Kalkulacja RK1.doc

KALKULACJA PODZIAŁOWA ODJEMNA (RESZTOWA, ŁĄCZNA, SPRĘŻONA, SKOJARZONA)

              Ten typ kalkulacji stosowany jest w przypadku tych przemysłów, w których w wyniku procesu produkcyjnego otrzymujemy produkt główny oraz produkty uboczne, a więc w przemyśle chemicznym, przetwórczym, wydobywczym. Produkcja sprzężona polega na tym, że proces technologiczny wymusza powstawanie oprócz produktu głównego także produktów ubocznych oraz odpadów produkcyjnych. Produkty główne stanowią podstawowy cel działalności przedsiębiorstwa, produkty uboczne mają zwykle pewną wartość użytkową i mogą znaleźć nabywców.

Kalkulacja polega na tym, że od kosztów produkcji odejmuje się wartość produktów ubocznych i odpadów. Otrzymana różnica jest dzielona przez liczbę produktów głównych. W ramach tej procedury niezbędne jest dokonanie wyceny odpadów i produktów ubocznych. Odpady produkcyjne najczęściej nie są wyceniane, przeciwnie – wymagają one często poniesienia dodatkowych kosztów na ich utylizację. W takim przypadku koszty te zwiększają koszty procesu produkcyjnego. Produkty uboczne wyceniane są według tzw. wartości likwidacyjnej netto (wpływów netto uzyskanych z ich sprzedaży). Wpływy te ustalane są jako różnica między przychodami z ich sprzedaży oraz wszelkimi kosztami związanymi z tą sprzedażą.

PRZYKŁAD 1

              Przedsiębiorstwo wytworzyło w minionym okresie 400 kg produktu głównego oraz 50 kg produktu ubocznego i 30 kg odpadów produkcyjnych, ponosząc następujące koszty.

Te poniżej  koszty są poniesione na wszystkie wyroby: główne i uboczne.

Produkt uboczny sprzedawany jest po 10zł za kg, przy czym koszty jego sprzedaży wynoszą 2zł za kg.

Koszty utylizacji odpadów produkcyjnych wynoszą 4 zł za kg.

ROZWIĄZANIE: najpierw wyceniamy odpady (jeśli w ogóle są)

·  wycena odpadów produkcyjnych

Te koszty utylizacji są kosztami dodatkowymi, więc zostaną doliczone do kosztów wytworzenia ogółem.

Teraz wyceniamy produkty uboczne

Produkt uboczny wyceniany jest według wartości likwidacyjnej netto (jest to po prostu ich wartość sprzedaży), uwzględniającej wartość rynkową tych produktów oraz dodatkowe koszty związane z ich upłynnieniem (np. koszty transportu lub opakowania).

* wycena produktu ubocznego

·  ustalenie kosztu jednostkowego produktu głównego według wzoru:

gdzie:

X – wielkość produkcji

K – koszty bieżące produkcji

Ku – koszty utylizacji odpadów produkcyjnych,

Wln – wartość likwidacyjna netto produktów ubocznych

ZESTAWIENIE

KALKULACJA PODZIAŁOWA PROCESOWA

              Kalkulację tę stosujemy, gdy proces produkcyjny przy produkcji masowej przebiega w kilku następujących po sobie fazach (procesach) produkcyjnych. Stosuje się tu tzw. wielostopniowy rachunek kalkulacyjny. Produkcja procesowa charakteryzuje się tym, że w ramach każdego procesu otrzymujemy półprodukt, który najczęściej jest przekazywany do następnej fazy procesu produkcyjnego lub do magazynu wydziałowego. Produkt gotowy otrzymywany jest w ostatniej fazie procesu produkcyjnego. Istotą tej odmiany kalkulacji jest przeprowadzanie odrębnego rachunku kalkulacyjnego dla każdej fazy procesu produkcyjnego. W efekcie wyceniany jest każdy półprodukt otrzymany po każdej fazie procesu.

PRZYKŁAD 2 fazowa

Przedsiębiorstwo o produkcji jednorodnej posiada 3 wydziały produkcji podstawowej, które odpowiadają kolejnym fazom procesu technologicznego. W okresie sprawozdawczym rozpoczęto proces technologiczny i wyprodukowano:

·         w fazie I 620 kg półfabrykatu

·         w fazie II 350 m.b. półfabrykatu o wyższym stopniu przerobu, w ciągu okresu pobrano z magazynu międzywydziałowego 600kg półfabrykatu przetworzonego w fazie I,

·         w fazie II wyprodukowano 250m.b. wyrobu gotowego, które przekazano do magazynu; w ciągu okresu pobrano z magazynu międzywydziałowego 300 m.b. półfabrykatu przetworzonego w fazie drugiej.

W bieżącym okresie poniesiono koszty: