Cyfrowa prasa.pdf

Cyfrowa prasa: chwilowa moda czy przyszłość?

Coraz więcej gazet oferuje cyfrowe wydania. Czy zastąpią one papierowe wydania, czy

też będą z nimi pokojowo współistnieć? Jakie tytuły mają szansę się przebić na rynku

cyfrowych wydań?

Trudno o jednoznaczną odpowiedź na pytanie, czym jest cyfrowe wydanie. Co więcej,

wcale nie jest łatwiej napisać, czym elektroniczna wersja prasy nie jest. Czy Internet

Standard, który Państwo właśnie czytacie jest czy nie jest cyfrowym wydaniem? Gdzie

jest granica pomiędzy serwisem internetowym a wydaniem cyfrowym tytułu prasowego?

Według informacji prasowych, specjalna komisja Związku Kontroli Dystrybucji Prasy

(ZKDP) pracuje nad regulacjami dotyczącymi tzw. e-wydań. Podobnie jak na całym

świecie ta problematyka staje się w Polsce przedmiotem prac zmierzających do

wypracowania i uregulowania standardów. Potrzeba uregulowania tej problematyki

wynika z potrzeb wydawców. Ze względu na przeważnie niższe koszty dystrybucji,

elektroniczne wersje tytułów prasowych rozprowadzane przez internet są atrakcyjne dla

wydawców. Z drugiej strony czytelnik e-prasy, jak łatwo skonstatować, może

zrezygnować z wydania tradycyjnego. Brak możliwości doliczenia i prezentowania

reklamodawcom czytelników wydań cyfrowych może zniechęcać wydawców do

promowania tej formy dostępu do treści. Bo w efekcie, przy większej skali zjawiska, może

prowadzić do słabszych wyników w badaniach czytelnictwa czy sprzedaży

egzemplarzowej tytułów.

Jedno można powiedzieć na pewno - jak podpowiada sama nazwa - wydanie cyfrowe jest

cyfrową wersją papierowego wydania danego tytułu. Jeśli zachodzi stuprocentowa

zgodność treści między tym, co publikowane jest w papierze a tym, co pojawia się w

wersji elektronicznej, to z całą pewnością mamy do czynienia z e-wydaniem. Problemy

zaczynają się wtedy, gdy trzeba ustalić czy cyfrowa forma prasy, która prezentuje nieco

mniej treści i reklam niż jego papierowy odpowiednik, jest nadal wydaniem cyfrowym.

Albo gdy prezentuje jej więcej, jak to się dzieje w wydaniach we Flashu, gdzie

nieruchoma reklama gazetowa jest zastąpiona interaktywną reklamą tego samego

produktu.

Bałagan definicyjny wymaga wypracowania jakiegoś rozumienia terminu wydania

cyfrowego. Definicja pomogłaby ustalić, czy treści dostępne w formacie HTML czy Flashu

mogą być nim objęte. Na razie wszyscy zgadzają się co do jednego: wydania w formacie

PDF, które wyglądają jak papierowy odpowiednik, są wydaniami cyfrowymi tytułu i takie

rozstrzygnięcie ma zaproponować 9 grudnia na zjeździe ZDKP specjalna komisja do

spraw cyfrowych wydań.

Prasa dostępna w PDF-ie jest często mylona z treściami udostępnianymi na stronach

WWW przez papierowe tytuły. Znaczna część polskich wydawców udostępnia swoje

zasoby na zwykłych stronach WWW odpłatnie i nie jest jasne, czy można je nazwać

wydaniami cyfrowymi. Dostępne są także cyfrowe wersje tytułów prasowych w formacie

PDF. Te jednak mają sporą wadę - prezentują gazetę w takiej formie, jak w papierze, nie

wykorzystując możliwości, jakie daje internet. "Cyfrowe wydanie w PDF w dłuższej

perspektywie nie utrzyma się przy rosnącej szybkości dostępu do internetu i postępie

technologicznym" - przekonuje Maciej Wicha, szef ds. rozwoju biznesowego portalu

Gazeta.pl - "Wydanie cyfrowe prędzej czy później będzie zawierać treści multimedialne,

bo taka jest natura i przewaga nowego medium. Pojawi się z pewnością nowy,

dominujący format wygodny dla czytelnika i wydawcy."

Wydanie cyfrowe w znaczeniu, na jakie godzą się członkowie komisji ZDKP ds. e-wydań ,

można zaprenumerować i otrzymuje się w zamian najnowszy numer tytułu, bez

konieczności odwiedzania kiosku z prasą, tyle, że w elektronicznej wersji. Możliwy jest też

zakup pojedynczego numeru, a nawet artykułu, ale wtedy pojawia się pytanie, czy taki

zakup można doliczyć do nakładu tytułu, z którego on pochodzi. Pytanie na razie bez

odpowiedzi.

Zasięg zjawiska

Wydania cyfrowe są wciąż mało popularne i ciężko jest prognozować, czy coś się w tej

kwestii zmieni. Najwięcej cyfrowych wydań mają wydawcy pism o profilu

technologicznym. Stosunek cyfrowej dystrybucji do całkowitej wynosi dla nich nawet 43%

(Java Developer Journal). Popularne dzienniki w wersji cyfrowej stanowią zwykle nikły

procent w nakładzie całkowitym gazety. Przykładowo: cyfrowi prenumeratorzy The New

York Timesa stanowią 0,28% wszystkich prenumeratorów, BusinessWeeka - 0,62%.

Zalety wydań cyfrowych

E-wydania czasopism czy dzienników mają według ich entuzjastów wszystkie zalety

wydań papierowych, oprócz szelestu przewracanych stron, a przy tym oferują możliwości,

o jakich tradycyjne wydania mogły tylko pomarzyć. Zinio.com zachwala swoją ofertę w

kilku punktach: magazyny dostępne na stronie Zinio, to wciąż te same magazyny znane z

wersji papierowej, dostarczane są natychmiast po ich wydaniu, ich format pozwala na

przeszukiwanie pełnotekstowe, można z takich wydań tworzyć archiwa łatwiejsze do

przeszukiwania niż stos przykurzonych gazet, a w niektórych serwisach możliwe jest

przesyłanie kopii takiego magazynu do kolegi. Zalet jest sporo.

Michał Kreczmar, wydawca serwisów online wydawnictwa International Data Group

Poland S.A. dodaje jeszcze kilka: "Wybrane fragmenty takich wydań można zaznaczyć,

można też bez posądzenia o niechlujstwo dodać notatki" - wskazuje - "Można je

wydrukować, więc jeśli ktoś preferuje szelest papieru, ma możliwość nacieszenia się nim.

Prenumeratorzy zagraniczni mogą dostawać numery na bieżąco i nie ponoszą opłat

pocztowych. Atutem dla wydawców jest niższy koszt produkcji i dystrybucji. Odpada

problem zwrotów czy przemiału niesprzedanych egzemplarzy. Last but not least,

czasopisma czy gazety w cyfrowym wydaniu pozwalają lasom rosnąć."

Tylko jedna wada

Nienaturalność. Polecam wszystkim przetestowanie serwisu Pressdisplay.com i

przeglądnięcie na nim cyfrowej "Gazety Wyborczej". Przez pierwszy tydzień można to

robić bez opłat, wystarczyło podać swój adres mailowy. "Gazetę Wyborczą" można czytać

online, ale wtedy, aby przerzucanie kartek nie zabierało zbyt wiele czasu, trzeba mieć

bardzo szybkie łącze. Można też użyć programu PressDisplay Reader (do pobrania ze

strony serwisu), by oczytać gazetę, trzeba tylko mieć zainstalowany Acrobat Reader 6.0

lub Adobe Acrobat Professional 6.0. Możliwe jest wtedy czytanie jej offlline. Pojedyncze

wydania mają przeciętnie wielkość 25MB, stąd samo zapisywanie może nieco potrwać.

Moje doświadczenie z cyfrową Wyborczą nie zachęciło mnie do e-prenumeraty. Strony

pobierają się potwornie wolno, nienaturalne jest dla mnie użycie myszki do przewracania

stron czy przemieszczania się po tekście. Aby zejść w dół kolumny, również trzeba wodzić

myszką, co daje efekt uciekania tekstu. W praktyce czytanie e-Wyborczej jest uciążliwe

mimo zestawu wyżej wymienionych zalet. Dużo naturalniejsze wydaje się czytanie gazet

na stronach WWW.

Jak można kupić e-prasę?

Wydania cyfrowe gazet można kupić na kilka sposobów. Można wykupić prenumeratę

wybranej i dostępnej gazety we wzbogaconym o zabezpieczenia przez nielegalnym

kopiowaniem formacie PDF na jednej ze stron: Zinio.com, Newsstand.com. Podobnie w

serwisie PressDisplay. Istnieje jeszcze szereg mniej popularnych serwisów jak

qMags.com.

Pressdisplay oferuje ponad 200 tytułów z ponad pięćdziesięciu krajów. Zinio publikuje

około 100 tytułów, NewsStand - 65. Jak widać z pierwszej dziesiątki serwisu Zinio,

największym wzięciem cieszą się pisma o profilu technologicznym. Wszystkie tytuły są

sprzedawane po atrakcyjnej cenie. Najpopularniejszy BusinessWeek można w Zinio.com

kupić o 82% taniej niż w tradycyjnej dystrybucji. Serwis ten nie dysponuje polskimi

czcionkami, stąd nie oferuje polskich tytułów.

Treści sprzedawane są również w wersji HTML. Serwis KeepMedia.com oferuje za 4,95

USD miesięcznie nieograniczony dostęp do artykułów ze 140 dzienników i magazynów.

Prenumeratorzy mogą przeczytać artykuły nawet dwunastoletnie obok tych

najświeższych, a treści są personalizowane, co w tym wypadku znaczy tyle, że serwis

sam podsuwa artykuły o treści zbliżonej do już przeczytanych. Główną zaletą takiego

serwisu jest to, że klient może wybrać dokładnie to, co ma ochotę przeczytać i nie musi

kupować stosu czasopism, by zapoznać się z treścią kilku artykułów, które go interesują.

Jest to usługa popularna szczególnie wśród ludzi, którzy nie czytują tylko jednego tytułu

prasowego, lecz wybierają teksty z wielu czasopism z dziedzin, które ich interesują, a

przy tym korzystają z prasy wielojęzycznej, której dostępność w danym kraju jest zawsze

ograniczona.

Wall Street Journal ma swoją internetową wersję, jak masa innych tytułów, która jest

dostępna po opłaceniu prenumeraty. Roczny dostęp do treści publikowanych przez ten

dziennik kosztuje 79 USD. Wall Street Journal online ma 290,412 tys.cyfrowych

prenumeratorów, w porównaniu do 1,8 mln prenumeratorów papierowych wydań

tygodnika. Oczywiście nie wszystkie tytuły oferują swoje cyfrowe edycje w płatnej

prenumeracie. Przykładowo New York Times oraz Washington Post pozwalają na

bezpłatne korzystanie ze swoich treści.

Poza tym jest jeszcze szereg witryn, które oferują swoje zasoby na zasadzie Pay-Per-

View, czy Pay-Per-Article, czyli płaci się jedynie za przeczytany tekst. W tej chwili, w

Polsce płatności najczęściej uiszcza się wysyłając Premium SMSa, lub korzystając z usług

internetowych banków jak Inteligo i mBank czy z karty Visa.

Polska rzeczywistość

W postaci cyfrowej na platformie Pressdisplay.com dostępna jest "Gazeta Wyborcza", a

właściwie jej grzbiet główny. Jak tłumaczy Maciej Wicha, "Gazeta Wyborcza" jest

jedynym polskim dziennikiem dostępnym w tym serwisie. Znalazła się tam na mocy

umowy zawartej w 2000 roku, która umożliwiała pobranie pisma w hotelowych

"bankomatach" prasowych. PressDisplay to internetowy kiosk, który oferuje znaczna ilość

tytułów. Ich liczba będzie wzrastać wraz ze zmianą nastawienia wydawców i oczekiwań

czytelników. Jak szybko - tego chyba nikt nie wie. Skala zjawiska, jak na razie jest wciąż

mała.

Konkurencyjnym kioskiem jest NewsStand, za pośrednictwem którego wydawnictwo IDG

od blisko roku oferuje elektroniczną edycję tygodnika "Computerworld". Poza tym

Wydawca "Świata Nauki" oferuje w postaci elektronicznej wydania specjalne w postaci

dokumentów w formacie Adobe Acrobat (PDF). Sześćdziesięciodniowy dostęp do wydania

specjalnego z tego roku kosztuje 7,20 zł, a z poprzedniego roku 6,20 zł.

"Gazeta Prawna" oferuje w prenumeracie dostęp do pełnej zawartości witryny

GazetaPrawna.pl, papierowych wydań bieżących - grzbietu głównego oraz wszystkich

dodatków: "Księgowość i Płace", "Firma i Klient", "Urząd i Obywatel", "Praca i Podatki",

"Prawo i Życie", specjalnych opracowań, pełnego wydania biuletynu "Gazety Prawnej",

który zawiera odnośniki do wszystkich artykułów bieżącego wydania i dodatków oraz

numerów archiwalnych "Gazety Prawnej". "Gazeta Prawna" jest dostępna w formacie

PDF, który wiernie odwzorowuje jej szatę graficzną. Pozbawiona jest natomiast reklam.

Po otrzymaniu hasła gazetę można przeglądać z poziomu witryny gazety, lub otrzymywać

kolejne numery na adres poczty elektronicznej. Cena kwartalnej prenumeraty wynosi

68,44 zł (83,50 zł brutto), rocznej 273,77 zł (334,00 zł brutto). Prenumeratorom wydania

papierowego i studentom przysługują zniżki.

Elektroniczne wydanie "Gazety Prawnej" pojawiło się półtora roku temu. "Wzbudziło

ogromne zainteresowanie. W ciągu dwóch miesięcy mieliśmy 2 tysiące zgłoszeń. To był

dla nas sygnał, że nasi czytelnicy oczekiwali takiej oferty" - wyjaśnia Jerzy Szyfter,

redaktor naczelny gazety. Początkowa cena elektronicznej "Gazety Prawnej" była bardzo

atrakcyjna (około 100 zł) i przyciągnęła wielu prenumeratorów. Z czasem dysproporcja

między ceną e-wydania i tradycyjnej edycji malała. Obecnie elektroniczna "Gazeta

Prawna" ma około 4,5 tys. płatnych prenumeratorów.

"Murator" uzależnia wprowadzenie elektronicznych wydań od decyzji ZDKP. "Krok trzeba

zrobić" - deklaruje Renata Krzewska, dyrektor strategiczny "Muratora". W tej chwili

prenumeratorzy miesięcznika, decydując się na dopłatę w wysokości około 50 zł do

rocznej prenumeraty podstawowej, uzyskują dostęp do archiwum z artykułami od roku

2001. Osób korzystających z tej opcji jest obecnie kilka tysięcy.

Płatny dostęp do swoich zasobów, oferują poza tym takie tytuły, jak "Rzeczpospolita",

"Gazeta Wyborcza", "Puls Biznesu" czy media wydawnictwa IDG. Treści są dostępne na

zwykłych stronach WWW, na zasadzie Pay-Per-View.

W czym tkwi problem?

Członkowie Związku Kontroli Dystrybucji Prasy (ZKDP) spotykają się regularnie, by

ustalić czym są cyfrowe wydania dzienników i czasopism. Komisja Zarządu ZKDP ds.

elektronicznych wydań gazet i czasopism potrzebuje definicji takich wydań. W końcu

musi wiedzieć, czego nakład ma być kontrolowany. I kto ma go kontrolować? Na zjeździe

ZKDP w czerwcu 2005 roku ma zostać zaprezentowana ostateczna wersja regulaminu.

Sprawa nagląca, bo e-wydań czasopism przybywa, a regulacji brak. Na stronie

http://www.zkdp.pl/forum.htm można się przyjrzeć bieżącej debacie wydawców na temat

zasad, jakie mają zostać wprowadzone w kwestii kontroli elektronicznych wydań gazet i

czasopism. Pytanie, które wywołuje najżywszą dyskusję dotyczy sposobu liczenia

dystrybucji czasopism. Czy w raportach dotyczących dystrybucji gazet i czasopism należy

sumować wyniki wydań drukowanych i elektronicznych, czy też należy je traktować

oddzielnie? Wydawcy tradycyjni są skłonni odpowiadać na to pytanie negatywnie,

wydawcy oferujący wydania cyfrowe chcą zaś mieć możliwość wliczania sprzedaży e-

wydań do całkowitej dystrybucji tytułu. Czy wersja drukowana i elektroniczna gazety lub

czasopisma muszą być identyczne, by mogły być ujmowane w tym samym raporcie, jak

chce ZDKP? Jakimi sposobami i według jakich kryteriów mierzyć dystrybucję e-wydań? To

główne pytania. Pozostają jeszcze te, o to, kto i jak często powinien kontrolować e-

wydania i ile powinno kosztować korzystanie z e-tytułów, by można było je uznać za

płatną dystrybucję. Innym ważnym problem powstał w związku z zamiarem

kontrolowania ruchu na witrynach internetowych wydawców prasy przez ZKDP. Od ponad

roku zajmuje się tym firma Gemius. Badania oglądalności witryn przez ZDKP byłoby

zbędnym dublowaniem badań, ale ten argument jeszcze się nie przebił.

Uregulowania dotyczące e-prasy na świecie

Na świecie na 34 kraje zrzeszone w IFABC - International Federation of Audit Bureaux of

Circulations - jak na razie jedynie 8 prowadzi kontrolę edycji cyfrowych.

W krajach, gdzie e-wydania są kontrolowane, dane o dystrybucji edycji cyfrowych są albo

publikowane razem z danymi o dystrybucji tradycyjnych egzemplarzy, albo osobno.

Zasadniczo istnieją więc dwa modele - brytyjski i francuski. W Wielkiej Brytanii dane o

dystrybucji wydań cyfrowych są publikowane razem z danymi o dystrybucji tradycyjnych

wydań, lecz nie są sumowane tylko wykazywane osobno. We Francji edycje cyfrowe pism

są zarówno raportowane jak i wykazywane osobno. Problem powstaje wtedy, gdy weźmie

się pod uwagę tytuły dystrybuowane bezpłatnie. Zdrowy rozsądek podpowiada, że takie

wydania należałoby liczyć tak, jak liczy się wydania prasy bezpłatnej, lecz stosunkowa

świeżość zagadnienia sprawia, że brak jest jeszcze ostatecznych postanowień. W Stanach

Zjednoczonych, w przypadku, gdy czytelnik prenumeruje zarówno cyfrową, jak i

papierową wersję tytułu, BPA Worldwide liczy je jako pojedynczą prenumeratę.

Jak badać rynek e-wydań w Polsce?

Jan Jaworowski, dyrektor portalu Gazeta.pl, jest przekonany, że wydania cyfrowe gazet

powinno się zliczać do normalnego nakładu gazety. "Przecież takie wydanie to kopia 1:1

papierowego wydania" - zaznacza szef Gazeta.pl "Nie ma powodu, by zliczać je inaczej."

Jerzy Szyfter z Inforu zauważa, że Anglicy interesują się wyłącznie cyfrowymi kopiami

wydawnictw papierowych i ustalaniem zakresu i reguł ich identyczności, z kolei Francuzi i

Hiszpanie zajęli się tym, co u nas robi firma Gemius, a więc zbudowaniem i

skalibrowaniem narzędzi pomiaru oglądalności. "Moim zdaniem, żadne z tych dwóch

podejść do sprawy nie powinno ujść naszej uwadze, bowiem za każdym z nich stoją

istotne racje" - podkreśla Jerzy Szyfter - "Zajęcie się przez ZKDP jedynie zliczaniem

liczby otwartych stron i wizyt na witrynach nie umożliwiłoby wydawcom digital editions

doliczania sprzedanych edycji cyfrowych do nakładu drukowanego, a moim zdaniem

powinno to być możliwe, gdyż obie edycje różnią się jedynie nośnikiem i ceną. Z kolei

ograniczenie się do e-papieru i PDFów (digital editions) pozostawiłoby na uboczu cały

żywiołowo rozwijający się ruch wydawców internetowych i to niezależnie od tego, czy

mamy na myśli mutacje wydawnictw papierowych, czy też wydawców czysto

internetowych." Wydaje się, że większość wydawców jest zdania, że kwestie audytu

wydań internetowych powinno się pozostawić takim firmom jak Gemius. Raczej nie ma

kontrowersji, by internetowa firma badawcza wykonywała pomiary wydań treści

publikowanych tylko w internecie. Grzegorz Zaleski z Wydawnictwa Bauer na forum ZKDP

pyta retorycznie "Dlaczego nie dać takim wydawcom możliwości niezależnej weryfikacji

ich danych?".

Cyfrowa przyszłość prasy?

Czy wydania cyfrowe są przyszłością prasy? Mają kilka zalet, jakich nie mają papierowe

edycje Z drugiej strony dostęp do nich wymaga nakładów, na które nie każdego

tradycyjnego czytelnika gazet stać. Potrzebny jest komputer i to z dostępem do

internetu. I przełamanie psychicznych uprzedzeń. W Stanach Zjednoczonych popularna

jest usługa gazetowego bankomatu. Turyści spędzający wakacje na statku mogą

wydrukować swoją ulubioną gazetę z urządzenia przypominającego bankomat, po

opłaceniu ceny gazety. Podobnie w hotelach na całym świecie gazety dostępne są w

gazetowych "bankomatach" zwanych kioskami. Patrząc na ten pomysł w szerszej

perspektywie, można by zaryzykować stwierdzenie, że jest to przyszłość prasy. Osoba

chcąca kupić najnowsze lub archiwalne wydanie swojej gazety płaciłaby za jej wydruk.

Wydawca nie marnowałby papieru, ponieważ nakład zgadzałby się z liczbą chętnych do

zakupu numeru, a czytelnik miałby papierowe wydanie gazety, do którego jest

przyzwyczajony.

Na stronie http://www.longbets.org można znaleźć dyskusję na temat zakładu

postawionego przez byłego dyrektora wydawniczego Random House, Jasona Epsteina.

Twierdzi on, że do roku 2010 ponad 50% książek sprzedawanych na całym świecie będzie

drukowana na żądanie. Jak na razie jego prognoza przekonała jedynie 28% dyskutantów

na forum. Ale gdy Edison zaprezentował żarówkę, mało kto wierzył, że zastąpi świeczki.

Renata Krzewska z "Muratora" przypuszcza, że w przyszłości elektroniczne wydania

prasowych tytułów będą stanowić 10 do 15 procent dystrybucji. "Wchodzi internetowe

pokolenie. Segment cyfrowych wydań będzie istnieć, lecz nie będzie specjalnie duży.

Papierowe wydania nie znikną. Internet i tradycyjna prasa to będą dwa niezależne

produkty" - prognozuje.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: