Prawo (Wykład) 3.10.2007r.
-Wykład 1 – Prawo- wstęp do prawoznawstwa.
Nowacki, Tobor „Wstęp do prawoznawstwa”.
-Wykład2 – Prawo konstytucyjne.
-Wykład3 – Prawo administracyjne.
Cieślak, Lipowicz, Niewiadomski, Szpor „ Prawo administracyjne”.
-Wykład4 – Kodeks postępowania administracyjnego.
-Wykład5 – Prawo cywilne – Kodeks cywilny.
Wykład 1 „Wstęp do prawoznawstwa” 3.10.2007r.
1.Podstawowe pojęcia:
-Prawo pozytywne – zespół reguł ustanowionych lub uznanych przez odpowiednie organy państwowe, usankcjonowane przymusem państwowym.
-Prawo natury – ludzkie poczucie sprawiedliwości, uzasadnione religijnie lub filozoficznie, może kolidować z prawem pozytywnym.
- Prawo publiczne- prawo odnoszące się do interesu państwa, regulujące stosunki między państwem a obywatelem i między organami państwa (konstytucyjne, karne, finansowe, administracyjne).
-Prawo prywatne- prawo dotyczące korzyści jednostek, reguluje stosunki między równorzędnymi podmiotami (cywilne, rodzinne, handlowe).
-Prawo podmiotowe – zespół uprawnień, służący podmiotowi (os. Fizycznej lub prawnej), daje ono możliwość swobodnego podejmowania decyzji i wykonania podjętych działań i domagania się od innych wykonania ich obowiązków ( własność prywatna, nietykalność osobista, prawo wyborcze).
- Prawo przedmiotowe – ogół norm wyznaczających określone zachowania w dziedzinie stosunków społecznych.
- Prawo materialne- ogół norm regulujących uprawnienia i obowiązki podmiotów prawa.
- Prawo formalne (procesowe) – reguluje tryb postępowania przed organami państwa, związane z dochodzeniem uprawnień i obowiązków określonych w prawie materialnym.
2. Moralność i jej relacja do prawa.
Moralność – zespół norm postępowania, według których ocenia się zachowania jako dobre lub złe.
Relacje moralności do prawa:
Pozytywne Negatywne Neutralne
Różnice:
Normy moralne, opinia publiczna. normy prawne, na straży stoi aparat państwa.
Są jednostronne, obowiązek jednej
osoby, nie daje innym osobom prawa są dwustronne, obowiązek jednej osoby daje prawo
żądania ich wypełnienia . drugiej do jej wypełnienia.
odnoszą się do myśli i uczuć. odnoszą się do zachowań zewnętrznych.
wskazują tylko kierunek postępowania. powinny być precyzyjne.
Świadomość prawna – prawo z ludzkich wyobrażeń o sprawiedliwości. Wyrażające się w regułach postępowania, które ludzie uważają za sprawiedliwe, uznają równocześnie, że powinny być gwarantowane przymusem państwowym.
Niezgodność prawa ze świadomością prawną powodują sprzeciw wobec przepisów prawa
- instytucja ułaskawienia;
-prawo o własności intelektualnej i umieszczenia treści w sieci;
-kara śmierci;
-eutanazja.
„Opłaca się być człowiekiem przyzwoitym” - Bartoszewski.
Norma prawna – reguła zachowania, która ma charakter:
a)generalny - nie konkretyzuje osoby, do której się odnosi;
b)abstrakcyjny – dotyczy zachowania, które może mieć miejsce wielokrotnie (kradzież, pobicie, nabycie gruntu )
Norma prawna jest najmniejszym, stanowiącym sensowną całość elementem prawa. Jest regułą zachowania, odpowiadającą na pytania :
1. kto, w jakich warunkach? – hipoteza normy prawnej;
2. jak się powinien zachować? – dyspozycja normy prawnej;
3. sankcja – konsekwencje za zachowanie niezgodne ze wzorcem.
Podział norm :
- bezwzględnie obowiązujące - ustalają rodzaj zachowań np. zakaz zabijania człowieka;
- względnie obowiązujące – dopuszczają wybór między różnymi zachowaniami np. miejscem zobowiązania pieniężnego jest miejsce zamieszkania lub siedziba wierzyciela lub inaczej, jeśli tak umówiły się strony.
Przepis prawny – wypowiedź stanowiąca całość gramatyczną, zawartą w tekście aktu normatywnego i wyodrębnioną przez pracodawcę jako artykuł, paragraf, punkt. Dokumenty zawierające normy, czyli akty normatywne są podzielone na odcinki. Najmniejszy z nich jest zwykle 1-zdaniowy ze wskaźnikiem identyfikującym.
Norma → treść
Przepis → forma
Prawnik wyciąga normy z przepisów.
Fakty prawne – wydarzenia , z którymi normy wiążą powstawanie, wygaśnięcie lub zmianę statusu prawnego.
Fakty prawne
(niezależne od ludzkiej woli)
Czyny Czynności (akty prawne)
Zgodne z prawem niezgodne z prawem akty normatywne (ustawa) czynności prawne
Orzeczenia sądowe i decyzje adm.
Przestępstwa delikty wykroczenia
Stosunek prawny – stosunek społeczny uregulowany przez prawo ; powstaje, ulega zmianom, wygasa w wyniku zaistnienia faktów prawnych.
Elementy każdego stosunku prawnego :
-podmiot;
-przedmiot;
-treść.
Podmiot – osoby, które występują w stosunku prawnym jako uprawnione lub zobowiązujące do określonego zachowania wobec innych osób, będących podmiotami tego samego stosunku prawnego.
Osoby fizyczne – człowiek od urodzenia do śmierci, każda osoba fizyczna ma zdolność prawną, a w prawie spadkowym i karnym także dziecko poczęte.
Zdolność prawna – zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków.
Zdolność do czynników prawnych= składania oświadczeń woli powodujących nabycie uprawnień lub zaciągnięcie zobowiązań, wymaga osiągnięcia ustalonego prawem wieku.
W Polsce pozbawione są zdolności do czynności prawnych osoby:
-do 13 roku życia;
-ubezwłasnowolnione.
Częściową zdolność do czynników prawnych mają osoby od 13 lat do pełnoletniości oraz osoby częściowo ubezwłasnowolnione.
Pełną zdolność do czynników prawnych mają osoby fizyczne, pełnoletnie, nieubezwłasnowolnione.
W imieniu osób ubezwłasnowolnionych występują opiekunowie, a częściowo ubezwłasnowolnionych – kuratorzy lub osoby wyznaczone przez sąd.
Osoba prawna – jednostka organizacyjna, która uzyskała zdolność prawną i zdolność do czynów prawnych w jednym z 3 trybów:
-elekcyjny ;
-koncesyjny;
-rejestracyjny.
Podstawowe typy osób prawnych:
-korporacje;
-zakład.
Przedmiot – przedmiotem stosunku prawnego może być określone
-zachowanie – naprawa samochodu w warsztacie;
-przedmiot – samochód ;
-prawa osobiste – autorstwo utworu.
Treść stosunku prawnego – uprawnienia i obowiązki jego podmiotu.
aegrupa1