Część pierwsza: Cnota wiary
Czym jest wiara? - Teologalną cnotę wiary charakteryzuje niezwyka zożoność.
W prezentowanych tu rozważaniach chodzi o określenie rzeczywistości wiary nie z punktu
widzenia teologii dogmatycznej, lecz w ujęciu teologii życia wewnętrznego. Wiara
nowotestamentalna to odpowiedź czowieka na objawienie się Boga w Jezusie Chrystusie.
Jest ona uczestnictwem w życiu Boga, doświadczeniem życia Bożego w nas, pozwalającym
nam widzieć siebie samych i otaczającą nas rzeczywistość jakby oczyma Boga. Jest
przylgnięciem do osoby Chrystusa, naszego Mistrza, Pana, Przyjaciela; oparciem się na
Chrystusie - niezawodnej skale naszego zbawienia - oraz powierzeniem się Jego
nieskończonej mocy i bezgranicznej miości. W obliczu ludzkiej bezradności wiara staje się
nieustannym uciekaniem się do niewyczerpanego miosierdzia Boga ioczekiwaniem
wszystkiego od Niego (por. G. Thils, Sainteté chretienne, 359).
Rozdz. I Wiara jako uczestnictwo w życiu Boga
Św. Tomasz z Akwinu mówi, że wiara przybliża nas do poznania Bożego.
Uczestnicząc
bowiem
w życiu Boga zaczynamy widzieć i oceniać wszystko jakby Jego oczyma
-
omnia
quasi oculo Dei intuemur (In Boeth. de Trinitate,
qu. 3, a. 1
)
.
Uczestnictwo przez wiarę w życiu Bożym sprawia, że stajemy się nowym czowiekiem,
otrzymujemy nowe rozumienie rzeczywistości, nowe widzenie zarówno Boga, jak
iotaczającej nas rzeczywistości doczesnej. Przez wiarę w rzeczywistości doczesnej
zaczynamy dostrzegać dziaanie pierwszej przyczyny - Boga. Dostrzegamy Jego obecność
i dziaanie zarówno w sobie, jak i w świecie przyrody czy historii. Dostrzegamy, że to On jest
autorem, On jest twórcą wszystkiego, że to, co poznajemy tylko po ludzku, po świecku, nie
jest peną rzeczywistością, że jest to tylko widzenie czysto zewnętrzne, oglądanie jedynie
drugorzędnych przyczyn, którymi Bóg się posuguje.
Wiara jest cnotą, która umożliwia kontakt z Bogiem i stanowi fundament życia
nadprzyrodzonego. Ponieważ znajduje się ona upodstaw wszelkiej aktywności
nadprzyrodzonej, wszystko dzieje się przez nią. O aktywności życia nadprzyrodzonego
decydują zalety i niedostatki naszej wiary. Trudności w życiu nadprzyrodzonym wiążą się
zawsze ze sabością wiary. Jest ona cnotą podstawową, ponieważ daje nam możliwość
uczestniczenia w życiu Boga. Wiara to uczestnictwo w myśli Boga, to jakby osadzony na
naturalnych wadzach duszy rozum nadprzyrodzony, który uzdalnia nas do myślenia tak jak
Bóg zarówno o sobie samym, jak i o wszystkim, z czym stykamy się. Stąd wierzyć znaczy
uzgadniać swoją myśl z Jego myślą i identyfikować się z Jego myślą.
Różnica między poznaniem naturalnym a poznaniem przez wiarę nie jest różnicą stopnia, a
natury. Wiara przynosi zjednoczenie z myślą Boga i wewnętrzne uczestnictwo w świetle,
w którym Bóg poznaje samego siebie. W tym sensie prowadzi do kontemplacji, jest
wprowadzeniem w przysze poznanie Boga w wieczności.