ĆW 6 ROZWÓJ ZARODKOWY ŻABY
Rana esculenta – ż. Wodna
Temporaria – trawna
Arvalis – moczarowa
- wodno-lądowy tryb życia
- zapłodnienie zewnętrzne; skrzek polewany spermą
- rozwój płaza w wodzie
- pierwsze 6 dni à w osłonach jajowych (błona żółtkowa i osłonka galaretowata)
- kijanka à70 dnià metamorfoza; odrzucenie ogona; płuca; kończyny
- traszka i salamandra – płazy ogoniaste
- Xenopus leavis – żaba modelowa
- Skrzek – zlepione oocyty – pigment, osłonka galaretowata
- Przed zapłodnienieniem pigment w różnym miejscu; po zapłodnieniu oocyt pigmentem ku górze
- Od 75 do 90 dnia metamorfoza w młodą żabę
- Zapłodnienie na biegunie animalnym
- Aktywacja jaja; zakończenie mejozy; przedjądrza; blok przeciwko polispermii (szybki)
- Degradacja błony komórkowej; następny blok (wolny)à pod błoną kom. są ziarna koroweà pęcherzyki z enzymami na skutek zapłodnienia fuzja ziaren korowych z błoną pęcherzyka i enzymy modyfikują błonę oocytu i staje się ona nieprzepuszczalna dla plemników
- Odległość między błoną plazmatyczyną i żółtkową powiększa się ; oocyt może się obracać; cięższy biegun opada na dół a pigment idzie ku górze
- Oocyt po zapłodnieniu; pigment na górze; szary półksiężyc (ważne!!!) wyznacza on stronę grzbietową
- Szary półksieżyc – powstaje przez obrót korteksu o 30 stopni w kierunku wniknięcia plemnika
- Przemieszczanie się białek indukcyjnych indukujących tworzenie mezodermy osiowej – przyszłej struny grzbietowejà centrum Nieukoopa – miejsce w którym są białka indukcyjne
- Powstanie szarego półksiężyca
Bruzdkowanie à blastula i gastrula
Neurulacja à pączek ogonowy 9 2 dni przed utworeniem kijanki; zarys zawiązka ogona i serce) à powstanie zależne od temperatury. W 18 stopnia
Bruzdkowanie 24-26 h
Gastrulacja 24 h
Neurulacja 24
Stadium pączka ogonowego 24
Przekształcanie w kijankę 48
Bruzdkowanie – całkowite, nierównomierne, bo żółtko... im więcej żółtka tym wolniej
- 1 ,2 , 3 bruzda podziałowa... 4 blastomery – makromery – wolniej a mikromery szybciej się dzielą
- morula do 64 blastomerów
- 128 blastomerówà blastula , w środku jama blastocelà zarys blastocelu od 7 podziału
- 12- nasty – włączaj się geny zarodkowe; krytyczny; długa faza G1; stadium średniej blastuli
- kolejne podziałyà blastula – kilkanaście tys.
- Późna blastula
3 obszary zdeterminowania:
dach blastuli – ektoderma
kom. wegetatywne - endoderma
strefa brzeżna - mezoderma
Jeżeli wytniemy strefę brzeżną i położymy dach na komórkach wegetatywnych to dach wytworzy się w mezodermę
>> endoderma wysyła czynniki indukujące w przyległej strefie powstawanie mezodermy (czynnik komórek wegentatywnych)
>> centrum Nieukoopa à najwięcej czynników powodujących powstawanie mezodermy osiowej
>> w pozostałym rozmieszczenie – ekto, meso, endo
Gastrulacja
- mapa presumptywna
- start gastrulacji w części wegentatywnejà powstaje wpuklenie à pragęba
- szary półksiężycà pod nim wpuklenie; kom. wegetatywne przekształcanie w komórki butelkowe; wchodzą w część blastocelu i ciągną za sobą komórki szarego półksiężcya i zawijaja się, powstaje nowa jama (prajelito) wydłuża się
- mezoderma osiowa à najpierw wchodzi i osadza się nad pragębą to jest to warga pragębyà grzbietowa pierwsza podczas gastrulacji
- pragęba poszerza się
- pierścień pragęby przez który wpuklają się komórki
- zanikający biegun wegetatywny
- wpuklanie połączone z obrastaniem przez ektodermę w czasie zamykania pragęby
- mezoderma wpuklana do środka do linii inwaginacji
- mecoerma osiowa, przyosiowa i boczna
- prajelito obrośnięte endodermą ; pod koniec gastrulacji endoderma obrasta ku górze
- pas nierówny i mezoderma musi obrosnąć cały zarodek w kierunku brzusznym
- tył ciała tam gdzie zamyka się mezoderma
- zarodek zmienia kształt
- mezoderma osiowaà cewka nerwowa
Indukcja embrionalna:
- spolaryzowane rozmieszczenie matczynych determinantów
- obrót korteksu po wniknięciu plemnika powoduje spolaryzowane gromadzenie B-kateniny – centrum Nieukoopa
- gradient białek nadal w endodermie – indukcja mezodermy
- centrum Nieukoopa- ustanawia organizator Spemana (mezoderma osiowa)
- organizator indukuje cewkę nerwową
Neurulacja
- tworzy się płat nerwowy i 2 fałdy nerwowe tuż nad struną i zamykają się
- struna indukuje obszary mezodermalneà somityà tworzy po 2 stronach strunyà listek trzewny i ścienny
- somityà skóra właściwaà dermotomy
- miotomy
- sklerotomy- szkielet
- mezoderma ścienna- szkielet kończyn
- mezoderma trzewna - układ krwionośny i serce
- endoderma à wyściółka jelita; gardziel, zawiązek wątroby,płuca, tarczyce, i to pączek ogonowy
- powstanie grzebienia nerwowego
- jak zamykają się fałdy w cewkę to komórki odrywają się i spływają i mogą tworzyć np. trzewioczaszkę; w tułowiu zwoje nerwowe
- rozwija się głowaà pęcherzyki oczny i uszny
- łuki skrzelowe z grzebienia nerwowego
U innych żab pas mezodermalny
U X. Leavis à mezoderma w środku przykryta endodermąà konsekwencje tylko na początku;;> komórki butelkowe ciągną kom. z wargi grzbietowej à endoderma od razu obrasta prajelito
- powstanie oka à układ nerwowy indukuje w ektodermie powstanie soczewki
- pęcherzyki oczne indukują powstanie plakody (zawiązku) i wpuklenie; plakoda do środka i przekształca się w soczewkę
- naczyniówka i rogówka z mezodermy
serceà z mezodermy; pod gardzielą
-fałdują się 2 listkià mezoderma trzewna tworzy mięsień i mezoderma ścienna tworzy osierdzie.
wsierdzieà mięścień sercowyà osierdzie
bzdetsterta