runy.pdf

SEBASTIAN KIERZKA

WYBRANE ZAGADNIENIA

Z HISTORII ZNAKíW

RUNICZNYCH

NYCH

SEBASTIAN KIERZKA

RUNIC

SPIS TRE Ś CI

Wstęp .............................................................................. 4

Rozdział 1 Historia znaków runicznych......................................5

§ 1.1 Definicje run................................................................

§ 1.2 Rys historyczny pisma runicznego ................................

1.2.1 Wiadomości ogólne................................................................

1.2.2 Nazwa ..........................................................................................

1.2.3 Pochodzenie ................................................................

1.2.4 Rozwój pisma runicznego a jego odmiany ................................

1.2.4.1 Runy wczesnogermańskie, ogólnogermańskie,

pierwotne pismo Nordyckie ...........................................................

1.2.4.3 Runy anglosaskie, anglikańskie ................................16

1.2.5 Koniec pisma runicznego ..............................................................

§ 1.3 Występowanie znaków runicznych................................

1.3.1 Wiadomości ogólne................................................................

1.3.2 Rękopisy runiczne................................................................

1.3.3 Inskrypcje runiczne ................................................................

1.3.3.1 Najwcześniejsze inskrypcje...........................................................

1.3.3.2 Inskrypcje ze Szwecji ................................................................

1.3.3.3 Inskrypcje z Dani oraz Szlezwiku ................................

1.3.3.4 Inskrypcje z Norwegii ................................................................

1.3.3.5 Inskrypcje z Wysp Brytyjskich .......................................................

1.3.3.6 Inskrypcje z Polski ................................................................

1.3.3.7 Inskrypcje z Islandii................................................................

1.3.3.8 Inskrypcje z innych krajów ............................................................

Rozdział 2 Alfabety runiczne ................................................................

§ 2.1 Wiadomości ogólne................................................................

§ 2.2 Futhark wczesny ................................................................

2.2.1 Futhark starszy (elder futhark), 24 znakowy - runy

germańskie ................................................................

2.2.2 Futhark z Kylver ................................................................

1.2.4.2 Runy słowiańskie ................................................................

2.2.3 Futhark z Vadstena................................................................

2.2.4 Futhark z Breza................................................................

2.2.5 Futhark z Charnay ................................................................

2.2.6 Futhork anglosaski................................................................

2.2.7 Futhork fryzyjsko-anglosaski .........................................................

§ 2.3 Futhark młodszy................................................................

2.3.1 Runy duńskie (zwyczajne) - futhark młodszy,

16 znakowy................................................................

2.3.2 Runy szwedzko-norweskie (krótkogałęziste) –

futhark młodszy, 16 znakowy, pochyły ................................

2.3.3 Runy Mańskie ................................................................

2.3.4 Runy Grenlandzkie ................................................................

2.3.5 Runy Helsingskie ................................................................

§ 2.4 Odmiany kryptograficzne pisma runicznego................................

2.4.1 Runy kropkowane (Stunrunar) ......................................................

2.4.2 Runy z gałązkami – kvistrunir (Zweig-runer) ................................

2.4.2.1 Gałązkowe runy Brodgar...............................................................

2.4.2.2 Gałązkowe runy na kamieniu z Rök ................................

2.4.3 Runy namiotowe (runy krzyŜowe) – tjaldrunir................................

§ 2.5 Runy wróŜebne ................................................................

§ 2.6 Podsumowanie ................................................................

Rozdział 3 Zabytki pisma runicznego .............................................................

§ 3.1 Wstęp ...........................................................................................

§ 3.3 Przedmioty codziennego uŜytku................................91

§ 3.4 Inne przedmioty ................................................................

Zakończenie ................................................................................................

Literatura

................................................................................................

§ 3.2 Kamienie runiczne ................................................................

WST Ę P

W obecnych czasach mało kto wie, jakie formy przekazywania

informacji istniały na terenach starego kontynentu na początku na-

szej ery. Jednym ze sposobów porozumiewania się było pismo ru-

niczne, którego litery nazwane runami wycinano przewaŜnie w drew-

nie lub ryto w kamieniu.

Zatem celem niniejszej pracy jest głównie przedstawienie histo-

rii tego fascynującego, lecz prawie zapomnianego pisma, które

przecieŜ takŜe było uŜywane na ziemiach obecnej Polski.

W rozdziale 1 omówiłem historię pisma runicznego. Zdefiniowa-

łem pojęcie słowa runy, wyjaśniłem ich nazwę i pochodzenie przed-

stawiłem rozwój pisma runicznego na przykładach run wczesnoger-

mańskich słowiańskich oraz anglosaskich. W rozdziale tym ukaza-

łem na kilku mapach konturowych: występowanie najwcześniejszych

inskrypcji runicznych w Europie, na terenach Skandynawii oraz na

Wyspach Brytyjskich.

W rozdziale 2 opisałem kilkanaście odmian pisma runicznego

oraz scharakteryzowałem jego poszczególne runy.

W rozdziale 3 zaprezentowałem wybrane fotografie zabytków

runicznych z róŜnych okresów i z róŜnych publikacji.

ROZDZIA L Ł1

Historiaznaków

runicznych

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: