jakim jest – intencja ta ma charakter programowy, nie zaś utylitarny i

pragmatyczny (jest to intencja bezinteresowności filozofii).

Swoiste cechy filozofii:

1. maksymalna ogólność – zamiar uczynienia przedmiotem poznania absolutnie

wszystkiego, a nie tylko jakiejś warstwy, części rzeczywistości. Punkt widzenia

maksymalnie ogólny.

2. maksymalny krytycyzm – przyjmowanie, że wszystko może stać się problemem.

Nic nie jest rozstrzygnięte, a rozstrzygniętym może stać się jedynie własnym

wysiłkiem filozofującego.

wg Husserla - filozofowanie jest sprawą osobistej odpowiedzialności

filozofującego.

Należy odróżnić ujęcie filozofii od wewnątrz podmiotowej intencji, która wyklucza

zakładanie czegoś dogmatycznie z góry, od zewnętrznej charakterystyki rezultatów

czyjejś działalności filozoficznej, które mogą posiadać właściwości zbliżone do różnych

historycznych kierunków filozoficznych.

Skoro filozofia chce uczynić swym przedmiotem wszystko, wszystko rozumieć, musi objąć

tym również własne rozumienie. Od czasów Kanta upowszechnia się świadomość, że

poznanie i rozumienie mają charakter czynny. Rozumienie współkształtuje rozumiane.

Problemy (trudności) uprawomocnienia wiedzy filozoficznej:

1. Całości bytu, wszystkiego nie daje się objąć doświadczeniem. Jeśli nauka nie daje się

rozstrzygać, która dziedzina jest najważniejsza.

2. Doświadczenie przynosi pewne faktyczności, ale nie konieczności.

3. Poznanie ma zapewne charakter pośredni – poznajemy rzeczywistość poprzez

wrażenia, trudno zaś dowieść, w jakiej relacji pozostaje struktura rzeczywistości do

struktury wrażeń.

4. Poznanie ma zapewne charakter czynny (aktywny), a rozumiejące współkształtuje

rozumiane.

5. Poznanie wydaje się mieć charakter relatywny i sytuacyjny.

Filozofia chce być refleksją racjonalną, dziełem rozumu. Chce, aby jej twierdzenia

posiadały przekonujące uzasadnienia.

Działy filozofii

1. Teoria bytu (inaczej: metafizyka, ontologia) – metafizyka oznacza

etymologicznie „po fizyce”, zaś ontologia oznacza „nauka o będącym, o tym co jest”

Dawniej określeń tych używano zamiennie. Od czasu Husserla zwykle traktuje się

metafizykę jako refleksję nad tym, co jest nad bytem rzeczywistym, a ontologię jako

refleksję nad bytem możliwym . Byty możliwe są szerszym zespołem możliwości.

ontologia

metafizyka

Teoria bytu zajmuje się bytem, strukturą, warstwami poznania.

2. Teoria poznania. Dzieli się na dwa działy:

a. gnoseologia

b. epistemologia

Używane zamiennie albo przy stosowaniu pojęcia „gnoseologia” do czynności i aktów

poznania. Teoria poznania zajmuje się:

1. źródła,

2. rodzaje

3. ogólne metody poznania,

4. kryteria prawdy

3. Aksjologia – refleksja nad wartościami. Zajmuje się:

1. genezy wartości

2. hierarchie wartości

3. relacje między różnymi typami wartości

Dzieli się na działy :

etyka – teoria wartości moralnych. Przedmiotem są: oceny moralne, problem

dobra i zła itd.

estetyka – teoria piękna i sztuki. Przedmiotem refleksji są właściwości przeżycia

estetycznego.

W koncepcjach tradycyjnych przynajmniej do czasów Kartezjusza (pierwsza połowa XVII

wieku), podstawą systemów filozoficznych była teoria bytu (metafizyka). Sposób

rozstrzygnięcia podstawowych problemów teorii bytu i przyjmowanych tam założeń

określał z góry w znacznym stopniu sposób ujęcia, postawienia i rozwiązywania

problemów ze sfery teorii poznania, teorii wartości, a także antropologii – jego istotą,

wartościami które go obowiązują itd.

Filozofia jest najbardziej samoświadomą formą ekspresji kulturowej. Można zatem sądzić,

że nosi w sobie pewne właściwości epoki w której powstaje. Stąd najbardziej podstawowy

podział dzieł filozofii pokrywa się z zasadniczym podziałem historycznym – np.

starożytność – filozofia starożytności. Filozofia pragnie wyrazić prawdy uniwersalne,

wykraczające poza horyzont epoki. Dzięki temu można mówić o pewnej wspólnocie

filozofii w ogóle. – np. Platon, Arystoteles.

Tales z Miletu – w. VII – VI.

Uznany za pierwszego filozofa. Postawił pytanie: „Co stanowi zasadę świata?”

Udzielił odpowiedzi – „woda”; „ bo wszystko pochodzi z wody i wszystko jest

wodą”. Jako uzasadnienie podał że : „świat jest ożywioną całością, a wszystko co

żywe jest wilgotne, suche obumiera” . Tales rzeczywiście jako pierwszy postawił

pytanie (pytanie pozorne zakłada odgórnie znaną odpowiedź), niczego z góry nie zakładał

i podjął nieuprzedzone wysiłki poznawcze. Niewiadomą jest zasada, wiadomą jest to, że

zasada istnieje. Pytanie to w swym zasadniczym zarysie można uznać za podstawowe dla

całej tradycyjnej, przedkartezjańskiej filozofii. Świat był traktowany w dużym stopniu

jako bezproblematyczny i oczywisty. Z czasem gdy rozwój nauk szczegółowych pokazał

złożoność świata znanego z doświadczenia, jego wyjaśnienie filozofia im zostawiła, nadal

pytając o zasadę. Zasada = Arche (grec.)

Zasada to:

• pierwotna prasubstancja (esencjonalna podstawa bytu)

• stała natura

Niektórzy badacze zwracają uwagę na niemitologiczny charakter odpowiedzi i

proponowane przez Talesa uzasadnienie. Próbuje on przedstawić uzasadnienie nie

opierające się na mitologii, lecz wyłącznie na rozumowaniu i obserwacji.

Anaksymander z Miletu ok. VII-VI.

Uczeń Talesa, który ponowił pytanie Talesa o zasadę świata. By na nie odpowiedzieć,

zapytał: „Czy woda może być zasadą świata?”, a następnie: „co może być zasadą jako

zasadą?”

Arystotelesowska rekonstrukcja rozumowania Anaksymandra: „Wszystko, albo jest

zasadą, albo pochodzi od zasady.”

„Co nie może pochodzić od zasady?” – „Tylko bezkres (nieskończoność),

gdyż jeśli by miał zasadę, byłby przez nią ograniczany, a więc nie byłby

bezkresem. Zatem bezkres jest zasadą wszechświata.” Świat według

Anaksymandra wyłonił się poprzez wydzielanie przeciwieństw (ciepło – zimno), a

następnie stanów skupienia. Ziemia jako najcięższa skupiła się pośrodku, a wokół niej

coraz lżejsze i coraz gorętsze żywioły. Część wody wyparowała, stąd mamy lądy i

chmury. Ogień rozerwał się i utworzył ciała niebieskie.

Ziemia

Woda

Powietrze

Ogień

Uważa się koncepcję Anaksymandra za pierwszą niemitologiczną koncepcję wyjaśniającą

powstanie i porządek świata. Pokrewieństwo jej do wyjaśnień mitologicznych jest jednak

obecne, np. znaczenie wyodrębniania i ścierania przeciwieństw koresponduje z licznymi

koncepcjami mitologicznymi objaśniającymi powstanie świata z antagonizmem rodzących

się kolejno bóstw.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: