Golden Arthur - Wyznania Gejszy.pdf - Ebooki - kamilcia17

ARTHUR GOLDEN

„WSPOMNIENIA GEJSZY”

OD TŁUMACZA WERSJI ANGIELSKIEJ

Pewnego wiosennego wieczora tysi Ģ c dziewi ħę set trzydziestego szóstego roku,

kiedy miałem czterna Ļ cie lat, ojciec zabrał mnie na pokaz tradycyjnych ta ı ców w

Kioto. Zapami ħ tałem z tego tylko dwie rzeczy. Pierwsz Ģ było to, Ň e publiczno Ļę poza

nami składała si ħ z samych Japo ı czyków; przybyli Ļ my z Holandii par ħ tygodni

wcze Ļ niej i jeszcze nie przywykłem do izolacji kulturowej. Druga rzecz polegała na

tym, Ň e po wielu ci ħŇ kich miesi Ģ cach nauki japo ı skiego bez trudu - i z rado Ļ ci Ģ -

rozumiałem strz ħ py przypadkowo słyszanych rozmów. Młodych tancerek na scenie

nie pami ħ tam; wiem tylko, Ň e nosiły ró Ň nobarwne kimona. W naj Ļ mielszych snach nie

przypuszczałem, Ň e pół wieku pó Ņ niej w Nowym Jorku jedna z nich stanie si ħ moj Ģ

dobr Ģ przyjaciółk Ģ i podyktuje mi swoje nadzwyczajne wspomnienia.

Jako historyk zawsze doceniałem niezwykł Ģ warto Ļę pami ħ tników. Wiedza w

nich zawarta mówi nie tyle o autorze, ile o Ļ wiecie, w którym Ň ył pami ħ tnikarz.

Bardzo si ħ ró Ň ni Ģ od biografii, gdy Ň brak w nich narzuconej z góry perspektywy. Tak

zwana za Ļ autobiografia - o ile w ogóle istnieje - przypomina nakaz dany królikowi,

by opisał swój wygl Ģ d podczas kicania po trawie. Jak Ň e on ma to zrobi ę ? Z drugiej

strony, je Ň eli chcemy usłysze ę o ł Ģ ce, nie znajdziemy lepszego eksperta - pod

warunkiem Ň e zakarbujemy sobie, i Ň nie nam postrzega ę te wszystkie rzeczy, z jakimi

królik obcuje na co dzie ı .

Mówi ħ to z przekonaniem naukowca, który niejednego dokonał, z

zachowaniem podobnych zasad. A jednak musz ħ przyzna ę , Ň e wspomnienia drogiej

Nitty Sayuri skłoniły mnie do przemy Ļ le ı . Tak... Odsłoniła przed nami cz ħĻę

własnego magicznego Ļ wiata króliczej ł Ģ ki, je Ļ li kto woli. Trudno chyba znale Ņę

lepszy opis osobliwego Ň ycia gejszy, ni Ņ li ten, sporz Ģ dzony przez Sayuri. Przy okazji

dała nam pełniejszy, lepszy i o wiele dokładniejszy wizerunek siebie; lepszy ni Ň

traktuj Ģ cy o jej losach długi rozdział w ksi ĢŇ ce Bfyszcz Ģ ce kf ħ jnoty Japonii i

reporta Ň e, jakich si ħ namno Ň yło przez Lata. Wygl Ģ da na to, Ň e w tym szczególnym

wypadku nikt nie poznał pami ħ tnikarza lepiej ani Ň eli sam pami ħ tnikarz.

Sayuri doszła do sławy głównie za spraw Ģ przypadku. Inne kobiety Ň yły

podobnym Ņ yciem. Ot, cho ę by słynna Kato Yuki gejsz, która w pocz Ģ tkach wieku

podbiła serce George'a Morgana, bratanka J. Pierponta, i stała si ħ jego " Ň on Ģ na

wygnaniu". Jej los w du Ň ym stopniu był ciekawszy ni Ň dzieje Sayuri. Ale tylko Sayuri

w tak rzetelny sposób udokumentowała sw Ģ sag ħ . Przez pewien czas s Ģ dziłem, Ň e

miała nieco szcz ħĻ cia. Gdyby została w Japonii, zabrakłoby jej czasu, by pomy Ļ le ę o

pami ħ tnikach. Traf sprawił, Ň e w pi ħę dziesi Ģ tym szóstym wyemigrowała do Stanów.

Przez czterdzie Ļ ci lat mieszkała w nowojorskim Waldorf Towers, w gustownie

urz Ģ dzonym po japo ı sku apartamencie na trzydziestym drugim pi ħ trze. Nawet

wówczas j ħ j Ň ycie gnało w oszałamiaj Ģ cym tempie. Przez pokój przewin ħ ła si ħ cała

plejada go Ļ ci: arty Ļ ci, my Ļ liciele, biznesmeni, a nawet kilku ministrów i jeden czy

dwóch gangsterów. Poznałem j Ģ przez koleg ħ , w osiemdziesi Ģ tym pi Ģ tym. Jako

badacz Japonii ju Ň wcze Ļ niej słyszałem jej imi ħ , lecz prawie nic nie wiedziałem o niej

samej. Z biegiem czasu poł Ģ czyły nas mocne wi ħ zi przyja Ņ ni. Ufała mi. Kiedy Ļ

wreszcie spytałem, czy nigdy nie my Ļ lała o spisaniu swych wspomnie ı .

- Moim zdaniem, mógłby Ļ to sam zrobi ę , Jakob-san - odpowiedziała.

I tak si ħ stało. Sayuri jasno dała mi do zrozumienia, Ň e woli dyktowa ę , ni Ņ

pisa ę , gdy Ň , jak wyja Ļ niła, przez całe Ň ycie przywykła do długich, osobistych rozmów.

Sama jedna w pokoju nie wiedziałaby nawet, jak zacz Ģę . Przystałem na jej propozycj ħ

i manuskrypt niniejszej ksi ĢŇ ki powstał w ci Ģ gu półtora roku. Do tej pory nie

zdawałem sobie sprawy, z jakim trudem przyjdzie mi przetłumaczy ę wszelkie niuanse

dialektu u Ň ywanego w Kioto - gdzie gejsze mówi Ģ o sobie "geiko", a kimono czasami

nosi nazw ħ "obebe". Z drugiej strony, od pocz Ģ tku zauroczył mnie Ļ wiat Sayuri. Je Ļ li

nie liczy ę kilku sporadycznych przypadków, spotykali Ļ my si ħ wieczorami, gdy Ň jej

umysł - po latach przyzwyczaje ı - wła Ļ nie wówczas działał najsprawniej. Zwykle

pracowali Ļ my w Waldorf Towers, chocia Ň czasem zapraszała mnie do osobnego

pokoju w japo ı skiej restauracji przy Park Avenue. Wszyscy j Ģ tam dobrze znali.

Jedna sesja trwała od dwóch do trzech godzin. I cho ę za ka Ň dym razem nagrywałem

cał Ģ rozmow ħ , zawsze towarzyszyła nam sekretarka, pilnie zapisuj Ģ ca słowa Sayuri.

Ona za Ļ nigdy nie mówiła do niej, ani do mikrofonu. Zwracała si ħ wył Ģ cznie do mnie.

To ja pomagałem jej zebra ę my Ļ li, gdy miewała kłopoty z narracj Ģ . Stanowiłem

fundament naszego przedsi ħ wzi ħ cia i byłem Ļ wi ħ cie przekonany, Ň e ta ksi ĢŇ ka by nie

powstała, gdybym nie zdobył pełnego zaufania autorki. Dzi Ļ my Ļ l ħ o tym troch ħ

inaczej. Owszem, odegrałem rol ħ powiernika Sayuri, ale to ona od dawna czekała na

wła Ļ ciwego kandydata.

To sprowadza nas do podstawowego pytania, które brzmi: dlaczego Sayuri

chciała opowiedzie ę o sobie? Gejsza nikomu nie Ļ lubuje tajemnicy, lecz jej całe Ň ycie

upływa w cieniu starej japo ı skiej zasady, Ň e nie nale Ň y ł Ģ czy ę porannych, oficjalnych

zdarze ı i wieczornych przygód za zamkni ħ tymi drzwiami. Gejsza na ogół nie

rozprawia o swoich do Ļ wiadczeniach. Jak jej po Ļ lednia siostra, prostytutka, zbyt du Ň o

wie o zwyczajach niektórych osób. O tym, Ň e ten lub inny dygnitarz lubi Ļ ci Ģ gn Ģę

spodnie jak zwykły Ļ miertelnik. Gwoli prawdy nale Ň y wspomnie ę , Ň e "motyle nocy"

traktuj Ģ to jako dowód wielkiego zaufania, a ta, która zdradzi, staje pod pr ħ gie Ň em

opinii publicznej. Sayuri była w szczególnej sytuacji, gdy Ň nikt w Japonii nie miał ju Ň

nad ni Ģ władzy. Dawno zerwała wi ħ zy z ojczyzn Ģ . To po cz ħĻ ci wyja Ļ nia, dlaczego

nie czuła si ħ zobowi Ģ zana do milczenia, chocia Ň w dalszym ci Ģ gu nie wiemy, z jakich

wła Ļ ciwie powodów zdecydowała si ħ mówi ę . $ałem si ħ poruszy ę ten temat. Bałem

si ħ , Ň e po -zastanowieniu nabierze wi ħ kszych skrupułów i nie sko ı czy pracy nad

pami ħ tnikiem. Wahałem si ħ nawet wówczas, gdy zamkn ħ li Ļ my ostatni rozdział

r ħ kopisu. Dopiero kiedy nadeszła zaliczka z wydawnictwa, wróciła mi odwaga i

o Ļ mieliłem si ħ spyta ę :

- Sayuri, co sprawiło, Ň e postanowiła Ļ opisa ę swoje Ň ycie? - A co miałam

innego do roboty`? - odpowiedziała. Czytelniku, sam os Ģ d Ņ , czy mówiła prawd ħ .

Chocia Ň bardzo chciała, by pami ħ tniki ujrzały Ļ wiatło dzienne, publikacj ħ

obwarowała kilkoma zastrze Ň eniami. Maszynopis miał trafi ę do druku dopiero po jej

Ļ mierci i Ļ mierci kilku ludzi, którzy odegrali wa Ň k Ģ rol ħ w jej Ň yciu. Los sprawił, Ň e

wszyscy odeszli przed ni Ģ . Nie chciała, by ktokolwiek zaznał krzywdy z powodu jej

wynurze ı . Tam, gdzie było to mo Ň liwe, podawałem prawdziwe nazwiska, cho ę

Sayuri, wedle powszechnie przyj ħ tych zasad post ħ powania gejszy, o niektórych

klientach mówiła w sposób opisowy, skrywaj Ģ c ich to Ň samo Ļę za starannie dobranymi

przydomkami. Gdy we wspomnieniach na przykład pojawia si ħ Pan ĺ nie Ň yca - łatwy

do zapami ħ tania ze wzgl ħ du na łupie Ň - nie nale Ň y s Ģ dzi ę , Ň e intencj Ģ autorki była

zwykła ch ħę zabawienia czytelników.

Kiedy na pocz Ģ tku pracy spytałem, czy mog ħ korzysta ę z magnetofonu,

kierowały mn Ģ czysto praktyczne wzgl ħ dy. Chciałem w miar ħ potrzeb poprawia ę

bł ħ dy sekretarki. Po Ļ mierci Sayuri co nast Ģ piło w zeszłym roku - doszedłem do

wniosku, Ň e chodziło mi chyba o co Ļ wi ħ cej: o zachowanie jej głosu nacechowanego

rzadko słyszaln Ģ ekspresj Ģ . Zwykle mówiła cicho, jak przystało kobiecie, której

głównym zadaniem było zabawianie m ħŇ czyzn. Gdy jednak chciała lepiej opisa ę mi

jak ĢĻ scen ħ , sprawiała, Ň e słuchaj Ģ c jej, miałem nieodparte wra Ň enie, i Ň poza mn Ģ w

pokoju jest sze Ļę lub osiem innych osób. Nieraz wieczorami wracam do tych nagra ı

w zaciszu mego gabinetu i strasznie trudno mi uwierzy ę , Ň e ju Ň nie ma jej w Ļ ród

Ň ywych. profesor Jakob Haarhuis Instytut Historii Japonii

Uniwersytet w Nowym Jorku

ROZDZIAŁ PIERWSZY

Wyobra Ņ sobie, Ň e siedzimy w cichym pokoju wychodz Ģ cym na ogród i

gaw ħ dzimy o dawnych sprawach przy czarce zielonej herbaty. Powiedziałam do

ciebie:

- Wła Ļ nie wtedy, gdy poznałam tamtego człowieka... był to dla mnie najlepszy

i zarazem najgorszy dzie ı w Ň yciu. Powiniene Ļ wówczas odstawi ę czark ħ i spyta ę :

- Jak to? Najlepszy czy najgorszy? Przecie Ň nie da si ħ tego pogodzi ę .

Pewnie bym si ħ roze Ļ miała i przyznała ci racj ħ . S ħ k w tym, Ň e gdy poznałam

pana Tanak ħ Ichiro, naprawd ħ było to najlepsze i najgorsze zdarzenie w moim Ň yciu.

Zafas ę ynował mnie tak bardzo, Ň e nawet wo ı ryb na jego r ħ kach wydawała mi si ħ

zapachem perfum. Gdybym go nie spotkała, na pewno nie zostałabym gejsz Ģ .

Nie urodziłam si ħ i nie dorastałam na gejsz ħ . Nawet nie pochodz ħ z Kioto.

Jestem córk Ģ rybaka z małej wioski Yoroido nad brzegiem Morza Japo ı skiego. Do tej

pory zaledwie kilka osób słyszało ode mnie o Yoroido, o domu, w którym si ħ

wychowałam, o moim ojcu, matce i o starszej siostrze. Nie opowiadałam o tym, jak

zostałam gejsz Ģ ani o moich dalszych do Ļ wiadczeniach. Wielu ludzi wci ĢŇ wierzy, Ň e

moja matka i babka te Ň były gejszami, i Ň e uczyłam si ħ ta ı czy ę od chwili, kiedy mnie

odstawiono od piersi. Prawd ħ mówi Ģ c, przed laty jeden z moich klientów napomkn Ģ ł

przy czarce sake, Ň e tydzie ı wcze Ļ niej przeje Ň d Ň ał przez Yoroido. Poczułam si ħ

niczym ptak, który po długim locie przez ocean spotkał znajomka z s Ģ siedniego

gniazda. Byłam tak zaskoczona, Ň e nie mogłam powstrzyma ę okrzyku.

- Yoroido? To przecie Ň moje rodzinne strony! Biedaczysko! Twarz jego

wyra Ň ała cał Ģ gam ħ uczu ę . Próbował si ħ u Ļ miechn Ģę , ale tylko wykrzywił usta w

przedziwnym grymasie, gdy Ň nie potrafił ukry ę konsternacji.

- Yoroido? - wykrztusił. - Chyba nie mówisz powa Ň nie?

O wiele wcze Ļ niej wypracowałam po Ň yteczny u Ļ miech, nazywany przeze mnie

"u Ļ miechem no", poniewa Ň przypominał zastygł Ģ teatraln Ģ mask ħ . Miał t ħ zalet ħ , Ň e

m ħŇ czy Ņ ni rozumieli go, jak chcieli. Nie powinno ci ħ zatem dziwi ę , Ň e korzystałam

ze ı nader cz ħ sto. Tym razem te Ň si ħ u Ļ miechn ħ łam, rzecz jasna, z wła Ļ ciwym

skutkiem. Klient westchn Ģ ł gł ħ boko, wychylił czark ħ do dna i wybuchn Ģ ł gromkim

Ļ miechem, w którym przebijała wyra Ņ na ulga.

- Co za pomysł! - zawołał, nie tłumi Ģ c wesoło Ļ ci. Miałaby Ļ pochodzi ę z tak

n ħ dznej dziury? To jakby parzy ę herbat ħ w wiadrze! - ĺ miał si ħ . - Wiem, co mnie w

tobie poci Ģ ga, Sayuri-san. Sprawiasz, Ň e czasem wierz ħ w twoje niewinne Ň arty.

Nie spodobało mi si ħ porównanie do herbaty parzonej w wiadrze, ale

przyznałam w duchu, Ň e po cz ħĻ ci miał racj ħ . Có Ň z tego, Ň e dorastałam w Yoroido?

Nie było to najpi ħ kniejsze miejsce. Rzadko kto tam zagl Ģ dał. Nikt z mieszka ı ców nie

miał okazji do wyjazdu. Zastanawiasz si ħ pewnie, w jaki sposób ja tego dokonałam,

Tu wła Ļ nie rozpoczyna si ħ moja historia.

Chatk ħ , w której mieszkałam w rybackiej wiosce Yoroido, nazywałam

"trz ħ sichatk Ģ ". Stała na kraw ħ dzi klifu, wystawiona na ci Ģ głe wiatry, wiej Ģ ce od

oceanu. Gdy byłam mała, wydawało mi si ħ , Ň e ocean cierpi na chroniczny katar:

zawsze dyszał i poci Ģ gał nosem, a czasami okropnie kichał - wówczas z podmuchem

wichru spadał na nas deszcz piany. Dom czuł si ħ obra Ň ony, Ň e kto Ļ dmucha mu prosto

w twarz, i odchylił si ħ do tyłu, Ň eby by ę jak najdalej. Pewnie by si ħ przewrócił, gdyby

mój ojciec nie podtrzymał go grub Ģ belk Ģ , wyj ħ t Ģ z wraka łodzi. Stał wi ħ c w dalszym

ci Ģ gu, wsparty niczym starzec na lasce.

ņ ycie w trz ħ sichatce układało mi si ħ ko Ļ lawo. Od najmłodszych lat byłam

podobna do matki, mniej do ojca i do starszej siostry. Matka twierdziła, Ň e ulepiono

nas z tej samej gliny. Przede wszystkim miałam jej oczy - dziwne, niemal nieznane w

Golden Arthur - Wyznania Gejszy.pdf

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: