POCZĄTKUJĄCY – EKSPRESYWNE ZDOLNOŚCI JĘZYKOWE
PROGRAM: WSKAZYWANIE NA WYBRANE PRZEDMIOTY
Procedura programowa:
(1) Usiądź naprzeciw dziecka. Trzymaj w ręku preferowany przez dziecko przedmiot Jub coś do jedzenia. Zapytaj się: „co chcesz?". Podpowiedz dziecku, aby wskazało na określoną rzecz i poprowadź rękę dziecka. Natychmiast daj dziecku wybrany przedmiot. Pozwól mu chwilę pobawić się nim lub skonsumować. Zastosuj system nagradzania za prawidłowe odpowiedzi.
(2) Wybieranie określonego przedmiotu spośród dwóch - usiądź na krześle naprzeciw dziecka. W ręku trzymaj preferowany i nie preferowany przez dziecko produkt. Zapytaj: „co chcesz?". Pomóż dziecku we wskazaniu preferowanego przez nie produktu, natychmiast podając go dziecku. W trakcie uzyskiwania postępów w nauce zmniejszaj liczbę podpowiedzi. W końcowej fazie nagradzaj tylko bezbłędne odpowiedzi.
(3) Wybieranie produktu spośród leżących na stole - połóż na stole preferowany i nie preferowany produkt. Zapytaj dziecko: „co chcesz?". Pomóż dziecku we wskazaniu wybranego produktu. Natychmiast ofiaruj go dziecku. W trakcie postępów zmniejszaj liczbę podpowiedzi. Na zakończenie nagradzaj tylko bezbłędne odpowiedzi.
(4) Wybieranie produktu bez instrukcji słownej - połóż na stole kilka preferowanych i nie preferowanych produktów. Poczekaj kilka sekund. Jeśli dziecko zdecyduje się na jakiś produkt, pomóż mu go dosięgnąć i natychmiast daj mu go. Jeśli jednak dziecko nie będzie reagowało, zastosuj metodę, według której podsuniesz dany przedmiot, a po chwili odsuń go. W trakcie uzyskiwania poprawy zmniejszaj liczbę podpowiedzi. Na zakończenie nagradzaj tylko bezbłędne odpowiedzi.
Materiał: preferowane i nie preferowane przedmioty (np. zabawki lub jedzenie). Sugerowane warunki pracy: siedzenie na krzesłach.
Pomocne wskazówki: podpowiedz dziecku wskazując na wybrany przez nie przedmiot.
Pytanie
Reakcja
Data
wprowadzenia
opanowania czynności
(1-3) „Co chcesz?"
(1-4) Wskazywanie na wybrane przedmioty
1. Jeden preferowany przedmiot
2. Jeden preferowany i nie preferowany przedmiot
3. Jeden preferowany i nie preferowany przedmiot na stole
4. Bez instrukcji słownej
Uwaga: Upewnij się, że te przedmioty są naprawdę preferowane przez dziecko. W trakcie trwania programu zmieniaj przedmioty, w ten sposób unikniesz przyzwyczajeń. Organizuj to ćwiczenie w naturalnych sytuacjach życiowych.
PROGRAM: USTNA PROŚBA O WYBRANE RZECZY
(1) Prośby jednosłowne - połóż na stole preferowany i nie preferowany element w zasięgu ręki dziecka. Zapytaj: „co chcesz?". Pomóż dziecku w pokazaniu odpowiedniego produktu i nazwaniu go (np. „ciastko"). Natychmiast daj dziecku wybrany produkt. W trakcie postępów zmniejszaj liczbę podpowiedzi. Na zakończenie zastosuj nagradzanie tylko bezbłędnych odpowiedzi.
(2) Prośby dwusłowne - połóż na stole preferowany i nie preferowany przez dziecko element. Zapytaj: „co chcesz?". Pomóż dziecku we wskazaniu odpowiedniego przedmioty i w ustnym sformułowaniu prośby, (np. „chcę ciastko"). Natychmiast ofiaruj wybrany przedmiot dziecku. W trakcie uzyskiwania przez dziecko postępów zmniejszaj liczbę podpowiedzi. Na zakończenie nagradzaj tylko bezbłędne odpowiedzi.
(3) Prośby z użyciem imienia osoby dorosłej - połóż na stole preferowany i nie preferowany przez dziecko przedmiot. Zapytaj: „co chcesz?". Pomóż dziecku w pokazaniu wybranego przedmiotu i sformułowaniu ustnej prośby z użyciem imienia osoby, do której prośba jest kierowana (np. „Mamo, chcę ciastko"). W trakcie postępów zmniejszaj liczbę podpowiedzi. Na zakończenie nagradzaj tylko bezbłędne odpowiedzi.
Materiały: preferowane i nie preferowane przez dziecko produkty (zabawki lub jedzenie).
Sugerowane warunki pracy:
(1-2) Wskazywanie na wybrane produkty i nazywanie ich.
(4) Formułowanie zdań i nazywanie osób.
Pomocne wskazówki: pomóż dziecku w udzieleniu odpowiedzi i zaprezentuj ustną prośbę.
(1—2) Wskazywanie i prośba ustna (3) Ustna prośba z użyciem imienia dziecka
1. Wskazanie + (nazwa)
2. Wskazanie + „chcę (nazwa)"
3. Wskazanie + ,,(imię osoby dorosłej)... chcę... (nazwa rzeczy)"
Uwaga: Angażuj dziecko do odpowiedzi w naturalnych warunkach. Przygotuj preferowane przez dziecko produkty w różnych miejscach: na półce, w kuchni a także poza zasięgiem wzroku dziecka. Stopniowo naucz dziecko, aby podchodziło do ciebie i prosiło o wybrane rzeczy. W trakcie wymawiania prośby, utrzymuj z dzieckiem kontakt wzrokowy.
PROGRAM: TAK/NIE (PREFEROWANE I NIE PREFEROWANE RZECZY)
(1) W przypadku nie preferowanych rzeczy - usiądź na krześle twarzą do dziecka. Trzymaj w ręku nie preferowany przedmiot (jedzenie lub zabawkę). Zapytaj dziecko: „czy chcesz...(wybrany przedmiot)?". Podpowiedz dziecku, aby pokręciło głową na „nie" lub powiedziało „nie". Po uzyskaniu odpowiedzi, natychmiast usuń dany przedmiot z pola widzenia. W trakcie postępów zmniejszaj liczbę podpowiedzi. Na zakończenie nagradzaj tylko te odpowiedzi, które zostały udzielone bezbłędnie.
(2) W przypadku preferowanych przedmiotów - usiądź naprzeciw dziecka. Przedstaw mu preferowaną rzecz (np. zabawkę lub jedzenie). Zapytaj: „czy chcesz... (nazwa przedmiotu)?". Podpowiedz dziecku, aby na „tak" pokiwało głową lub odpowiedziało „tak". Natychmiast po udzieleniu przez dziecko odpowiedzi, ofiaruj mu żądany przedmiot. W trakcie uzyskiwania postępów, zmniejszaj liczbę podpowiedzi. W ostateczności nagradzaj tylko te odpowiedzi, które zostały udzielone w sposób bezbłędny.
(3) Decyzja tak lnie - usiądź na krześle twarzą do dziecka. Przedstaw dziecku preferowany i nie preferowany produkt jednocześnie. Zapytaj dziecko: „co wybierasz...?". Podpowiedz dziecku, aby pokręciło głową na „nie" lub powiedziało „nie", bądź też pokiwało głową na „tak" lub odpowiedziało „tak". Jeśli dziecko odpowie pozytywnie na któryś z przedmiotów, natychmiast ofiaruj go mu. W trakcie trwania sesji zmniejszaj liczbę podpowiedzi. W ostateczności nagradzaj tylko bezbłędne odpowiedzi.
Materiały: preferowane i nie preferowane produkty (zabawki lub jedzenie).
Sugerowane warunki pracy: naśladowanie kiwania i przeczenia głową lub wymawianie „tak" lub „nie".
Pomocne wskazówki: zaprezentuj dziecku przeczenie głową lub wymowę „tak" i „nie".
(1-3) „Czy chcesz...?"
(1) „Tak"
(2) „Nie"
(3) Do wyboru
1. W przypadku preferowanych przedmiotów
2. W przypadku nie preferowanych przedmiotów
3. Decyzja Tak/Nie
wmciolek