Info
Zagrożeniem może być wszystko — materiały, urządzenia, metody pracy lub stosowane praktyki — wszystko, co może spowodować wypadek lub chorobę.
Ryzyko to małe lub duże prawdopodobieństwo, że ktoś może zostać poszkodowany w wyniku narażenia.
Ocena ryzyka zawodowego jest to proces szacowania ryzyka, jakie dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników wynika z zagrożeń w miejscu pracy. Polega na systematycznym badaniu wszelkich aspektów pracy i analizie:
Pracodawcy w każdym miejscu pracy mają obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia we wszystkich aspektach związanych z pracą. Celem przeprowadzania oceny ryzyka jest umożliwienie pracodawcy przedsięwzięcia koniecznych środków do zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia.Środki te obejmują:
Chociaż jednym z celów oceny ryzyka jest zapobieganie ryzyku zawodowemu i to powinno być zawsze celem nadrzędnym, w praktyce nie zawsze będzie to możliwe do zrealizowania. Tam, gdzie eliminacja ryzyka nie jest możliwa, należy je ograniczać, a ryzyko resztkowe kontrolować. Na dalszym etapie, w ramach programu przeglądu oceny ryzyka, takie ryzyko resztkowe zostanie ponownie ocenione i można wtedy ponownie rozważać, być może w świetle nowej wiedzy, możliwość jego eliminacji. Ocena ryzyka powinna być uporządkowana i wykorzystana w taki sposób, żeby pomogła pracodawcom:
Istnieje wiele narzędzi i metodologii oceny ryzyka, które mogą pomóc przedsiębiorstwom i organizacjom ocenić występujące u nich ryzyka. Wybór metody zależy od warunków w miejscu pracy, np. liczby pracowników, typu wykonywanych czynności i stosowanego sprzętu lub urządzeń, specyficznych cech miejsca pracy oraz konkretnych rodzajów ryzyka.Najpowszechniejszymi narzędziami oceny ryzyka są listy kontrolne, stanowiące użyteczne narzędzie pomagające ustalić zagrożenia. Inne rodzaje narzędzi oceny ryzyka to m.in.: przewodniki, dokumenty zawierające wytyczne, podręczniki, broszury, kwestionariusze oraz “narzędzia interaktywne” (bezpłatne interaktywne oprogramowanie, w tym aplikacje do pobrania zwykle dotyczące konkretnych sektorów). Narzędzia te mogą mieć charakter ogólny bądź być specyficzne dla jakiejś branży/rodzaju ryzyka.Agencja opracowała bazę danych narzędzi oceny ryzyka, w której zebrano narzędzia z całej Europy. Narzędzia te są bezpłatne i dostępne online. Baza danych jest regularnie aktualizowana i uzupełniana o nowe narzędzia.
Narzędzia oceny ryzyka
Na poziomie UE nie ma wyznaczonych zasad sposobu przeprowadzania ocen ryzyka (należy sprawdzić konkretne prawodawstwo odnoszące się do oceny ryzyka w danym kraju). Jednak, kiedy podejmuje się ocenę ryzyka, zawsze należy pamiętać o dwóch zasadach:
· uporządkować ocenę, aby zagwarantować, że zostały nią objęte wszystkie istotne zagrożenia i rodzaje ryzyka (np. żeby nie pominąć prac takich jak sprzątanie, które mogą odbywać się poza normalnymi godzinami pracy, albo działów pomocniczych, np. zajmujących się zagęszczaniem odpadów);
· gdy ryzyko jest ustalone, jego ocenę należy rozpocząć od pierwszej zasady, pytania, czy ryzyko da się zlikwidować.
W europejskim poradniku do oceny ryzyka w miejscu pracy proponuje się podejście oparte na kilku różnych etapach. Nie jest to jedyna metoda dokonywania oceny ryzyka, ponieważ istnieją różne metodologie prowadzące do tego samego celu. Nie ma jedynego "słusznego" sposobu przeprowadzania oceny ryzyka i w różnych sytuacjach mogą się sprawdzać różne podejścia.Procedurę oceny ryzyka (obejmującą elementy zarządzania ryzykiem) można rozbić na szereg kroków.
1. Ustalenie programu oceny ryzyka w miejscu pracy
2. Uporządkowanie oceny (wybór podejścia: geograficznego/funkcjonalnego/ze względu na rodzaj procesu/przepływu)
3. Zgromadzenie informacji
4. Ustalenie zagrożeń
5. Wskazanie osób zagrożonych
6. Ustalenie schematów narażenia wśród osób zagrożonych
7. Ocena poziomów ryzyka (prawdopodobieństwa doznania urazu oraz ciężkości jego następstw w danych okolicznościach)
8. Zbadanie możliwości eliminowania lub kontrolowania ryzyka
9. Ustalenie priorytetów działania i podjęcie decyzji w sprawie środków kontroli
10. Wdrożenie środków kontroli
11. Sporządzenie dokumentacji oceny ryzyka
12. Zmierzenie skuteczności działania
13. Przegląd (jeśli wprowadzono zmiany lub okresowy)
14. Monitorowanie programu oceny ryzyka
W większości przedsiębiorstw, zwłaszcza w małych i średnich przedsiębiorstwach, powinno sprawdzić się proste pięcioetapowe podejście (obejmujące elementy zarządzania ryzykiem), jakie przedstawiono poniżej. Etap 1. Ustalenie zagrożeń i wskazanie osób zagrożonych Ustalenie, co może spowodować urazy oraz którzy pracownicy mogą być narażeni na zagrożenia.Etap 2. Ocena rodzajów ryzyka i uporządkowanie ich według ważności Oszacowanie istniejących rodzajów ryzyka (ciężkości ich następstw i ich prawdopodobieństwa…) oraz uporządkowanie ich według ważności. Etap 3. Podjęcie decyzji w sprawie działania zapobiegawczego Określenie środków koniecznych do eliminowania lub kontroli ryzyka.Etap 4. Podjęcie działaniaWprowadzenie środków zapobiegawczych i ochronnych zgodnie z planem priorytetów. Etap 5. Monitorowanie i przegląd Ocena powinna być regularnie aktualizowana. Należy jednak wiedzieć, że istnieją inne metody, które równie dobrze się sprawdzają, szczególnie w przypadku bardziej złożonych rodzajów ryzyka i okoliczności. Które podejście do oceny się wykorzysta, zależy od:
· charakteru miejsca pracy (np. stała siedziba lub przejściowa)
· typu procesu (np. powtarzalne operacje, procesy rozwijające/zmieniające się, praca na zamówienie)
· wykonywanego zadania (np. powtarzalnego, sporadycznie wykonywanego lub związanego z wysokim ryzykiem)
· złożoności technicznej.
Przy ustalaniu zagrożeń we wszystkich aspektach pracy należy skorzystać z następujących zaleceń:
· obejrzeć dokładnie miejsce pracy, głównie pod kątem występowania ewentualnych zagrożeń
· porozmawiać z pracownikami i/lub ich przedstawicielami o problemach, z którymi się zetknęli podczas pracy. Często najszybszym i najpewniejszym sposobem dokładnego ustalenia rzeczywistej sytuacji jest zapytanie pracowników wykonujących ocenianą czynność. Będą oni znać kolejne etapy procesu, w którym biorą udział, wiedzieć, czy są jakieś działania na skróty lub sposoby poradzenia sobie z trudnym zadaniem i jakie środki zaradcze sami podejmują
· systematycznie badać wszystkie aspekty pracy, tj.:
- patrzeć, co rzeczywiście dzieje się w miejscu pracy lub w czasie wykonywania czynności związanych z pracą (rzeczywista praktyka może różnić się od instrukcji odnoszących się do danej pracy) - pomyśleć o czynnościach nierutynowych i sporadycznych (np. czynnościach konserwacyjnych, zmianach cyklów produkcyjnych) - uwzględnić nieplanowane ale przewidywalne zdarzenia, takie jak przerwy w wykonywaniu pracy
· rozważyć długofalowe zagrożenia dla zdrowia, np. wysoki poziom hałasu lub działanie substancji szkodliwych, a także bardziej złożone lub mniej oczywiste rodzaje zagrożeń, np. czynniki psychospołeczne lub związane z organizacją pracy
· zapoznać się z zakładową dokumentacją dotyczącą wypadków i chorób zawodowych;
· postarać się o informacje z innych źródeł, takich jak:
- instrukcje obsługi lub karty charakterystyk dostarczane przez producentów i dostawców - witryny internetowe poświęcone bezpieczeństwu i higienie pracy - organy krajowe, stowarzyszenia branżowe lub związki zawodowe - regulacje prawne i normy techniczne.
Wskazanie osób, które mogą być narażone na zagrożeniaW przypadku każdego zagrożenia istotne jest jednoznaczne określenie, kto może zostać poszkodowany; pomoże to w ustaleniu najlepszego sposobu zarządzania ryzykiem. Należy uwzględnić zagrożonych pracowników, bez względu na to, czy będzie to zagrożenie bezpośrednie czy pośrednie, np. pracownik malujący powierzchnię jest bezpośrednio narażony na działanie rozpuszczalników, natomiast inni pracownicy znajdujący się w pobliżu, wykonujący inne czynności są narażeni mimowolnie i pośrednio.Nie chodzi tu o sporządzenie pełnej listy imiennej, lecz o wskazanie grup osób, np. "osoby pracujące w magazynie" lub "przechodnie". Zagrożenie może także dotyczyć osób sprzątających, kontrahentów i osób postronnych.Szczególną uwagę należy zwrócić na:
· kwestie płci oraz na
· grupy pracowników, którzy mogą być narażeni na podwyższone ryzyko lub mają szczególne potrzeby:- pracownicy niepełnosprawni- pracownicy migrujący- młodzi i starsi pracownicy- kobiety ciężarne i matki karmiące piersią- pracownicy nie przeszkoleni i niedoświadczeni- pracownicy tymczasowi i pracujący w niepełnym wymiarze czasu
Istotne jest określenie ewentualnego zagrożenia dla zdrowia tych osób, tj. rodzaju urazu lub choroby zawodowej
Pracownicy w wieku od 18 do 24 lat w całej Europie są o przynajmniej 50% bardziej narażeni na wypadek w miejscu pracy niż starsi pracownicy. Młodzi ludzie są również bardziej narażeni na choroby zawodowe.
Za statystykami kryją się historie wielu osób: młodzi ludzie borykający się ze skutkami wypadków i chorób czy umierający u progu dojrzałości.
Młodzi pracownicy są narażeni na ryzyko z wielu powodów, w odniesieniu do których możemy jednak podjąć pewne działania. Za wspieranie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa młodych ludzi odpowiadamy wszyscy
- pracodawcy, wychowawcy, specjaliści w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, decydenci i sami młodzi pracownicy.
Świeżo przyuczeni do zawodu i nowi w miejscu pracy młodzi ludzie nie mają doświadczenia i mogą nie zwracać wystarczającej uwagi na ryzyko, na jakie są narażeni:
· mogą nie mieć wystarczającej dojrzałości fizycznej i psychicznej;
· może brakować im umiejętności i przeszkolenia;
· mogą nie mieć świadomości obowiązków pracodawcy czy własnych praw i obowiązków;
· może brakować im pewności przy artykułowaniu problemów.
Z kolei pracodawcy mogą nie uwzględniać podatności osób młodych na zagrożenia, zapewniając im nieadekwatne szkolenie, nadzór i środki bezpieczeństwa albo kierując do niewłaściwej pracy.
Jak zapewnić sobie bezpieczeństwo? Porady dla młodych pracownikówCo powinienem zrobić? Porady dla pracodawcówCo powinienem wiedzieć? Porady dla specjalistów z dziedziny bezpieczeństwa i higieny pracy W jaki sposób nauczać młodych ludzi zagadnień dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy? Porady dla wychowawcówJak rozmawiać z dziećmi o bezpieczeństwie i higienie pracy? Porady dla rodziców
Ryzyko, na które narażeni są młodzi ludzie, zależy od rodzaju wykonywanej przez nich pracy. Powszechne rodzaje ryzyka dotyczą:
· poślizgnięć i potknięć;
· urządzeń niebezpiecznych;
· podnoszenia ciężarów;
· powtarzalnej pracy wykonywanej w szybkim tempie;
· pracy w nietypowej pozycji ciała;
· hałasu i wibracji;
· działania substancji chemicznych, promieniowania, skrajnie wysokich lub niskich temperatur;
· stresu;
· przemocy ze strony innych członków społeczeństwa.
Dół formularza
·
Kolejny etap to ocena ryzyka wynikającego z każdego zagrożenia. Można ją przeprowadzić, analizując:
· prawdopodobieństwo, że dane zagrożenie spowoduje określone skutki (np. czy jest to nieprawdopodobne, możliwe ale mało prawdopodobne, prawdopodobne lub nieuniknione w którymś momencie)
· stopień ciężkości przewidywanych skutków (np. nieznaczne uszkodzenia ciała, wypadek, w którym nie doszło do obrażeń, ale mogą wystąpić późniejsze skutki, nieznaczne obrażenia (stłuczenie, skaleczenie), poważne obrażenia (złamanie, amputacja, chroniczna choroba), wypadek śmiertelny lub wypadek zbiorowy z ofiarami śmiertelnymi)
· częstotliwość narażenia i liczebność grup narażonych pracowników.
W przypadku wielu zagrożeń lub rodzajów prowadzonej działalności wystarczający może się okazać prosty proces oszacowania r...
Krzysztofbhp