Tezy do wykładu z „Rachunkowości II” w dniu 13.05.2006r.(studia zaoczne)
XV. Analiza sprawozdań finansowych.
1. Analiza pozioma bilansu.
A/. Zadania i zakres analizy
W analizie tej bada kształtowanie się wielkości poszczególnych składników aktywów i pasywów na przestrzeni roku obrotowego.
Dynamika zachodzących zmian może być ujęta :
- w wartościach bezwzględnych ( wyrażać o ile w wymiarze wartościowym wzrósł lub zmalał rozpatrywany element aktywów i pasywów)
- procentowo ( informacja o procentowym wzroście danego elementu w stosunku do roku bazowego przyjętego za 100% .
Dokonując porównania kształtowania się w czasie poszczególnych części składowych majątku firmy (aktywów) możemy uzyskać informacje pozwalającą wstępnie określić, czy majątek ten pozwalał będzie w przyszłości na uzyskiwanie odpowiednich korzyści ekonomicznych. Dla firm prowadzących działalność produkcyjno – usługową szczególnie ważna będzie dynamika takich części składowych aktywów jak : rzeczowe aktywa trwałe, należności długoterminowe, zapasy, należności krótkoterminowe.
Porównując części składowe pasywów bada się przede wszystkim relacje w zakresie finansowania poszczególnych składników majątkowych, takie jak: kształtowanie się poziomu kapitałów własnych, zysku /straty netto, zobowiązań krótko i długo terminowych.
Mając do dyspozycji bilanse z lat poprzednich taka poziomą analizę porównawcza można rozciągnąć na dłuższy okres czasu (np. 3 – 5 lat). Na podstawie takich analiz można np. prognozować o dalszych losach przedsiębiorstwa. Dokonując takich porównań należy uwzględniać wpływ czynnika czasu na porównywalność danych ( patrz niżej pkt B/.)
B/. Porównywalność danych w czasie.
Wszystkie elementy aktywów i pasywów w sprawozdaniach finansowych wyrażone są w cenach bieżących danego roku obrotowego, za który jest sporządzone sprawozdanie. Ponieważ występuje zmienność cen wywoływana przede wszystkim inflacją, porównywanie w czasie np. wartości aktywów traci sens – dynamika określonego składnika bilansowego, mierzona cenami bieżącymi zniekształcona jest przez zmienność cen ( im wyższa inflacja tym problem ten występuje drastyczniej).
Aby wyeliminować ten problem wykorzystuje się indeksy dynamiki pozwalające porównać w czasie dane z różnych okresów. Doprowadzanie do porównywalności wielkości bilansowych w czasie dokonywane jest za pośrednictwem indeksów wzrostu cen podawanych przez Główny Urząd Statystyczny. Indeksy te podaje się w % , bądź w ujęciu miesiąc do miesiąca poprzedniego , bądź grudzień roku następnego do grudnia roku poprzedniego ( np. grudzień 2003 w stosunku do grudnia 2002 – 3,0%, odpowiednio grudzień 2004 do grudnia 2003 – 4% itp.).
Przykład : w bilansach za kolejne lata , sporządzonych w cenach bieżących roku bilansowego został określony następujący zysk netto:
Rok : 2002 2003 2004
Zysk netto : 20.000zł 30.000zł 35.000zł
Zysk porównywalny określamy przyjmując do porównań rok 2002;
Otrzymujemy zysk porównywalny:
- dla 2003 r. - 30.000 : 1,03 = 29.162 zł
- dla 2004 r. - 35.000 : 1,03 : 1,04 = 32.674 zł.
2. Analiza pionowa bilansu.
A/. Zadana i i zakres analizy pionowej.
Za pomocą analizy pionowej bilansu dokonuje się oceny dynamiki oraz struktury aktywów i pasywów według stanu na koniec roku obrotowego w porównaniu ze stanem na początek roku obrotowego.
Struktura określa procentowy udział danej pozycji aktywów w aktywach razem traktowanych jako 1oo% . Strukturę pasywów określa się odpowiednio ( pasywa razem = 100%).
Porównując strukturę aktywów i pasywów wg stanu na początek roku obrotowego otrzymujemy obraz dynamiki zmian struktury elementów bilansu w ciągu roku.
Struktura bilansu pozwala na udzielenie odpowiedzi na podstawowe pytania dotyczące możliwości osiągania w przyszłości potencjalnych korzyści ekonomicznych w nawiązaniu do jej charakteru ( produkcyjna, usługowa itp.)
B/. Przykładowe podstawowe zadania w zakresie określania struktury
pionowej aktywów i pasywów.
Struktura aktywów.
o Ogólne wskaźniki określające strukturę aktywów:
- [(aktywa trwałe) : ( aktywa ogółem )] x 100%
- [ (aktywa obrotowe) : (aktywa ogółem) ]x 100%
o Niektóre wskaźniki szczegółowe dla aktywów trwałych:
- [(rzeczowe aktywa trwałe) : (aktywa trwałe ogółem)] x 100%
- [(należności długoterminowe) : (aktywa trwałe ogółem)] x 100%
o Niektóre wskaźniki szczegółowe dla aktywów obrotowych:
- [(zapasy) : ( aktywa obrotowe ogółem)] x 100%
- [(aktywa pieniężne) : (aktywa obrotowe ogólem)] x 100%
- [(należności krótkoterminowe):(aktywa obrotowe ogółem)] x 100%
Dane o strukturze ogólnej i szczegółowej aktywów są bardzo pomocne nie tylko dla podejmowania odpowiednich decyzji w jednostce. Są także niezwykle ważną informacja płynącą do kontrahentów, klientów, banków, instytucji ubezpieczeniowych. Interpretacja tych danych uzależniona jest od celu ich wykorzystania (np. analiza możliwości udzielenia kredytu przez bank ) i charakteru jednostki ( np. inne wymagania w stosunku do jednostki produkcyjnej i inne w stosunku do jednostki typowo usługowej)
Struktura pasywów.
o Ogólne wskaźniki określające strukturę pasywów:
- [(kapitał własny) : ( pasywa ogółem)] x 100%
- [(zobowiązania i rezerwy na zobowiązania) : (pasywa ogółem)] x 100%
o Niektóre wskaźniki obrazujące strukturę obcych źródeł finansowania majątku przedsiębiorstwa oraz głównych jego wierzycieli:
- [( zobowiązania długoterminowych) : (zobowiązania i rezerwy na
zobowiązania razem)] x 100%
- [(zobowiązani krótkoterminowe) : ( zobowiązania i rezerwy
na zobowiązania razem)] x 100%
- [(zobowiązania wobec dostawców): (zobowiązania krótkoterminowe
razem)] x 100%
- [(zobowiązania tytułu podatków i ubezpieczeń oraz innych obowiązkowych
świadczeń) : (zobowiązania krótkoterminowe razem(] x100%
- [(zobowiązania z tytułu wynagrodzeń) : ( zobowiązania krótkoterminowe
razem) x 100%
- [(zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek krótkoterminowych) :
(zobowiązania krótkoterminowe razem)] x 100%
Struktura pasywów daje ogólny lub szczegółową odpowiedz na pytania: jakie są źródła finansowania majątku przedsiębiorstwa? jaki jest udział w finansowaniu majątku kapitałów obcych? Komu, w jakiej wielkości i terminie przedsiębiorstwo winno te kapitały obce zwrócić.
Uwaga: w analizie struktury pionowej bilansu bardzo ważne jest sprawdzenie tzw. „złotej zasdat bilansowej”:
(kapitał stały) : (aktywa trwałe) ≥ 1
gdzie : kapitał stały = kapitał własny + zobowiązania długoterminowe
„Złota zasada bilansowa” ma charakter ogólny i wymaga uzupełnienia o analizę rachunku zysków i strat oraz analizę wskaźnikową
3. Analiza wskaźnikowa
Wyżej omówiona analiza pozioma i pionowa bilansu zaliczana jest do analizy wstępnej ( tzw. czytanie bilansu ).
Całościowej analizy dokonuje się w oparciu o zbiór standardowych wskaźników , ujętych w cztery podstawowe grupy:
1. Wskaźniki zyskowności.
2. Wskaźniki bieżącej płynności finansowej.
3. Wskaźniki zdolności do obsługi zadłużenia.
4. Wskaźniki rynku kapitałowego.
Zestawienie najczęściej wykorzystywanych wskaźników w analizie finansowej jednostek przedstawiono niżej w tabeli.
Nazwa wskaźnika
sposób kalkulacji
Treść wskaźnika
WSKAŹNIKI ZYSKOWNOŚCI
zyskowność sprzedaży
zysk netto
sprzedaż netto
marża zysku na sprzedaży
zyskowność majątku ogółem
aktywa ogólem
efektywność wykorzystania majątku
zyskowność kapitałów własnych
kapitały własne
stopa zyskowności zainwestowanych kapitałów własnych
dźwignia finansowa
zyskowność kapitałów własnych minus skorygowana zyskowność majątku
efektywność wykorzystania obcych kapitałów
WSKAŹNIKI BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI
bieżąca płynność
środki obrotowe ogółem
zobowiązania bieżące
możliwość spłacania zobowiązań krótkoterminowych środkami obrotowymi
szybkość spłaty zobowiązań
płynne środki obrotowe
zdolność do szybkiego uregulowania krótkoterminowych zobowiązań
obrót należnościami
przecięt. stan należności
liczba cykli obrotu należnościami w ciągu roku
obrót zapasami
przeciętny stan zapasów
liczba cykli obrotu zapasami w ciągu roku
stan zapasów w dniach
liczba dni w okresie
liczba dni potrzebna na zamianę zapasów w płynne środki obrotowe
WSKAŹNIKI ZDOLNOŚCI DO OBSŁUGI ZADŁUŻENIA
pokrycie odsetek zyskiem
zysk brutto + odsetki
odsetki
zdolność do obsługi długookresowych pożyczek
obciążenie majątku zobowiązaniami
zobowiązania ogółem
majątek ogółem
stopień pokrycia majątku obcymi kapitałami
lestan