1.Etiologia i patogeneza schorzeń morzyskowych. Pinkiewicz:
Poglądy na etiologię i patogenezę zmieniały się w ciągu lat:
Gratzl - szkoła wiedeńska. Uważał, że za występowanie morzysk odpowiedzialny jest brak równowagi w układzie wegetatywnym. Pasożytnicze lub inne uszkodzenie ganglion coeliacum i mesentericum craniale oraz wychodzących z nich nerwów powoduje zachwianie równowagi w wegetatywnym UN i pociąga za sobą zmiany w reagowaniu zwierzęcia na różne, pochodzące z zewnątrz jak i z wewnątrz bodźce takie jak zmiany atmosferyczne, nagłe zmiany w żywieniu, utrzymaniu i eksploatacji zwierząt. Te zmiany w normalnych warunkach byłyby zbyt słabe, aby wywołać reakcję, natomiast w warunkach chorobowych powodują wzmożoną perystaltyką, której nasilenie jest zależne od siły działającego bodźca i stopnia nabytej lub wrodzonej wrażliwości zwierzęcia. W niektórych przypadkach wskutek tężcowego skurczu mięśniówki gładkiej dochodzi do całkowitego zahamowania ruchów robaczkowych jelit. Wówczas powstają pierścieniowate lub powrózkowate przewężenia i zesznurowania, które jeśli są liczne, twarzą pewnego stopnia segmentacje jelit. Długotrwałe zwężenie a następnie zamknięcie światła jelit powoduje, że w odcinku poprzedzającym gromadzi się treść pokarmowa, co prowadzi do zatkania lub w przypadku treści łatwo fermentującej do wzdęcia lub rozszerzenia żołądka. Zatkania powstają zwykle w tych miejscach p pokarmowego, które są poprzedzone przez odcinki o silnie rozwiniętej mięśniówce okrężnej.
Wg teorii Gratzla rodzaj pokarmu nie odgrywa większej roli. Z jego badań wynika, że konie karmione pasza z czysta celulozą nie chorują częściej, niż konie żywione w sposób tradycyjny. Natomiast przypisuje on wielkie znaczenie nagłej zmianie karmy, nieregularnemu jej podawaniu, nieracjonalnemu używaniu koni przy ciężkiej pracy, szczególnie po odpoczynku.
Podtrzymuje teorie o wpływie przeziębienia na występowanie morzysk. Powołuje się na Heada.
Head - poszczególne obszary skory i wewnętrzne narządy są unerwione przez nerwy wegetatywne wychodzące z tego samego segmentu rdzenia kręgowego. Dlatego bodźce działające na skórę ( gł. nagłe oziębienie), oddziaływają w równocześnie na narządy wewnętrzne i w ten sposób może powstać skurcz mięśniówki gładkiej określonego odcinka jelit. Zaburzenia te występują szczególnie często przy chwiejnej równowadze układu wegetatywnego ( przyczyny -jw.) I to ona jest główną przyczyną choroby. Zatem oziębienie powłok może działać podobnie jak bezpośrednie oziębienie żołądka czy jelit, spowodowane zimną wodą, zamarzniętą karmą itd.
Steowener – morzysko jest wagotonią. Pod wpływem działania rozmaitych czynników, przy nadwrażliwości układu współczulnego, łatwo występuje jego porażenie, co prowadzi do powstania wagotonii, a ta z kolei powoduje skurcz umięśnienia jelit i zaparcia.
Zaburzenia wegetatywnego układu nerwowego jako przyczyna morzysk są uważane za istotny czynnik. Szczególnie predysponowane do wystąpienia zaburzeń są konie, ze względu na: bardzo wrażliwy układ wegetatywny, sposób utrzymania i użytkowania oraz na występowanie zmian w zwoju brzusznym( tętniaki powstałe wskutek drażnienia intimy naczyń przez larwy slupkowców.
Weischner – nie zgadza się z ww. poglądem. Twierdzi, że nie można uznać zmian wywołanych przez strongyloidy lub ich larwy, za przyczynę morzysk. Popiera to faktem, że konie żyjące na wolności, często silnie zarobaczone nie chorują na morzyska częściej niż wolne od pasożytów. Twierdzi również, że pojęcie ,,enteralgia”, czyli kolka reumatyczna nie jest poprawne, bowiem wpływy atmosferyczne nie działają pierwotnie, a raczej pośrednio, prowadząc przy obfitej wilgotności powietrza do szybszej fermentacji treści pokarmowej. Uważa, że główną przyczyną morzysk są błędy popełniane przy karmieniu (głównie podaż krótko ciętej sieczki).
Muller – błędy żywieniowe powodują morzyska tzn. Podaż krótko ciętej sieczki, przejadanie się, zbyt łakome jedzenie, zaburzenia żucia wywołane wadami uzębienia. Wprowadza pojęcie morzyska żołądkowo – roboczego. Stwierdza, że m. występują głównie w porze wieczornej i nocnej, gdy po całodziennej pracy, skąpym karmieniu z niewystarczającą przerwą dla strawienia, zgłodniałe konie zjadają duże ilości obroku.
Voss - przy intensywnej pracy powłoki brzuszne mogą utrzymać określone ciśnienie w jamie brzusznej gdyż, silnie się napinają ( pozostając pod zmiennym wpływem układu wegetatywnego) oraz wskutek sprężystości powięzi. Ciśnienie to pozwala na prawidłowy przebieg trawienia. Spadek napięcia mięśniowego i upośledzenie czynności powięzi przy dłuższym podawaniu treściwej karmy sprzyja
powstawaniu choroby. Aby jej zapobiec należy utrzymać warunki zapewniające należyte napięcie powłok poprzez: podawanie nieskoncentrowanych środków pokarmowych, karmienie z ziemi, częste wypasy.
Konie pociągowe częściej chorują niż wierzchowe gdyż przy pracy pociągowej powłoki brzuszne są narażone na większe napięcie i wyczerpanie, niż u koni pod siodłem gdzie trwały ucisk nóg jeźdźca na powłoki brzuszne ścieśnia je i nie dopuszcza do szybkiego męczenia się.
Udomowienie konia sprzyja rozwojowi choroby, gdyż zmieniły się jego warunki bytowania i żywienia
PRZYCZYNY WYSTĘPOWANIA MORZYSK:
Naruszenie ustalonej w normalnych warunkach utrzymania i użytkowania bodźcowo-odruchowej zależności między organizmem a środowiskiem.
Nagle zmiany porządku karmienia, pojenia oraz użytkowania konia
nagłe zmiany rodzaju pracy
użycie do pracy bezpośrednio po obfitym nakarmieniu
nieprzestrzeganie norm dostosowanych do masy ciała zwierzęcia i rodzaju wykonywanej pracy
pojenie bezpośrednio po obfitym nakarmieniu paszą treściwą
Nagłe zadziałanie szkodliwych bodźców, do których zwierze nie jest przyzwyczajone:
napojenie bardzo zimna wodą
nakarmienie paszą pokrytą szronem, zamarzniętą, trudno strawną, łatwo pęczniejącą, ulegającą fermentacji lub już zfermentowaną, spleśniałą, stęchłą, zgniłą, zanieczyszczoną
chciwe jedzenie, głodnych zwierząt, nawet dobrej karmy
Indywidualna wrażliwość na działające bodźce uwarunkowana stanem napięcia w układzie wegetatywnym.
Zachwianie równowagi pomiędzy układem symaptycznym a parasympatycznym może nastąpić przez: ucisk tętniaka umiejscowionego na tętnicy krezkowej przedniej na splot krezkowy przedni lub ucisku spowodowanego np. przez kamień w miedniczce nerkowej na splot trzewny tylny.
Pewne znaczenie mają również zaburzenia w p. pokarmowym wywołane przez np. pasożyty żolądkowo-jelitowe, wady i choroby uzębienia, choroby wątroby, łykawość.
2. Ból jako element różnicowania schorzeń kolkowych.
Przyczynami bólu może być:
toniczny skurcz mięsni gładkich
szarpanie krezki przez wzmożone ruchy perystaltyczne jelit
rozciąganie ścian jelita zalegającymi masami kałowymi lub też rozpieranie ich wytworzonymi gazami
Szarpiącej krezkę perystaltyce jelit towarzyszy wzmożone wydzielanie soków jelitowych, przez co następuje szybsze przesuwanie się i wydalanie rozrzedzonego kału. Rozpieranie jelit masami zalegającego kału, który gromadzi się wskutek spazmu lub hipotonii (atonii) w miejscach poprzedzanych przez odcinki silnie umięśnione powoduje, że zależnie od przyczyny(spazm, hipotonia lub atonia) ból o różnym nasileniu i charakterze oraz anemizacje ścian, a zależnie od ucisku ( mniejszy w jelicie ślepym i okrężnicy dużej, większy w okrężnicy małej) w miarę upływu czasu odczyn zapalny ściany jelita, a nawet ich pęknięcie;
Rozpieranie jelit gazami, również powoduje anemizację ich ścian a w przypadkach, kiedy jest ogólne – ponadto zaburzenia w krążeniu i oddychaniu. Może również doprowadzić do: pęknięcia ściany jelita, przepony lub uduszenia zwierzęcia.
Ból małego stopnia koń grzebie kończyną, wyciąga głowę, wywijając przy tym górną wargę, ogląda się na boki, obwąchuje okolicę powłok brzusznych, chwyta je zębami, przeciąga się, przybierając postawę wahadłową lub napina się jak do oddawania moczu, chętnie leży
Ból średniego stopnia drepce w miejscu lub chodzi z miejsca na miejsce, uderza niecierpliwie ogonem o uda, kładzie się i zaraz wstaje. W ruchu przysiada, lecz nie upada gwałtownie na ziemie.
Ból dużego stopnia robi wrażenie nieprzytomnego, rzuca się na ziemie, tarza, po czym znowu wstaje. Może uderzać kończynami o brzuch lub kopać do tyłu. Niekiedy cofa się, klęka na przednie kończyny i zaraz wstaje lub kładzie się na boku, pozostając w takiej pozycji lub odwaraca się i przez dłuższy czas leży na grzbiecie. Prowadzony rzuca się na ziemię, tarza, wstaje, podbiega i znowu upada.
Przy rozpoznaniu choroby bardzo ważne jest ustalenie czy ból jest ciągły czy przerywany. Siła napadu bólowego, czas trwania i długość przerw są, bowiem uzależnione od schorzenia morzyskowego.
Ból ciągły, dużego stopnia towarzyszy ostremu, zarówno pierwotnemu jak i wtórnemu rozszerzeniu żołądka, przemieszczeniom (skrętom, zawęźleniom, wpochwieniom, omotaniom, uwięźnięciom) wzdęciom jelit, zatkaniom rozszerzenia żołądkowego i okrężnicy małej;
Ból przerywany o różnym nasileniu: spastyczny skurcz jelit, mały i średni stopień zatkania jelita ślepego, niewielkim wzdęciu jelit, zatkaniu dolnego pokładu i zagięcia miedniczego okrężnicy dużej, wyjątkowo przy miernym stopniu zatkania rozszerzenia żołądkowego i okrężnicy małej.
Bóle okresowe małego stopnia p każdym posiłku przy prawidłowej defekacji: obecność guzów na krezce (ropnie lub nowotwory).
3. Istotne czynniki rozpoznania i rokowania w chorobach kolkowych
Wywiad
Ból – rodzaj, siła, charakter (ciągły czy przerywany
Ocena stanu ogólnego zwierzęcia
Badanie przez prostnicę -obowiązkowo
Sondowaniu żołądka
Punkcja jamy brzusznej (ew.)
Postawa – przymusowe, ulgowe, niefizjologiczne postawy lub pozycje np. pozycją obserwatora (zatkanie jelit grubych), siedzącego psa(ostre rozszerzenie żołądka, ogólne wzdęcie jelit), wahadłowa ( zatkanie jelita ślepego i rozległe zatkania okrężnicy dużej), klęcząca, koń może opierać również głowę o ścianę leżąc na grzbiecie ( zatkanie okrężnicy małej)
Istotne dla rozpoznania i rokowania są:
temperatura wewnętrzna
liczba i jakość tętna
liczba i nieprawidłowości oddechów
zmiany na błonach śluzowych
4. Ogólne zasady leczenia schorzeń morzyskowych.
120
1. uśmierzenie bólu
2. usunięcie nadmiaru płynów i pożywienia z przewodu pokarmowego
3. zapobieganie szybkiej absorpcji szkodliwych lub drażniących składników
4. Przywrócenie normalnych warunków w przewodzie pokarmowym
5. Przywrócenie prawidłowego poziomu płynów i elektrolitów
(Ćwiczenia):
1. NLPZ – noraminophenazon
- Buscopan comp
- Finadyna ( Fluniksyna)-1mg/kg
- Ketofen ( ketoprofen)-2.2 mg/kg
2. ANALGETYKI – torbugesic (butorfanol) 5ml/500 kg
mepirydyne (petydyna) 2mg/kg
sedivet ( romifidyna) 1,0-1.2 ml
3. Sedacja: Ksylazyna (Rompun) 1mg/kg
Detomidyna (Domosedan)
4. Płyny
PWE
Natrium bicarbonicum
5. Leczenie chirurgiczne
( ta druga książka, nie Pinkiewicz)
Leki przeciwbólowe:
Buscopan compositum
Buscopan
Spasmalgon (analgina)
NO-SPA
atropina – UWAGA!
Papaweryna
Finadyna(Flunixyna)
Butorfanol
Preparaty pobudzające perystaltykę
Metoclopramid
D-Pantenol
Prostygmina
Leki hamujące perystaltykę
kwas solny rozcieńczony
tympachol
Leki stosowane przy wrzodach żołądka
cymetydyna
omeprazol
sucralfat
sole przeczyszczające
sol glauberska – siarczan sodowy
sól gorzka- siarczan magnezowy
antybiotyki i leki preciwbakteryjne:
oksytetracyklina
streptomycyna
ampicylina
sulfonamidy-enteramid
metronidazol
Ochrona wątroby
Cocarboksylaza
wit z gr B
Leki w ,,status post colicus” leki osłaniajace błonę śluzową jelit.
Salotannal
białczan taniny
carbo medicinalis
attapulgitte
dodatkowo:
olej rycynowy
płynna parafina
drożdże
melasa
5. Enteralgia – etiologia, patogeneza, objawy, leczenie ,rokowanie ( źródło: Pinkiewicz)
Enteralgia catarrhalis acuta- nieżytowy skurcz jelit- polega na zaburzeniu równowagi w układzie wegetatywnym z pobudzeniem układu parasympatycznego. Prowadzi do wzmożonych skurczoów lub spazmu mięśniówki poszczególnych odcinków jelit i wzmożonego wydzielania gruczołów jelitowych.
PRZYCZYNĄ jest nagłe oziębienie po uprzednim przegrzaniu( np.: napojenie spoconego zwierzęcia zimna wodą, pozostawienie w przeciągu lub na wietrze, podanie zmarzniętej karmy)
Usposabiają: zmiany wsteczne w splocie słonecznym spowodowane np. uciskiem tętniaka tętnicy krezkowej, nagły spadek ciśnienia atmosferycznego, złe żywienie, nadmierna eksploatacja, zarobaczenie.
OBJAWY KLINICZNE:
bóle okresowe o średnim, rzadziej małym i dużym nasileniu
ciepłota wewnętrzna fizjologiczna lub nieco podwyższona
tętno przyspieszone (50-70) , twarde, regularne
spojówki niezmienione lub zaczerwienione i matowe
perystaltyka okresowo wzmożona i dźwięczna (metaliczna) lub słychać gwałtowne przelewania
Kał ma konsystencję papkowatą lub nie jest zupełnie oddawany (spazm jelitowy)
Badaniem per rectum stwierdza się zwiększony opór zwieracza odbytu, w prostnicy niewielką ilość papkowatego kału, wzmożone napięcie ścian jelit. Poszczególne odcinki jelit mogą być wyczuwalne w postaci powrozów.
Najbardziej istotne dla rozpoznania są: okresowe bóle z krótkimi przerwami (1-2 min), częste oddawanie papkowatego kału lub obecność papkowatego kału w prostnicy, wzmożone napięcie ścian jelit. Choroba kończy się spontanicznym wyzdrowieniem lub prowadzi do zatkań w jelitach grubych, zalegań, wzdęć, niedrożności mechanicznej spowodowanej przemieszczeniami i skrętem, wpochwieniem zawęźleniem itp.
LECZENIE
Metody fizykalne:
Płukanie lub wlewanie ciepłej wody (ok. 45ºC) do żołądka i do prostnicy
Masaże powłok brzusznych (wiechciami z siana), okrywanie kocem i oprowadzanie
Metody farmakologiczne
Biovetalgin i.v., w razie potrzeby powtorzyć po 1 godzinie
Po wypłukaniu żołądka podajemy środek przeciwfermentacyjny: Bioval w 2- 4 l wody lub lepiej w 5% roztworze soli glauberskiej lub gorzkiej
Objawowo
Kofeina i.m.
Strofantyna z glukozą i.v.
Lanacard
ROKOWANIE: w większości przypadów pomyślne ale należy rokować ostrożne ze względu na możliwośc powikłań.
6.Wzdęcie jelit u koniowatych- rodzaje, (e,p,o,l r ) (Pinkiewicz)
Wzdęcie jelit – bębnica jelit- meteorismus intestini- nadmierne gromadzenie się gazów w skutek wzmożonej fermentacji treści pokarmowej lub ich utrudnione wydalanie.
RODZAJE:
Pierwotne lub wtórne (ogólne lub odcinkowe)
PRZYCZYNY:
Wzdęcie pierwotne: nakarmienie zwierzęcia zroszonymi roślinami motylkowymi, świeżym ziarnem zbóż , zwiędniętymi lub zaparowanymi zielonkami, spleśniałą lub nadgniłą karmą zbyt łapczywe zjadanie obroku
Usposabiają: zaburzenia w układzie wegetatywnym, niewłaściwe żywienie i eksploatacja, użycie zwierząt do pracy bezpośrednio po nakarmieniu
Wzdęcie wtórne: przy zatkaniu jelita biodrowego, rozszerzenia żołądkowanego okrężnicy , zatkaniu okrężnicy małej
jako następstwo przemieszczeń: skrętów, wpochwień, zawęźleń
bóle napadowe o małym lub średnim nasileniu ( przy miernym wzdęciu) lub ciągłe średniego lub dużego stopnia w stanach zaawansowanych) ciepłota wewnętrzna fizjologiczna lub nieznacznie podwyższona
tętna przyspieszone (60-100), twarde, dobrze wyczuwalne, regularne ( zaburzenia rytmu i zła jakość tętna wskazują na autointoksykację i powikłania) oddechy przyspieszone, powierzchowne, typ oddychania piersiowy
spojówki zaczerwienione rozlanie (brudnoczerwone), czasem nastrzykane (bierne) lub zasinione, matowe
powłoki brzuszne obustronnie, zwykle symetrycznie poszerzone, doły słabiznowe uwypuklone (asymetrycznie poszerzone przy wzdęciu okrężnicy dużej i jelita ślepego) (rzadko) przyjmowanie pozycji siedzącego psa
Napięte ściany brzuszne. Ruchy perystaltyczne wzmożone, później mogą pojawiać się okresowo, są krótkie, dźwięczne i głośne(metaliczne). Mogą tez nie występować zupełnie (znaczne zaawansowanie procesu, powikłania)
Najistotniejsze dla rozpoznania jest powiększenie objętości powłok brzusznych i uwypuklenie dołów głodowych. Punkcja rozstrzyga czy występuje niedrożność spowodowana przemieszczeniem (duża ilość krwistego płynu w jamie brzusznej). Choroba może skończyć się w ciągu godziny lub kilkunastu spontanicznym wyleczeniem lub zejściem śmiertelnym(pęknięcie przepony, uduszenie)
LECZENIE:
Metody fizykalne:Sondowanie
Masaże powłok brzusznych
Wlewanie zimnej wody do prostnicy
Polewanie powłok brzusznych zimną wodą
Punkcja przez powłoki brzuszne oraz prostnicę
Punkcję przez powłoki brzuszne przeprowadza się przy pomocy igły grubości 3-4 mm, długości 15-20 cm. Po chirurgicznym przygotowaniu miejsca wkłucia (jeżeli stan zwierzęcia na to pozwala), w prawym dole głodowym (do jelita ślepego), w środku linii poziomej poprowadzonej od guza biodrowego do ostatniego żebra wbijamy igłę w kierunku wyrostka łokciowego przeciwległej kończyny.
Z lewej strony , po skontrolowaniu przez prostnice wbijamy igłę tak jak z prawej strony lub w środku największego uwypuklenia. W tym przypadku istnieje niebezpieczeństwo powikłań( uszkodzenie naczyń i krwotok do jamy otrzewnowej)
Punkcję przez prostnicę przeprowadza się przy pomocy igły o średnicy 2-3 mm, długości 10-12 cm z nałożonym gumowym wężykiem długości około 1 m. najpierw usunąć kał i wlać do prostnicy 0,1% roztwór nadmanganianu potasu. Igłę obejmujemy dłonią przyciskając jej ostry koniec do opuszki palca serdecznego. Po wprowadzeniu powleczonej parafina ręki do prostnicy wbijamy igłe w miejsce największego wypełnienia jelit gazami. Równocześnie wolny koniec wężyka umieszczamy w naczyniu z wodą( kontrola uchodzenia gazów)
Biovetalgin i.v.
Po przepłukaniu żołądka środki przeciwfermentacyjne – Bioval, Tympachol, kwas mlekowy w 0,5-1 l wody, i
Kofeina i.v.
Strofantyna z glukozą i.v. z dodatkiem witaminy C lub Lanacard
Osłonowo po punkcji antybiotyki i sulfamidy
ROKOWANIE:
Przypadki doprowadzone w początkowym okresie choroby rokują pomyślnie. W stanach zaawansowanych rokowanie ostrożne, przy przemieszczeniach ( wzdęcie odcinkowe) ostrożne lub niepomyślne.
7. Zatkanie jelita ślepego - (e,p,o,l r ) Obstipatio coeci (Pinky)
PRZYCZYNA:
Skarmianie krotko ciętej sieczki, plew i innej ciężkostrawnej, bogatej w celulozę karmy.
Usposabiają: starszy wiek zwierząt, ograniczenie ruchu, wady uzębienia zapiaszczenie, ogólne osłabienie. Zaleganie powstaje zwykle przy atonii rzadko jest następstwem spastycznego skurczu.
Wyróżnia się krótkotrwałą fazę spastyczną (występująca w niektórych przypadkach na początku schorzenia-trwa około 12 h) i atoniczną- występującą częściej i leczoną.
Zwierzęta są zwykle doprowadzone w 2-4 dniu choroby ze względu na początkowo słabe objawy kliniczne i zachowany apetyt.
OBJAWY KLINICZNE
Ból małego lub średniego stopnia, przerywane krótkimi( postać spastyczna) lub długimi(p. atoniczna)
C, T, O w postaci spastycznej i przy powikłaniach przekraczają górne granice norm a w postaci atonicznej w granicach norm
Spojówki początkowo niezmienione później zaczerwienione lub zażółcone
Przyjmowanie postawy wahadłowej
Apetyt osłabiony (po zjedzeniu paszy bóle nasilają się), brak pragnienia
Perystaltyka nad jelitem ślepym wyraźnie osłabiona lub nie występuje
Początkowo kał uformowany ale w mniejszej ilości, później brak oddawania a następnie znowu w mniejszej ilości konsystencji pastowanej
B. przez prostnice stwierdza się z prawej strony na wysokości dołu głodowego tuż za ostatnim żebrem twór tęgiej konsystencji( ciastowatej, gliniastej, deskowatej) grubości uda. Może on ulęgać niewielkiemu przesunięciu ku środkowi i tyłowi. Po wymacaniu głowy jelita ślepego łatwej do rozpoznania po kulistym kształcie należy przesuwać rękę po krzywiźnie dużej ( po tylnej powierzchnie jelita)m na której wyczuwa się kieszonkę głębokości około 5 cm. Po przyśrodkowej stronie jelita wyczuwa się taśmę z przylegającymi bocznymi pofałdowaniami jelita. Trzon i wierzchołek jelit wyczuwa się w przypadkach przemieszczeń. Ślepy koniec jelita( niekiedy treść pokarmowa zalega tam najdłużej można wyczuć w całości u niektórych koni i przy przesuniętym ku tyłowi jelicie.
Rozpoznanie opiera się na badaniu przez prostnicę. Choroba trwa zwykle 6-14 dni(wyjątkowo 4-5 lub do 21. jako powikłania występują: samozatrucie z żółtaczką, stan zapalny ściany jelita ślepego mogący doprowadzić do pęknięcia ściany.
LECZENIE;
Głodówka przez 24-48 h, po czym małe ilości siana lub świeżej trawy
W postaci spastycznej stosuje się metamizol, no-spa lub buscopan comp z równoczesnym podaniem doustnie i doprostniczo dużych ilości wody ze środkiem p/fermentacyjnym. Ewentualnie preparaty babki lancetowatej lub potem kleik z siemienia lnianego. Co drugi dzień podawać ½ dawki soli glauberskiej w 8 l wody
W trakcie leczenia należy zapewnić zwierzętom dużo ruchu. Można zastosować masaże przez prostnice.
Z chwilą kiedy przy rozrzedzonej treści jelita po zjedzeniu porcji siana bóle nie występują można podac w minimalnych ilościach biolent forte. Gdy bole występują przeciwwskazanie do stosowania. Prze braku niepokoju można zwiększyć dawkę do 1 ml
Przy atonii jelit leki pobudzające perystaltykę kontynuujemy przez 2-3 dni
Leczenie objawowe:
Płyny nawadniające
Srodki przeciwbólowe- metamizol, biovetalgin
Glukoza 20%
...
Mitr0Z