RACHUNKOWOŚĆ
Rachunkowość – to proces identyfikacji, pomiaru, rejestracji, przetwarzania i raportowania ekonomicznych informacji dla celów podejmowania decyzji w formie sprawozdań finansowych.
Rachunkowość finansowa – ogniskuje się na specyficznych potrzebach zewnętrznych decydentów takich jak: akcjonariusze, dostawcy, banki, instytucje rządowe, służy zewnętrznym użytkownikom
System rachunkowości – seria kolejnych etapów polegających na analizie, zapisie, pomiarze, sumowaniu, klasyfikowaniu, raportowaniu i interpretowaniu zdarzeń ekonomicznych i ich efektu na organizację oraz przygotowaniu sprawozdań finansowych, służy wewnętrznym użytkownikom, radzie nadzorczej, zarządzającym, administratorom
Bilans Majątkowy – finansowy obraz na dany dzień, moment czasu
Elementy bilansu: aktywa- zasoby firmy, co do których spodziewany jest ich przyszły wzrost, lub które spowodują przyszłe przepływy pieniężne; zobowiązania – z. firmy wobec innych jednostek lub roszczenia dotyczące aktywów (długi firmy), kapitał własny – pozostałe roszczenia aktywów po odjęciu zobowiązań
Każda transakcja mająca miejsce w firmie ma wpływ na postać bilansu majątkowego.
Każda transakcja ma wpływ na dwa elementy bilansu, by zachować równość pasywa=aktywa
Transakcje zapisywane są na kontach , które sumują wszystkie zmiany dla danego aktywa, zobowiązania czy kapitału własnego. Obroty jest to suma wszystkich zapisów po jednej stronie na koncie.
Dla każdej transakcji księgowy musi ustalić: które konto zostaje zmienione, czy salda się zwiększają czy też zmniejszają, kwotę o którą zmienia zapis
Zapasy – dobra trzymane przez firmę na sprzedaż klientom
Zobowiązania bieżące – zobowiązanie, które wynika z zakupu dóbr lub usług na kredyt
Zapis połączony – transakcja, która wpływa równocześnie na więcej niż dwa konta
Wierzyciel – ktoś, komu jednostka jest winna pieniądze
Dłużnik – Ktoś kto jest winny pieniądze
Spółki kapitałowe – akcyjna i z o.o. – stworzona zgodnie z prawem handlowym, inwestorzy odpowiedzialność ograniczoną; inwestorzy zwykle nie uczestniczą w zarządzaniu bieżącą działalnością; Cechy + - ograniczona odpowiedzialność, łatwy transfer własności, łatwość w pozyskaniu nowego kapitału, ciągłość istnienia (gdy zmieniają się właściciele) cechy negatywne: możliwość podwójnego opodatkowania, kapitał własny w akcyjnych – kapitał akcyjny (składa się z dwóch części – kapitał podstawowy(wg wartości nominalnej zwykle sprzedawane są drożej niż nominalnie) i kapitał agio (przewyższający nominalną, różnica pomiędzy kwotą uzyskaną ze sprzedaży akcji a wartością nominalną akcji), w z o.o. kapitał zakładowy
Wartość nominalna miara zabezpieczenia inwestorów-określając minimalną kwotę zobowiązania inwestora, Niektórzy inwestorzy kupują akcje bezpośrednio od firmy – (rejestruje ona wzrost gotówki i wzrost kapitału własnego (o wart. Nominalnej i agio), gdy w transakcji kupna akcji występują 2 lub więcej osób fiz./praw. to spółka nie dokonuje rejestracji – zmiana w zapisach własności
Spółki osobowe – cywilna, komandytowa, jawna – 2 lub więcej partnerów, samodzielna oddzielona od jej właścicieli (partnerów), partnerzy zwykle są odpowiedzialni za zarządzanie bieżącymi sprawami firmy, kapitał własny – kapitał właściciela
Jednostki prawne prowadzone przez osobę fizyczną – oddzielne jednostki z jednym właścicielem, zwykle małe firmy usługowe, lub handlowe; właściciel aktywnie zarządza bieżącymi spawami firmy Cechy + : brak podatków na poziomie spółki, negatywne: nieograniczona odpowiedzialność, trudność w transferze własności, trudności w pozyskaniu dodatkowego kapitału, brak ciągłości istnienia
Rachunek zysków i strat – wykonanie w danym okresie czasu; jest sposobem wyjaśnienia zmian w sytuacji firmy pomiędzy momentami bilansowymi; jest to sprawozdanie o wszystkich przychodach i kosztach z danego okresu, służy do oceny wykonania firmy za dany okres, musi zawierać informację o okresie dla którego został zrobiony, nie mierzy efektywności jednostki w generowaniu gotówki (zwłaszcza gdy memoriałowo)
Sprawozdanie o przepływie środków pieniężnych – wykonanie w danym okresie czasu, służy do pokazania zmian w zapasach gotówki, zasadą kasową robione, sumuje działania dla danego okresu, musi zawierać oznaczenie okresu dla którego sporządzono, zawiera szczegóły dotyczące zmian gotówki w podobny sposób jak rachunek zysków i strat opisuje zmiany w zyskach zatrzymanych, w cash flow mamy:
Działalność operacyjną – sprzedaż i zakup lub produkcja dóbr lub usług (wpływ należności od odbiorców, zapłata za kupione dobra, usługi, pracę, zapłata czynszu, podatków, odsetek, otrzymanie odsetek i dywidend z inwestycji
Działalność inwestycyjna – zakup i sprzedaż długoterminowych aktywów, i długoterminowego majątku finansowego (zakup budynku na magazyn, sprzedaż działki, sprzedaż wyposażenia)
Działalność Finansowa – pozyskiwanie zasobów finansowych od właścicieli i kredytodawców i spłaty pożyczek (emisja i sprzedaż akcji, wypłata dywidend, emisja i sprzedaż obligacji, pożyczka z banku)
Raport roczny – przygotowany przez zarządzających dostarczany potencjalnym inwestorom, zwykle zawiera: list przewodniczącego zarządu, opis i analizę ostatnich decyzji ekonomicznych podejmowanych przez zarząd, sprawozdania finansowe, informację dodatkową wyjaśniającą wiele elementów sprawozdań finansowych bardziej szczegółowiej, raport biegłego rewidenta (audytora)
Biegły rewident (egzaminy: auditing, teoria rachunkowości, prawo, praktyka rachunkowości)
Audit zawiera: testowanie zapisów księgowych. Testowanie systemu kontroli wewnętrznej, inne procedury kontrolne jeśli uznane są za potrzebne
Opinia rewidenta dołączana jest do sprawozdań finansowych
Zysk –różnica między przychodami a kosztami, księgowi zgodzili się wykorzystywać zasady rachunkowości memoriałowej
Zyski zatrzymane – Dodatkowy kapitał własny wynikający z wypracowanego zysku; najbardziej popularna metoda pomiaru zysku polega na zastosowaniu rachunkowości memoriałowej lub kasowej
Rachunkowość memoriałowa – rejestruje przychody i koszty w okresie gdy faktycznie nastąpił przychód lub pojawiły się koszty nawet, gdy nie nastąpił przepływ gotówki
Rachunkowość kasowa – rejestruje przychody i koszty gdy gotówka zmienia właściciela
Rachunkowość memoriałowa jest standardem dla pomiaru zysku: bardziej kompletna, przypisuje które koszty można przypisać którym przychodom, ujawnia koszty do rozliczenia w czasie
Zasada realizacji przychodów – test określający czy przychody powinny zostać ujawnione w sprawozdaniach finansowych (aby tak – usługa musi zostać oddana do dyspozycji odbiorcy, firma powinna zaewidencjonować wpływ gotówki lub wzrost należności, termin sprzedaży i wpływu gotówki może być różny
Zasada współmierności- przychodom danego okresu przeciwstawiamy koszty które zostały poniesione na ich osiągnięcie.
Koszty do rozliczenia w czasie – zakupione dobra i usługi traktujemy jako aktywa, bo koszt z nimi związany pojawi się w dalszych okresach (czynsz za rok z góry)
Amortyzacja – systematyczne opisywanie zużycia aktywa trwałego w koszty okresu
dwa typy wydatków: koszty produktu – związane z przychodami w tym samym okresie, koszty okresu powiązane z danym okresem czasu (czynsz)
Cykl operacyjny – czas w którym gotówka jest wykorzystywana do zakupu zapasów i usług, które następnie sprzedawane są klientom firmy, którzy z kolei płacą za swoje zakupy gotówką.
Przychody – wzrost w kapitale własnym wynikający ze wzrostu w aktywach otrzymanych w zamian za odstawę dóbr lub usług
Koszty – zmniejszanie się kapitału własnego z powodu dostarczenia dóbr i usług odbiorcy
Aktywa = zobowiązania + kapitał własny + zyski zatrzymane (przychody – koszty)
Dywidendy gotówkowe – wypłaty gotówki akcjonariuszom zmniejszające zyski zatrzymane, wypłacane aby zapewnić osiągnięcie oczekiwanej stopy zwrotu z inwestycji, mimo, że zmniejsza zyski zatrzymane, nie jest kosztem Data deklaracji – zarząd ogłasza zamiar wypłaty dywidend, data rejestracji – data określenia własności akcji, Data płatności – wypłata dywidend akcjonariuszom, w momencie deklaracji akcjonariusze stają się wierzycielami gdyż dywidendy stają się legalnym zobowiązaniem firmy (zobowiązanie z tytułu dywidend)
Sprawozdanie o zysku zatrzymanym- zawiera informacje o saldzie początkowym „Zyski zatrzymane” a następnie opis wszystkich zmian, które miały miejsce w ciągu okresu finansowego w zyskach zatrzymanych (rachunek zysków i strat, dywidendy)
Cash flow + rachunek zysków i strat pokazują dlaczego składniki majątku zmieniły się
Sprawozdanie o przepływach środków pieniężnych – wyjaśnia zmiany w ich stanie, raportuje wpływy gotówki i jej płatności w danym okresie czasu dla działalności operacyjnej, finansowej i inwestycyjnej, pokazuje związki zysku netto z saldem końcowym środków pieniężnych; pomaga: określić przyszłe przepływy pieniężne, ocenić sposoby wykorzystania gotówki przez zarządzających, określić możliwości wypłaty odsetek i dywidend oraz spłaty zobowiązań w terminie, identyfikuje zmiany w aktywach produktywnych
Wartość do zużycia – wartość kosztu nabycia, która ma zostać alokowana jako amortyzacja w okresie wykorzystania środka trwałego, wartość do amortyzacji to różnica pomiędzy kosztem nabycia środka trwałego a wartością rezydualną, czyli uzyskaną po likwidacji środka trwałego na koniec okresu jego użytkowania
Amortyzacja liniowa – metoda zakładająca liniowe zużycie środków trwałych = koszt nabycia – wartość rezydualna/okres życia środka trwałego
Amortyzacja jednostkowa – metoda oparta na liczbie usług wykonywanych, obliczana jako iloraz wartości do zamortyzowania i czasu życia środka trwałego, aby obliczyć wartość amortyzacji należy obliczyć iloczyn amortyzacji jednostkowej i rzeczywistego wykorzystania środka trwałego
Amortyzacja degresywna – metoda, w której amortyzujemy środek trwały szybciej
Amortyzacja przyśpieszona, najbardziej popularna z degresywnych – obliczana przez podwojenie stopy amortyzacji liniowej i obliczenie iloczynu podwojonej stopy amortyzacji liniowej i wartości netto środka trwałego – oblicz stopę liniowej, podwój ją i ignorując wartość rezydualną pomnóż przez wartość netto aktywa
Należności nieściągalne – złe długi – dłużnicy nie mogą spłacić – główny koszt udzielania kredytów odbiorcom, koszty złych długów
Metoda ewidencji długów – specyficznej identyfikacji – gdy uznasz że jest nieściągalny – odpisujesz w koszty (operacyjne) wady – nie zachowuje zasady współmierności (koszty muszą być zaewidencjonowane wtedy gdy przychody z nimi związane), zaleta – prosta i tania(zasada efektywności kosztowej), polegająca na tworzeniu rezerw – oszacuj jaka część może być nieściągalna – pozwala zaewidencjonować w okresie gdy są przychody, konto korygujące – rezerwy na należności nieściągalne
Metoda procentu sprzedaży – koszt złych długów wyraża się jako procent ze sprzedaży
Metoda procentu należności - podziel średnie koszty złych długów przez średnią wartość należności bieżących aby obliczyć procent złych długów, wykorzystaj to do obliczenia salda końcowego rezerw na należności nieściągalne (procent*należności bieżące) i przygotuj zapis korygujący aby uzupełnić konto rezerwy aby otrzymać wyliczone saldo końcowe.
Metoda starzenia się należności – pozwala na estymację Rezerw na należności nieściągalne podobnie jak w metodzie procentu należności bieżących
Gdy uznane za nieściągalne zostaną spłacone – należy dokonać zapisu zmniejszającego rezerwy na należności nieściągalne
Sprawozdanie o przepływach środków pieniężnych – wyjaśnia zmiany w stanie gotówki w firmie, raportuje wpływy gotówki i jej płatności w danym okresie czasu dla działalności operacyjnej, finansowej i inwestycyjnej, pokazuje związki zysku netto z saldem końcowym środków pieniężnych, aby określić przyszłe przepływy, ocenić sposoby wykorzystania gotówki przez zarządzających, określić możliwości wypłaty odsetek i dywidend oraz spłaty zobowiązań w terminie, cash flow wraz z rachunkiem zysków i strat wyjaśnia dlaczego składniki bilansu majątkowego zmieniły się w ciągu okresu
Działalność operacyjna – transakcje wpływające na rachunek zysków i strat – wpływy: od kontrahentów, odsetki i dywidendy otrzymane, inne wpływy operacyjne, wydatki: wypłaty kontrahentom, płatności pracownikom, odsetki i podatki zapłacone, inne...
Działalność inwestycyjna – działalność związana z dostarczaniem i gromadzeniem gotówki jako pożyczkodawca i właściciel papierów wartościowych i pozyskiwaniem i sprzedawaniem majątku trwałego wpływy: sprzedaż ziemi, maszyn, urządzeń i wyposażenia, sprzedaż papierów (ekwiwalentów dla gotówki), otrzymanie spłaty pożyczki, wydatki: zakup ziemi..., papierów wartościowych..., udzielenie pożyczki.
Działalność finansowa – działania związane między innymi z pozyskiwaniem zasobów jako pożyczkobiorca lub jako emitent akcji, wpływy: pożyczki od kredytodawców, emisja papierów wartościowych, obligacji, wydatki: spłaty pożyczek, odkupienie papierów, akcji, płatność dywidend.
Dwa sposoby liczenia przepływów operacyjnych: bezpośrednia – przepływy z działalności operacyjnej obliczamy jako różnicę wpływów i wydatków gotówki, zysk korygowany jest o zmiany w odpowiednich aktywach i zobowiązaniach, pośrednią – dokonuje się korekt zysku netto aby odzwierciedlić wpływy i wydatki gotówki, zysk netto korygowany jest o zmiany w odpowiednich kontach aktywnych i zobowiązań, nie koryguje się kont kosztów i przychodów osobno
Wpływy na gotówkę: sprzedaż za gotówkę+, sprzedaż na kredyt kupiecki0, otrzymanie dywidend lub odsetek+, wpływ należności+, zakup zapasów za gotówkę-, zakup zapasów na kredyt kupiecki0, zapłata zobowiązań-, rozliczenie przedpłat kosztów0, zapłacono za wydatki operacyjne-, naliczono podatki0, zapłacono podatki-, naliczono odsetki0, zapłacono odsetki-, zapłacono za koszty do rozliczenia w czasie-, rozliczono przedpłatę0, naliczono amortyzację0, zakup majątku trwałego za gotówkę-, na kredyt0, sprzedaż majątku trwałego+, zakup papierów wartościowych długoterminowych-, sprzedaż ich+, udzielenie pożyczki-, wzrost zobowiązań+, spłata zadłużenia-, sprzedaż akcji+, wykup akcji-, zakup akcji obcych-, wypłata dywidend-, przekształcenie długu w kapitał własny0, przekształcenie długoterminowych zobowiązań w krótkoterminowe0
Rachunek zysków i strat pokazuje jak kapitał własny firmy zmienia się w wyniku powstałych operacji gospodarczych, przeciwstawia koszty przychodom i mierzy działalność ekonomiczną
Najpierw różnicę między gotówką na początku i na końcu okresu
Gotówka = zobowiązania + kapitał –aktywa niegotówkowe
Dgotówka = DZ + Dkwłasny -DNgA
zakup dóbr na sprzedaż to główne wydatki z działalności operacyjnej
wpływy operacyjne – wydatki operacyjne = przypływy netto z działalności operacyjnej
Sprzedaż + spocz należności = potencjalne wpływy – s końcowy należności = gotówka otrzymana od klientów (sprzedaż – zmiana należności)
Apas końcowy + KST = zapasy dostępne do sprzedaży – zapas pocz. = zakupy wyrobów
Stan pocz. Zobowiązań bieżacych + zakupy wyrobów = kwota do zapłaty gotówką – stan koń. Zobowiązań bieżących = gotówka zapłacona
Koszt wyrobów sprzedanych +zmiana zapasów + wzrost zobowiązań = płatność dostawcom
Stan pocz. Zobowiązań z tyt. Wynagrodzeń + koszty wynagrodzeń – stan końcowy = gotówka zapłacona
Aktywa obrotowe = zapasy + należności
Aktywa = kapitał własny + zobowiązania + zysk zatrzymany
Metoda pośrednia: zysk (przychód –koszty) korygujemy o amortyzacja (+), wzrost należności(-), wzrost zapasów (-), wzrost zobowiązań (+), wzrost zob. z tytułu wynagrodzeń(+)
R. zysków i strat – sprzedaaż netto – koszt zapasów sprzedanych = zysk brutto na sprzedaży – koszty operacyjne ogólne (koszt sprzedaży i administracji) = zysk brutto
Dt – gotówka, należności, zapasy, koszt zap sprzedanych, wyposażenie, przedpłaty
Cr – zobowiązania, koszty energii, przychody ze sprzedaży, umorzenie śr. trwałych
MAXXDATA