INFLACJA
Inflacja
Zjawisko wzrostu ogólnego poziomu cen nazywamy. Możemy także powiedzieć, że inflacja to obniżanie się siły nabywczej pieniądza (jego wartości rynkowej). Sytuację, w której ceny spadają, określamy jako deflację. Wartość pieniądza (np. złotówki) maleje w okresach inflacji, a wzrasta w okresach deflacji.
Rodzaje inflacji
Inflacja podażowa (kosztowa) – inflacja spowodowana przez ciągły wzrost kosztów produkcji niezależny od popytu - rosną koszty produkcji.
Wzrost kosztów produkcji może wynikać z różnych przyczyn dlatego wyróżniamy następujące rodzaje inflacji kosztów:
· Inflacja płac – występuje w sytuacji gdy związki zawodowe wymuszają podwyżkę płąc niezależnie od stanu popytu na pracę.
· Inflację zysku – występuje w sytuacji gdy przedsiębiorstwo wykorzystuje swą siłę monopolistyczną do zwiększenia zysków poprzez podwyżkę cen niezależnie od poziomu popytu konsumpcyjnego.
· Inflacja wynikająca ze wzrost cen importowych – występuje w sytuacji gdy ceny importowane rosną niezależnie od poziomu popytu globalnego.
Inflacja popytowa - jeśli w gospodarce jest nadmierna ilość pieniądza, która nie znajduje dostatecznego pokrycia w ilości towarów, to sytuację taką określa się często inflacją "ciągnioną" przez popyt. Kiedy popyt rośnie szybciej niż zdolność gospodarki do jego zaspokojenia, to w rezultacie rosną ceny. W tej sytuacji wzrost stóp procentowych ograniczy inflację.
Inflacja strukturalna – wynikająca ze zmiany w strukturze popytu i podaży. Pod wpływem zmian zachodzących w strukturze popytu i podaży niektóre gałęzie doznają wzrostu popytu na swe wyroby inne zaś notują spadek. Jeżeli ceny i płace w gałęziach zmniejszających produkcję są nieelastyczne w kierunku obniżki a ceny i płace w gałęziach zwieszających produkcję rosną to ogólny poziom cen i płac w gospodarce będzie rosnąć.
Inflacja ukryta - trwała nadwyżka popytu nad ograniczoną podażą dóbr i usług przy względnie stałym i administracyjnie regulowanym poziomie cen rynkowych.(występowała głównie w krajach komunistycznych) Skutki tej inflacji to głęboka nierównowaga na rynku, upokarzające kolejki, kupowanie na zapas, spekulacja, nieuprzejma obsługa, przekupstwo nadmierne zużycia energii, materiałów, paliwa; nielegalne zaopatrzenia.
W zależności od tempa wzrostu cen możemy rozróżnić:
inflację pełzającą - nie rodzącą zbyt negatywnych skutków
inflację kroczącą - wzrost cen sięga kilkunastu % w skali rocznej (taki ruch cen daje się przewidzieć i uwzględnić w podejmowanych decyzjach)
inflację galopującą - wzrost cen od kilkudziesięciu do 100% w skali rocznej
hiperinflację - wzrost cen o więcej niż 50% w skali miesiąca działa ona już destrukcyjnie na gospodarkę i destabilizuje stosunki społeczno-polityczne, osłabi wiarygodność finansową u wierzycieli
Sposoby mierzenia inflacji
Indeks cen dóbr produkcyjnych (PPI) - oferowane przez producentów: ceny surowców, ceny materiałów. Mierzy ceny, które płacą producenci, gdyż obejmuje czynniki produkcyjne, z wyjątkiem pracy. Stanowi on pojemny miernik wpływu inflacji na przemysłowy sektor gospodarki.
Indeks cen dóbr konsumpcyjnych (CPI) - ceny detaliczneSłuży do badania wpływu inflacji na gospodarstwa domowe, czyli konsumentów, gdyż mierzy przeciętny poziom cen typowego koszyka dóbr i usług konsumowanego przez typową rodzinę. Jest średnią ważoną cen towarów i usług nabywanych przez przeciętne gospodarstwo domowe. Przy obliczaniu indeksu bierze się pod uwagę tzw. statystyczny koszyk zakupów.Przyczyny inflacji
Poszukiwania przyczyn inflacji najczęściej koncentrują się dziś na związkach między podażą pieniądza a poziomem cen. Jeśli podaż pieniądza wzrasta ponad potrzeby gospodarki związane z danym poziomem produkcji, uczestnicy rynku zwiększają swoje wydatki, podczas gdy realny poziom produkcji określony jest przez warunki techniczne i nie zmienia się. Presja popytu powoduje wzrost cen, który w efekcie doprowadza do równowagi na rynku pieniężnym. Jako przyczynę należy wskazać nadmierne wydatki z budżetu, prowadzące do deficytu budżetowego i długu publicznego oraz zbyt tanie kredyty, zakłócające równowagę na rynku pieniężnym.
KOSZTY INFLACJI
· powoduje redystrybucję dochodu narodowego na rzecz grup bogatszych kosztem ludzi biedniejszych: rencistów, emerytów (ludzi otrzymujących stałe dochody),
· powoduje spadek wartości pieniądza, czyli jego deprecjację,
· zniechęca do oszczędzania,
· obniża ciężar spłaconych kredytów,
· niszczy rachunek ekonomiczny (nikt nie wie jakich żądać cen), powoduje duże zamieszanie w kalkulacji kosztów produkcji,
· rodzi niepewność co do oczekiwanych zysków przez co zniechęca do podejmowania ryzykownych inwestycji
· powoduje wzrost stopy oprocentowania kredytów na działalność inwestycyjną (zwłaszcza kredytów długoterminowych - co odbija się niekorzystnie na budownictwie mieszkaniowym, postępie innowacyjnym i wzroście produkcyjności pracy)
· osłabia eksport (waluta krajowa stopniowo traci na wartości w stosunku do innych walut wymienialnych w krajach o niższej inflacji)
· prowadzi do dewaluacji waluty krajowej, która wzmacnia pozycje eksporterów, ale osłabia pozycje importerów co stanowi z kolei przyczynę dalszego wzrostu cen
· wprowadza zamieszanie na rynku papierów wartościowych, przez co zakłóca system finansowy kraju
· pogłębia niepewność jutra i prowadzi do obniżenia realnych dochodów ludności
antonif