Fortece dackie w górach Orăştie.pdf

Fortece dackie w górach Orăştie

Fortece dackie w górach

Orăştie a

Obiekt z listy światowego dziedzictwa

UNESCO

Kraj

Rumunia

Typ

kulturowe

Spełniane kryterium II, III, IV

Charakterystyka

#906 [1]

Region b

Europa i Ameryka Północna

Historia wpisania na listę

Wpisanie na listę

1999

na 23. sesji

a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO [2]

b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO [3]

Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Fortece dackie w górach Orăştie – grupa ruin fortec dackich p ochodzących z I w. p.n.e. oraz I w. n.e., a

zniszczonych po porażce Decebala w wojnach przeciwko Rzymianom , położonych w Rumunii , w okręgu

Hunedoara, w południowo-zachodniej części Siedmiogrodu, która niegdyś stanowiła centrum państwa Daków.

W 1999 r oku ruiny sześciu z nich wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO .

Fortece

Na listę UNESCO wpisanych jest sześć dackich fortec:

• Sarmizegetusa Regia w Grădiştea de Munte 45°37'23 ″ N 23°18'43 ″ E45.62306, 23.31194 [4]

• Costeşti-Cetăţuie w Costeşti 45°41'34 ″ N 23°08'47 ″ E45.69278, 23.14639 [5]

• Costeşti-Blidaru w Costeşti 45°40'00 ″ N 23°09'47 ″ E45.66667, 23.16306 [6]

• Piatra Roşie w Luncani 45°36'11 ″ N 23°09'00 ″ E45.60306, 23.15 [7]

• Băniţa 45°28'N 23°13'E45.467, 23.217 [8]

• Căpâlna 45°48'N 23°36'E45.8, 23.6 [9]

Fortece dackie w górach Orăştie

Historia

Fortece (cytadele), nazywane przez Rzymian podczas wojen z Dakami "ufortyfikowanymi górami", były

szczytowym osiągnięciem dackiej architektury (łączącym budowle drewniane i murowane). Wznoszono je od I w.

p.n.e., w okresie rozkwitu państwa Daków. Skupione w terenie górzystym, położone w niewielkich odległościach od

siebie, tworzyły zaplanowany, koncentryczny system obronny, wzmocniony położonymi pomiędzy fortecami

punktami umocnionymi o mniejszym znaczeniu oraz kilkudziesięcioma wieżami obserwacyjnymi.

Najbardziej znana z fortec, Sarmizegetusa Regia , była stolicą słynnych władców Daków, Burebisty i Decebala . Przez

długie lata za jej pozostałości uznawano znane od XVI w. ruiny rzymskiego miasta Ulpia Traiana Sarmizegetusa; w

rzeczywistości miasto to zostało wzniesione po podboju Dacji przez Rzymian jako stolica rzymskiej prowincji Dacji .

Dopiero w XX w. zidentyfikowano dawną stolicę dacką.

Do dzisiaj zachowały się jedynie niewielkie pozostałości tych twierdz, najlepiej zachowane są fortece w

Sarmizegetusa Regia oraz Costeşti. Danych na temat ich wyglądu dostarczają także płaskorzeźby ze znajdującej się

w Rzym ie kolumny Trajana, przedstawiające sceny z jego wojen przeciwko Decebalowi.

Architektura

Fortece obejmowały szczyty wzniesień. Były otoczone podwójnym lub potrójnym pierścieniem umocnień (murów,

palisad , wałów) z bastiona mi. Wewnątrz znajdowały się zarówno budowle świeckie (w tym całe dzielnice

mieszkalne), jak i religijne (świątynie były budynkami o rzędach słupów czy kolumn; szczególnie dobrze znane są

dwie koliste świątynie z Samizegetusa Regia). Ostatni ośrodek oporu stanowiły wieże mieszkalno-obronne o

charakterze późniejszego donżon u. Cytadele zbudowano przy użyciu oryginalnej techniki budowlanej, polegającej

na wykorzystaniu drewnianych belek do wzmocnienia kamiennego muru od wewnątrz.

Bibliografia

1. Juliusz Demel : Historia Rumunii . Wrocław – Warszawa – Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich –

Wydawnictwo, 1970, s. 52.

2. Ryszard Brykowski, Tadeusz Chrzanowski, Marian Kornecki: Sztuka Rumunii . Wrocław – Warszawa – Kraków

– Gdańsk: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, 1979, s. 16. ISBN 83-04-00121-7.

3. Vasile Florea: Sztuka rumuńska . Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1989, ss. 17 – 18. ISBN

83-221-0423-5.

4. Łukasz Galusek, Aleksandru Dumitru, Tomasz Poller: Transylwania. Twierdza rumuńskich Karpat . Kraków:

Wydawnictwo Bezdroża, 2003, ss. 245 – 246. ISBN 83-918869-0-5.

5. Witold Korsak, Jacek Tokarski: Rumunia . Bielsko-Biała: Pascal, 2004, ss. 325 – 326. ISBN 83-7304-380-2.

6. Łukasz Galusek, Michał Jurecki: Rumunia. Przestrzeń – sztuka – kultura . Olszanica: Wydawnictwo Bosz, 2008,

ss. 17 – 18. ISBN 978-83-7576-038-5.

Linki zewnętrzne

• UNESCO's World Heritage List from Romania: Cetăţile dacice din munţii Orăştiei [10] ( rum. • ang. • fr. ) . [dostęp

31 lipca 2009].

• The Dacian Fortresses from Orăştiei Mountains [11] ( ang. • rum. ) . [dostęp 31 lipca 2009].

• The Dacians - People of Ancient Times [12] ( ang. ) . [dostęp 31 lipca 2009].

• The Deva Museum of Dacian and Roman Civilisation: The Dacian Fortresses of the Orăştie Mountains [13]

( ang. • rum. • niem. • fr. ) . [dostęp 31 lipca 2009].

Fortece dackie w górach Orăştie

Przypisy

[1] http:/ / whc. unesco. org/ en/ list/ 906

[2] http:/ / whc. unesco. org/ en/ list

[3] http:/ / whc. unesco. org/ en/ list/ ?search=& search_by_country=& type=& media=& region=& order=region

[4] http:/ / toolserver. org/ ~geohack/ geohack. php?language=pl& pagename=Fortece_dackie_w_g%C3%B3rach_Or%C4%83%C5%9Ftie&

params=45_37_23_N_23_18_43_E_

[5] http:/ / toolserver. org/ ~geohack/ geohack. php?language=pl& pagename=Fortece_dackie_w_g%C3%B3rach_Or%C4%83%C5%9Ftie&

params=45_41_34_N_23_8_47_E_

[6] http:/ / toolserver. org/ ~geohack/ geohack. php?language=pl& pagename=Fortece_dackie_w_g%C3%B3rach_Or%C4%83%C5%9Ftie&

params=45_40_0_N_23_9_47_E_

[7] http:/ / toolserver. org/ ~geohack/ geohack. php?language=pl& pagename=Fortece_dackie_w_g%C3%B3rach_Or%C4%83%C5%9Ftie&

params=45_36_11_N_23_9_0_E_

[8] http:/ / toolserver. org/ ~geohack/ geohack. php?language=pl& pagename=Fortece_dackie_w_g%C3%B3rach_Or%C4%83%C5%9Ftie&

params=45_28_N_23_13_E_

[9] http:/ / toolserver. org/ ~geohack/ geohack. php?language=pl& pagename=Fortece_dackie_w_g%C3%B3rach_Or%C4%83%C5%9Ftie&

params=45_48_N_23_36_E_

[10] http:/ / www. cimec. ro/ Monumente/ UNESCO/ UNESCOro/ indexOrast. htm

[11] http:/ / www. inmi. ro/ dacice/ dacice. html

[12] http:/ / web. archive. org/ web/ */ http:/ / www. geocities. com/ cogaionon/ index. htm

[13] http:/ / museum. worldwidesam. net/ en/ sarmi/ index_or. htm

Źródła i autorzy artykułu

Fortece dackie w górach Orăştie Źródło : http://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=23892533 Autorzy : Agewa79, Andrzej Matras, Cojan, Dodsosk, Grzegorz B., Kleib, Stiepan Pietrov,

Sverigekillen

Źródła, licencje i autorzy grafik

Plik:Sarmizegetusa temples.jpg Źródło : http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Sarmizegetusa_temples.jpg Licencja : Creative Commons Attribution-Sharealike 3.0 Autorzy : FDominec

Plik:Flag of Romania.svg Źródło : http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Flag_of_Romania.svg Licencja : Public Domain Autorzy : User:AdiJapan

Plik:Commons-logo.svg Źródło : http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Commons-logo.svg Licencja : logo Autorzy : User:3247, User:Grunt

Licencja

Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported

http:/ / creativecommons. org/ licenses/ by-sa/ 3. 0/

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: