WSTĘP DO PRAWOZNAWSTWA-Kaźmierczyk i Pulka.pdf

(782 KB) Pobierz
WPROWADZENIE
Zbigniew Pulka
WSTĘP DO
PRAWOZNAWSTWA
Wrocław 1999
Wydanie poprawione przez:
El-..... ®
WPROWADZENIE
1. CHARAKTERYSTYKA PRAWODAWSTWA
W ramach prawoznawstwa można wyróżnić
trzy podstawowe kategorie nauk prawnych:
szczegółowe nauki prawne, ogólną naukę o prawie,
nauki historycznoprawne.(1)
Stanisław Kaźmierczyk
Podstawowe znaczenie w strukturze
prawoznawstwa posiadają szczegółowe nauki
prawne. Nauki te określane są także niekiedy
mianem nauk dogmatycznoprawnych, czy też
nazwą „dogmatyka prawa”, która zbiorczo określa
kategorię szczegółowych nauk prawnych. Są to
nauki, których przedmiotem badań jest prawo
aktualnie obowiązujące w konkretnym państwie
(prawo wewnętrzne) oraz prawo obowiązujące we
wzajemnych stosunkach między państwami (prawo
międzynarodowe publiczne). Twierdzi się, że nauki
te prezentują „podejście dogmatyczne” w procesie
poznania zjawisk prawnych tzn. rozważania tych
nauk są zawsze lub prawie zawsze związane z
analizą norm konkretnego systemu prawnego
(system prawa aktualnie obowiązującego w danym
państwie). Oznacza to, że w polskim
prawoznawstwie dogmatyka prawa zajmuje się
głównie badaniem aktualnie obowiązującego prawa
polskiego.(2)
Każda ze szczegółowych nauk prawnych
rozwiązuje problemy powstające w innej gałęzi
(dziale) systemu prawa obowiązującego aktualnie w
danym państwie. Wyjątek stanowi nauka prawa
międzynarodowego publicznego, która bada prawo
aktualnie obowiązujące w stosunkach miedzy
państwami.
(1)K. Opałek, Problemy metodologiczne nauki
prawa. Warszawa 1962. rozdz. V, por. też. R.
Sarkowicz, J. Stelmach, Teoria prawa, Kraków
1998, s. 11-14; por. też, W. Lang, J. Wróblewski,
S. Zawadzki, Teoria państwa i prawa. Warszawa
1986. s. 8-9; por. też. K. Opałek, J. Wróblewski.
Zagadnienia teorii prawa. Warszawa 1969. s.
350-353: por. też, Z. Ziembiński, Problemy
podstawowe prawoznawstwa. Warszawa 1980, s.
7-22.
(2)J. Wróblewski, Paradygmat dogmatyki prawa a
prawoznawstwo, (w:) Szkice z teorii prawa i
szczegółowych nauk prawnych, red. S.
Wronkowska. M. Zieliński, Poznań 1990; por. też,
Z. Ziembiński, Szkice z metodologii
szczegółowych nauk prawnych. Warszawa-
Poznań 1983,s. l0 i n.
W nauce prawa przez gałąź prawa rozumie się
zbiór norm, które regulują określoną, wyodrębnioną
sferę stosunków społecznych.(3) Przykładowo:
prawo karne jest gałęzią prawa, która określa jakie
czyny należy uważać za przestępstwa, zasady
odpowiedzialności sprawców przestępstw oraz kary
grożące za ich popełnienie. Badaniem norm, które
regulują ten obszar społecznych relacji zajmuje się
nauka prawa karnego materialnego. Z kolei, prawo
cywilne jest gałęzią prawa normującą stosunki
majątkowe i niektóre stosunki osobiste zachodzące
między równorzędnymi podmiotami prawa (osobami
fizycznymi, osobami prawnymi, jednostkami
organizacyjnymi nie posiadającymi osobowości
prawnej). Badaniem norm, które regulują ten typ
stosunków społecznych zajmuje się nauka prawa
cywilnego materialnego.
Podstawowym zadaniem nauk
dogmatycznoprawnych jest analiza norm tworzących
daną gałąź prawa aktualnie obowiązującego w
danym państwie. Na tę analizę składa się
rozstrzyganie zagadnień: obowiązywania,
interpretacji i systematyzacji prawa. Do zadań
szczegółowych nauk prawnych należy też tworzenie
aparatury pojęciowej niezbędnej do rozwiązywania
powyższych zagadnień. Wszystkie te zagadnienia
łącznie (tzn. obowiązywania, interpretacji,
systematyzacji, definicyjno-pojęciowe) określane są
mianem problemów dogmatycznoprawnych.(4)
Zagadnienia obowiązywania prawa (tzw.
zagadnienia walidacyjne) można sprowadzić do
formuły: „Czy norma N obowiązuje w systemie
prawa S w danym czasie T?”. Zagadnienia
walidacyjne rozstrzygane są w szczegółowych
naukach prawnych przy zastosowaniu kryteriów
określonych przez pojęcie obowiązywania
formalnego (systemowego).
Zagadnienia interpretacji (wykładni) prawa
można sprowadzić do następujących formuł: „Jakie
jest znaczenie wyrażenia W w przepisie P.” (racje
językowe wykładni); „Czy stosowanie przepisu P w
znaczeniu Z jest celowe, zgodnie z intencjami
prawodawcy, słuszne i sprawiedliwe?” (racje
funkcjonalne wykładni); oraz „Czy uznanie, że
przepis P ma znaczenie Z poprowadzi do
rekonstrukcji normy, która byłaby w kolizji z innymi
normami?” (racje systemowe wykładni). Wykładnia
doktrynalna uzależniona jest od oceniających
wyborów ideologii wykładni (ideologii statycznej lub
dynamicznej).(5)
(3) K. Opałek, Problemy metodologiczne nauki
prawa. Warszawa 1962, s. 172 i n.; por. leż, W.
Lang, J. Wróblewski, S. Zawadzki, Teoria państwa
i prawa, cyt. wyd. s. 408-409.
(4) J. Wróblewski, Wybrane zagadnienia
metodologiczne dogmatyki prawa, (w:)
Zagadnienia metodologiczne prawoznawstwa, red.
J. Wróblewski, Ossolineum 1982. s. 125. i n.; por.
też, W. Lang, J. Wróblewski, S. Zawadzki, Teoria
państwa i prawa, cyt. wyd. s. 11: por. też, L.
Nowak, Interpretacja prawnicza, Warszawa 1973,
s. 29-31.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika:

Zgłoś jeśli naruszono regulamin