KULTURA SKANDYNAWII 10/05/2007
ARCHITEKTURA ISLANDZKA
Torf + darń + blacha falista
Ad. 1 DOMY DARNIOWE
1. Chatka Hobbista – wrasta w krajobraz
2. Typowy dla Islandii sposób budowania domów, przetrwał do 19. wieku
3. Nawiązuje się do niego często także w nowoczesnej architekturze
4. Są na północy i na południu
5. Jak kościoły słupowe norweskie: słupy, cienkie ścianki okładane torfem (cegły z torfu), darń (darń = darmowa izolacja + brak budulca jakim jest drewno)
6. ‘kurna chata’ – paleniska, dym (stąd nazwa) idzie w górę
7. Łączyły się z nimi pomieszczenia gospodarcze
8. Telewizor = czytanie sag
9. Dawniej okna wykonywano z rybich pęcherzy smarowanych olejem
10. Farma Laufas na północy (foto nr 2)
11. Dom składany w 1765 przywieziony ze Szwecji i złożony na Islandii
12. Blacha falista chroni przed wiatrem
Architektura przemysłowa:
§ Niektóre kształtem nawiązują do domów
§ Półokrągłe elementy, łuki
§ Ozdabiane płaskorzeźbami znanego rzeźbiarza – Sigurjon
§ Elektrownia geotermalna pod Reykjavikiem
Ad. 2 KOŚCIOŁY NA ISLANDII
Kościoły darniowe:
Gróf – kaplica z 17 wieku, opuszczony w 1765; należyto najmniejszych świątyń tego typu; przykład sztuki budowlanej, tryptyk lub okno jest ołtarzem, ołtarz jest oddzielony ścianą od reszty.
Hofskirkja
Małe kościoły à ludzie nie przemieszczali się
Barwy charakterystyczne – błękit + czerwień
Okno za ołtarzem à widać podejście do natury
Beczkowe sklepienie
Brama przed wejściem do kościoła
Kościoły kamienne:
18 wiek, najbardziej okazałe.
1. Landakirkja
2. Viðey
Jest to wyspa pod Reykjavikiem.
1225-1539 – istniał tam klasztor augustianów
1774 – zbudowano tam kościół, ambona umieszczona centralnie
3. Bessastadir
1736 (obok rezydencji prezydenta, wieża dostawiona później, wygląda jak początki architektury romańskiej), przed samym Reykjavikiem; tryptyk – współczesny, witraż z 1956, na witrażu łódź Wikingów – ruch neopogański.
Nie wpadli na to, że ten budulec daje inne możliwości niż drewno. Kościoły wyglądają jakby były z drewna.
4. Domkirkja w Reykjaviku
Spełnia wszystkie wymogi konstrukcji drewnianej, ale jest z kamienia.
Skalholt (północ):
1056 – zbudowano pierwszą katedrę
Nawiązanie do tradycji:
§ Prosta była na planie krzyża
§ Inspiracja stylem romańskim
§ Błękit + bordo
§ Witraż zamiast ołtarza bocznego
§ Budowana siłami całej Skandynawii
Holar:
1763 – zbudowany z czerwonego piaskowca (rzadkość)
§ Obficie rzeźbiony ołtarz ufundowany przez ostatniego katolickiego biskupa
§ Chrzcielnica – wyrzeźbiona z bryły steatytu, która przypłynęła na krze z Grenlandii
Kościoły nowoczesne:
Kopavogskirkja – witraże, podświetlone iglo; witraże – Gerdur Helgadottir, 1962 (jedne z pierwszych witraży na Islandii)
Neskirkja – 1957, pełni wielorakie funkcje, sale koncertowe, rozczłonkowany, miejsce spotkań ludzi
Blönduóskirkja – lekko przypomina silos J
Breidholtskirkja – wigwam
Kaplica Steingrimssona – nawiązanie do domków darniowych
REYKJAVIK – ‘zatoka dymu’
§ Najstarsza osada na wyspie założona w 874 przez Ingolfura Arnassona
§ Nazwa od znajdujących się tu gorących źródeł i gejzerów
§ Rozwijała się później dzięki założonemu w pobliżu w 1226 roku klasztorowi augustiańskiemu
§ Skuli Magnusson (1711-1794) – ‘ojciec Reykjaviku’, skarbnik królewski, w ramach modernizacji islandzkiej gospodarki założył zakłady wyrobów wełnianych, farbiarnie, garbarnie, fabryki lin; próbował przełamać duński monopol handlowy
§ 1752 – z tego roku jest najstarszy dom w Reykjaviku (Fógetinn)
§ 18 sierpień 1786 – liczącej 167 mieszkańców (!!!) osadzie przyznano prawa miejskie
§ Siedziba luterańskiego biskupa
§ Siedziba Althingu w 1845
§ 1911 - pierwszy w Islandii uniwersytet - Háskóli Íslands (Uniwersytet Islandzki)
§ Zabytkowe domy na Starym Mieście z 1762
§ Postmodernistyczny ratusz
§ Nowoczesny kościół Hallgrimskirkja (przypominający wzgórze bazaltowej lawy)
§ Obrotowa restauracja Perlan zbudowana nad zbiornikami gorącej wody
§ Jezioro w środku miasta – Tjörn
§ Dachy kolorowe z blachy falistej
§ Buduje się z czegokolwiek i pokrywa to blachą
§ Höfði – 1909, dom importowany z Norwegii, początkowo siedziba francuskiego konsula (z prawej)
§ Ornamenty w kształcie ryby
§ W Reykiaviku jest 10 klubów piłkarskich J
Zabudowa z kamienia:
§ Viðeyarstofa – 1755, projekt duński
§ Bessastaðastofa - z czerwonym dachem, siedziba prezydenta
W Reykjaviku:
§ Stjornarraðið – w zamierzeniu: schronisko à więzienie à siedziba prezydenta
§ Alþingishusið – 1880, kamienny, tu urzęduje Althing (niżej, po prawej)
§ Więzienie – kamienne (niżej, po lewej)
§ Eklektyzm à budynki różnego typu
§ Dom Kultury – biały
§ Gamla Bio – pierwsze kino, teraz opera (po prawej)
Lata 30. – funkcjonalizm
§ Architekt Thorir Baldvinsson
§ Siedziba byłej partii socjaldemokratycznej w 2003 przebudowana na hotel
§ Nordic House – Alwar Aalto (fin.) (niżej)
Guðjón Samuelsson (1887-1950)
§ Główny architekt kraju w latach 1924-1950
MUSIC_HQ