Aldiss Brian W. - Cieplarnia.pdf - Aldiss Brian W - TAKIJA1

Brian W. Aldiss

Cieplarnia

przekład : Marek Marszał

Wszystko rosło posłuszne nieuchronnemu prawu, rozpychając się i wyrodniejąc w swym

pędzie do wzrostu. Temperatura, światło, wilgotność - te nie zmieniały się, pozostawały takie

same od... lecz nikt nie wiedział, od jak dawna. Nikogo już nie obchodziły doniosłe pytania,

zaczynające się od "Jak długo...?" lub "Dlaczego...?" Tutaj nie było już miejsca dla rozumu.

Tu było miejsce dla wzrastania, dla roślin. Jak w cieplarni.

Kilkoro dzieci wyszło w zielone światło, aby się pobawić. Pobiegły konarem, bacznie

wypatrując wrogów, nawołując się ściszonymi głosami. Szybko rosnący jagodobij przemykał

ukosem do góry, kiście jego lepkich owoców połyskiwały szkarłatem. Widać było, że jest

zaaferowany wysiewem i dzieciom nic nie grozi z jego strony. Minęły go pędem. Z pory ich

snu skorzystał parzyperz, wyrastając za skrajem terytorium grupy. Drgnął, gdy się

przybliżyły.

- Zabić go - powiedziała krótko Toy. Była naczelnym dzieckiem grupy. Skończyła dziesięć

lat, przeżyła dziesięć owocowań figowego drzewa. Słuchali jej wszyscy, nawet Gren.

Dobyli pałek, które każde dziecko nosiło wzorem dorosłych, i rzucili się na parzyperz. Darli

go i siekli. Ogarnęło ich podniecenie, gdy tłukli roślinę, miażdżąc jej jadowite wypustki. W

tym podnieceniu upadła Klat. Pięcioletnia zaledwie, najmłodsza. Jej dłonie dostały się w

jadowitą masę. Wrzasnąwszy przeraźliwie, przewróciła się na bok. Pozostałe dzieci również

podniosły krzyk, ale nie zapuściły się w parzyperz na ratunek. Mała Klat krzyknęła ponownie,

usiłując wydostać się z matni. Jeszcze zacisnęła kurczowo palce na szorstkiej korze - i po

chwili leciała w dół. Dzieci widziały, jak spada na wielki liść rozpostarty parę długości pod

nimi; uczepiła się go i tak pozostała, drżąc na rozhuśtanej zieleni. Podniosła na nich żałosne

spojrzenie, lękając się zawołać.

- Sprowadź Lily-yo - poleciła Grenowi Toy.

Gren pognał z powrotem. Z powietrza spadła na niego osica, obwieszczając wściekłość

tubalnym brzęczeniem. Odrzucił ją ciosem dłoni, nie zwalniając biegu. Rzadki okaz dziecka

mężczyzny, lat dziewięć, już bardzo śmiały, rączy i dumny. Szybko dotarł do chaty

Prowodyrki.

Osiemnaście domów-orzechów wisiało uczepionych spodu gałęzi. Orzechy wydrążono i

przytwierdzono do konara spoiwem pędzonym z krzewu acetonowego. Zamieszkiwało je

osiemnastu członków grupy, po jednym na orzech: Prowodyrka, jej pięć kobiet, ich

mężczyzna i jedenaścioro pozostałych przy życiu dzieci. Na krzyk Grena Lily-yo wspięła się

po lianie i stanęła przy nim.

- Klat spadła! - zawołał Gren i pognał z powrotem. Zanim Lily-yo go wyprzedziła,

raptownie zastukała pałką w konar. Jej sygnał wywołał pozostałą szóstkę dorosłych, kobiety:

Flor, Daphe, Hy, Ivin i Jury oraz Harisa, mężczyznę. Wyskoczyli z bronią w ręku, gotowi do

ataku lub ucieczki. Lily-yo wydała w biegu wysoki, przenikliwy gwizd. Z gęstego listowia

natychmiast wypadł głuszek, podlatując do jej ramienia. Mechata, wirująca parasolka, której

otwarte pręty utrzymywały kierunek lotu, dostosowała swoją prędkość do jej biegu.

Dzieci i dorośli obstąpili Lily-yo, gdy spoglądała w dół na Klat, wciąż rozpłaszczoną na

liściu gdzieś pod nimi.

- Leż spokojnie, Klat! Nie ruszaj się! - zawołała Lily-yo. - Przyjdę do ciebie.

Pomimo trwogi i bólu Klat usłuchała polecenia, z nadzieją wznosząc wzrok do góry, w

kierunku, z którego nadchodziła pomoc. Lily-yo dosiadła okrakiem sierpowatej podstawy

głuszka i zagwizdała cichutko. Z całej grupy ona tylko posiadła w pełni sztukę ujeżdżania

głuszków. Były to półwrażliwe na bodźce owoce suchoświstu. Końce puchatych prętów kryły

nasiona tak osobliwie ukształtowane, że lekki powiew wiatru szeptał w nie jak do ucha;

zamienione w słuch wyczekiwały najmniejszego podmuchu, by go wykorzystać do rozsiania.

Po wielu latach prób ludzie nauczyli się wysługiwać tymi prymitywnymi uszami do swoich

własnych celów, jak to właśnie zrobiła Lily-yo. Głuszek zniósł ją w dół na ratunek

bezradnemu dziecku. Klat leżała na plecach i modląc się w duchu, śledziła ich przybycie.

Wciąż spoglądała w górę, gdy przez liść ze wszystkich stron wystrzeliły zielone zęby:

- Skacz, Klat! - krzyknęła Lily-yo.

Dziewczynka zdążyła się jeszcze podnieść na kolana. Roślinni drapieżcy nie są tak szybcy

jak ludzie. Zielone zęby zatrzasnęły się na jej talii. Wyczuwszy obecność ofiary przez

pojedynczą warstwę zieleni, gębokłap wyszedł na pozycję pod liściem. Przypominał nieco

ramę - tylko para zrogowaciałych, kwadratowych szczęk na zawiasach, z licznymi długimi

zębami. Z narożnika ramy, na kształt szyi, wyrastał pal, krzepki i grubszy od człowieka. Teraz

gębokłap tę szyję zginał, zabierając Klat na dół do swojej właściwej paszczy, przebywającej z

resztą rośliny jeszcze niżej, na niewidzialnym dnie lasu, pośród ciemności i rozkładu.

Gwizdem Lily-yo skierowała swego głuszka z powrotem na górę, na rodzinny konar. Nic

już nie dało się zrobić dla Klat. Tak już było.

Grupa rozpraszała się. Stojąca gromadka kusiła niezliczone leśne licha. Poza tym śmierć

Klat nie była pierwszą, jaką oglądali. Grupa Lily-yo składała się kiedyś z siedmiu

podwładnych kobiet i dwóch mężczyzn. Dwie kobiety i jednego mężczyznę zabrała zieleń. Te

osiem kobiet zrodziło grupie dwadzieścioro dwoje dzieci, w tym pięcioro dzieci mężczyzn.

Śmierć często zabierała dzieci, zawsze tak było. Teraz, po odejściu HIat, już ponad połowę

dzieci zabrała zieleń. Lily-yo zdawała sobie sprawę, że jest to szokująco wysoka śmiertelność,

i jako przywódca obwiniała siebie. Choćby nie wiadomo ile niebezpieczeństw czyhało w

gałęziach, znali je wszystkie i potrafili się bronić. Winiła siebie tym bardziej, że w

pozostałym przy życiu potomstwie uchowała się tylko trójka dzieci mężczyzn, Gren, Poas i

Veggy. Z nich, jak niejasno przeczuwała, Gren zrodzony był do kłopotów.

Lily-yo wracała z zielonego blasku. Nasłuchując hasła do wysiewu, głuszek niepostrzeżenie

odpłynął, wezwany milczącym nakazem lasu. Nigdy świat nie był tak przepełniony Puste

miejsca nie istniały. Zdarzało się, że głuszki szybowały nad dżunglą przez całe stulecia w

oczekiwaniu na lądowanie, jak symbole osamotnienia świata roślin.

Zatrzymując się nad jednym z orzechów, Lily-yo zjechała po lianie do jego wnętrza. To

była chatka Klat. Prowodyrka z ledwością przecisnęła się do środka, tak małe było wejście.

Ludzie budowali jak najmniejsze drzwi, powiększali je, w miarę jak rośli, by zapobiec

wizytom nieproszonych gości. W chatce Klat panował wzorowy porządek. W miękkim

miąższu wnętrza zostało wycięte łóżko; tutaj sypiała pięcioletnia dziewczynka, gdy ogarnęła

ją senność pośród niezmiennej zieloności lasu. Na łóżku leżała dusza Klat. Lily-yo zatknęła ją

za pas. Wciągnęła się na lianę i ująwszy nóż, cięła w miejscu, gdzie usunięto korę drzewa i

orzech łączył się z żywym drewnem. Po kilku ciosach spoiwo puściło. Chatka Klat zawisła na

moment, po czym zleciała na dół. Gdy zniknęła w ogromnych, mięsistych liściach, nastąpiło

wśród nich poruszenie. Coś walczyło o przywilej pożarcia wielkiego kęsa.

Lily-yo wdrapała się z powrotem na konar. Na chwilę przystanęła dla złapania oddechu.

Szybciej niż kiedyś dostawała zadyszki. W zbyt wielu polowaniach brała udział, za dużo

urodziła dzieci, stoczyła zbyt wiele walk. Z rzadką i przelotną zadumą nad sobą spojrzała na

swe gołe, zielone piersi. Były mniej pełne, niż kiedy po raz pierwszy dopuściła do siebie

mężczyznę Harisa, zwisały niżej. Kształt miały nie tak piękny Instynktownie wiedziała, że

minęła jej młodość. Instynktownie wiedziała, że nadszedł czas, by Odejść Wyżej.

Grupa oczekiwała jej przy Zagłębieniu. Pobiegła do nich, pozornie sprawna jak zawsze, ale

serce ciążyło jej kamieniem. Zagłębienie w złączeniu konara z pniem przypominało

odwróconą do góry dłoń. Tam gromadziły się ich zapasy wody. Grupa obserwowała

wchodzącą na pień kolumnę mocarmitów. Jeden z mocarmitów kilkakrotnie pozdrowił

bezgłośnie ludzi. Pomachali mu w odpowiedzi. Jeżeli w ogóle mieli sojuszników, były nimi

mocarmity. Tylko pięć wielkich rodzin przetrwało wśród rozpasanego zielonego żywiołu:

osice, pszczelce, mrówce i mocarmity, które stworzyły społeczeństwa owadzie, potężne i

niezniszczalne, a piątą stanowił człowiek, łatwo i nędznie ginący, nie zorganizowany tak jak

owady, lecz nie wymarły, ostatni przedstawiciel zwierząt w całym wszechzwycięskim świecie

roślin.

Lily-yo podeszła do grupy. Ona również wodziła spojrzeniem za ruchomą kolumną

mocarmitów, dopóki nie znikły w pokładach zieleni. Mogły żyć na dowolnym poziomie

wielkiego lasu, w Wierzchołkach czy na Dnie, w dole. Pierwsze i ostatnie z owadów; dopóki

cokolwiek będzie żyło, mocarmity i osice nie zginą. Lily-yo spuściła wzrok i przywołała

grupę. Wydobywszy duszę Klat, na oczach wszystkich wzniosła ją nad głowę, by dobrze

widzieli.

- Zieleń zabrała Klat - powiedziała. - Jej dusza musi powędrować do Wierzchołków, jak

nakazuje obyczaj. Flor i ja zabierzemy ją tam natychmiast, abyśmy mogły podążyć za

mocarmitami. Daphe, Hy, Ivin, Jury, wy strzeżcie dobrze mężczyzny Harisa i dzieci do

naszego powrotu.

Kobiety skinęły z powagą głowami. Następnie, podchodząc kolejno, dotykały duszy Klat,

topornie wyciosanej z drewna figurki kobiecej. Gdy rodziło się dziecko, do obowiązków ojca

należało wyrzeźbienie mu duszy, bo kiedy kogoś zabrała w lesie zieleń, prawie nigdy nie

pozostawała choćby kosteczka do pogrzebania. Dusza miała przetrwać do pogrzebu w

Wierzchołkach.

Podczas ceremonii dotykania duszy Gren czmychnął i zuchwale odłączył się od grupy.

Prawie równy wiekiem Toy, dorównywał jej też siłą i rzutkością. Nie tylko był wytrzymały w

biegu. Potrafił się wspinać. Pływać. Co więcej, miał własną wolę. Nie bacząc na krzyk swego

przyjaciela Veggy'ego, popędził do Zagłębienia i skoczył w wodę. Otwierając oczy pod jej

Aldiss Brian W. - Cieplarnia.pdf

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: