bajkoterapia i biblioterapia w ped specj.pdf

(225 KB) Pobierz
Microsoft Word - 107.doc
BIBLIOTERAPIA I BAJKOTERAPIA
JAKO METODA
W PEDAGOGICE SPECJALNEJ
OPRACOWANIE:
mgr Małgorzata Kiryłło
Zespół Szkół Specjalnych ZSBM w Ełku
2004r.
Biblioterapia i bajkoterapia jako metoda w pedagogice specjalnej- opracowanie: mgr Małgorzata Kiryłło
Wstęp
Pedagogika specjalna jako nauka praktyczna służąca osobom
niepełnosprawnym współpracuje z wieloma dyscyplinami naukowymi, które
służą znalezieniu przez osoby niepełnosprawne miejsca w normalnym świecie,
zintegrowaniu się ich ze społeczeństwem i realizowaniu siebie samych na jak
najwyższym poziomie osobowości. Chciałabym tu podkreślić szczególną
możliwość zastosowania biblioterapii i bajkoterapii w pedagogice specjalnej.
Biblioterapię można rozumieć jako relację między dwiema osobami –
biblioterapeuta i uczestnik oraz relację między biblioterapeutą a wieloma
uczestnikami sesji.
W biblioterapii grupowej istotną sprawą jest sposób kierowania grupą.
Komunikacja wewnątrzgrupowa musi przejść przez szereg etapów, w których
realizowane są zarówno cele jednostkowe jak i grupowe. Biblioterapeuta nie
zawsze prezentuje literaturę sam, często czyni to za niego uczestnik grupy.
Może to być literatura już wydana lub własna twórczość uczestników.
Włącza się tu wszelkie możliwe formy literackie od poematów do nowelistyki,
powieści autobiograficznych, dzienników, życiorysów. Jeśli chodzi o dzieci –
bajki, wiersze, filmy, nagrania magnetofonowe oraz oglądanie sztuk teatralnych
na żywo w teatrze i udział w inscenizacjach szkolnych.
ZASADY TERAPII:
Zawsze należy przestrzegać następujących zasad uczestnictwa:
1. Swoboda uczestnictwa
2. Uwzględnianie potrzeb, problemów i preferencji pacjenta
3. Dostosowanie materiałów do stopnia niepełnosprawności uczestników
3. Odwoływanie się do gotowości uczestnika
4. Udostępnianie w większym stopniu biblioterapii grupom specjalnej troski
Strona 2 z 7
Biblioterapia i bajkoterapia jako metoda w pedagogice specjalnej- opracowanie: mgr Małgorzata Kiryłło
Zarówno w biblioterapii jak i w bajkoterapii najważniejszy jest
odpowiedni dobór materiałów. W stosunku do dzieci nadają się tu
najbardziej krótkie opowiadania ibiografie /trzeba być ostrożnym,
bo biografie mogą powodować nierealne pragnienie sukcesu/.
Selekcjonując materiały należy uwzględniać następujące zasady:
1. Nie dobierać materiałów, których się dobrze nie zna
2. Fragmenty muszą być zwarte i krótkie
3. Problemy muszą współbrzmieć z problemami uczestników
4. Materiały powinny być dopasowane do zdolności czytelniczych uczestnika
5. Należy uwzględniać wiek chronologiczny i emocjonalny uczestnika
6. Trzeba brać pod uwagę preferencje czytelnicze
7. Dostosować się do nastrojów czytelników ale unikać wątków
samobójczych, beznadziejności.
Dzieciom należy czytać lub opowiadać. Trzeba także wykorzystywać
ilustracje. Zalecane są książki, których bohaterami są zwierzęta. Dziecko
może skoncentrować się na zawartości i na swoich marzeniach. Praktycy
twierdzą, że dzieciom należy prezentować opowiadania bez wyjaśnień
wstępnych dotyczących przebiegu i celu terapii. Trzeba zacząć od
nawiązania kontaktu między terapeutą i dzieckiem – terapia zabawowa,
opowiadania. Dzieciom czyta się wielokrotnie te same teksty aby mogły
dobrze je przyswoić i zrozumieć .
ETAPY PROCESU BIBLITERAPII
Proces biblioterapii zawiera trzy etapy:
¾ identyfikację – czytelnicy identyfikują się z postaciami książki
¾ katharsis – czytelnik doznaje ulgi, odreagowuje napięcia psychiczne
¾ wgląd – poprzez opracowanie problemu czytelnik uzyskuje nowe
spojrzenie na dany problem
W pedagogice biblioterapia jest stymulatorem w zakresie rozwoju
wiedzy, języka i myślenia, rozumienia pojęć moralnych, rozwoju uczuć.
Strona 3 z 7
Biblioterapia i bajkoterapia jako metoda w pedagogice specjalnej- opracowanie: mgr Małgorzata Kiryłło
Warto zwrócić również uwagę na jej możliwości kompensacyjne,
terapeutyczne i profilaktyczne, co wskazuje na niesłychaną wartość tej
metody dla pedagogiki specjalnej .
TERAPEUTYCZNE CELE :
wyrabianie życzliwości, wzajemnej pomocy, podkreślanie dobroci wobec
innych, wrażliwości na krzywdę – M. Konopnicka „O Krasnoludkach
i Sierotce Marysi”
szacunek dla przyrody, miłość do zwierząt - „Rogaś z Doliny Roztoki”
zrozumienie, uświadomienie, że pycha i chciwość nie popłaca –„Bajka
o rybaku złotej rybce”
uświadomienie, że dobroć, skromność i posłuszeństwo rodzicom są
ważnymi wartościami i są nagradzane - J. Brzechwa „Wiersze”, „Bajki
samograjki,” „Jaś i Małgosi,”, „Kopciuszek”
współzawodnictwo w zapamiętywaniu treści - J. Tuwim „Lokomotywa”
„Okulary” i inne wiersze
pielęgnowanie przyjaźni, nie uleganie złym wpływom - J. Ch. Andersen
„Królowa Śniegu” oraz „Piękna i Bestia” „Pinokio” „Król Lew”
wrażliwość na krzywdę, poczucie sprawiedliwości - B. Prus
„Powracające fala” „Placówka” „Katarynka”
patriotyzm - H. Sienkiewicz „W pustyni i w puszczy” „Krzyżacy”
tolerancja, poświęcenie - L. M. Montgomery „Ania z Zielonego Wzgórza”
poszanowanie odmienności - R. Kipling „Księga Dżungli”
Jest to przykładowy zestaw literatury z odpowiednio dobranymi celami
terapeutycznymi.
Dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym
i znacznym mają duże trudności w opanowaniu techniki czytania ze
Strona 4 z 7
Biblioterapia i bajkoterapia jako metoda w pedagogice specjalnej- opracowanie: mgr Małgorzata Kiryłło
rozumieniem dlatego formy i metody pracy muszą być dostosowanie do
możliwości indywidualnych każdego dziecka.
Proces wyrabiania nawyku czy zdobycia chęci do przeczytania lub
wysłuchania tekstu jest bardzo długi. Dzieci te mają trudności
w zapamiętywaniu, przechowywaniu i odtwarzaniu informacji. Niektórzy są
nadpobudliwi ruchowo. Widoczne jest duże zróżnicowanie w zakresie cech
temperamentu, osobowości, pamięci, trwałości uwagi, w zakresie percepcji
wzrokowej, słuchowej i ruchowej.
Długofalowym skutkiem tych oddziaływań jest niewątpliwie
wzbogacenie intelektu dzieci, rozbudzenie zainteresowań i nauczenie
określonego modelu spędzania wolnego czasu. Biblioterapia i czytelnictwo to
metody proste i bardzo skuteczne w stymulacji rozwoju intelektualnego
dziecka. Rozwijanie i wzbogacanie intelektu, tej najbardziej zaburzonej
dziedziny u osób upośledzonych ma głęboki, potwierdzony w praktyce sens.
Biblioterapia jest metodą pożądaną, skuteczną tak w działalności
wychowawczej jak i dydaktycznej, gdyż prowadzi do rozwoju i wzbogacenia
osobowości dziecka .
ZASTOSOWANIE BAJKOTERAPII
Dzieci bardzo silnie przeżywają wszelkie trudne sytuacje, bardzo długo je
pamiętają i może się tak zdarzyć, że położą się one cieniem lęku i smutku nie
tylko na latach dzieciństwa ale również wpłyną negatywnie na późniejsze
sposoby reagowania emocjonalnego. Silnie przeżywając sytuacje trudne,
dzieci tkwią jakby w pułapce, z której nie potrafią się wydostać, bo
najczęściej nie umieją opowiedzieć o swych problemach, zwrócić się
o pomoc. Nie znają też strategii radzenia sobie, a lęk rośnie i rośnie –
szczególnie ten niezwerbalizowany, nie do końca uświadomiony, a taki jest
właśnie w tym okresie rozwoju. Zdarza się, że dziecko zalewane silnymi
emocjami reaguje gwałtownie. Nie tylko nie rozumie swego zachowania,
Strona 5 z 7
Zgłoś jeśli naruszono regulamin