4.pdf

Normy Ŝywienia:

witaminy

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach:

A,D,E,K

wchłaniane z przewodu pokarmowego

z tłuszczami,

mogą być magazynowane w wątrobie,

nerkach, tkance tłuszczowej, płucnej

Dr med. Dorota SzostakWęgierek

Witamina A:

retinoidy: retinol (wit A1),

3,4 didehydroretinol (wit A2) i

pochodne aldehydy (np. retinal),

kwasy (np. retinowy),

estry,

izomery cis i trans,

karotenoidy:

ßkaroten, αkaroten, kryptoksantyna

Witamina A, rola:

składnik purpury wzrokowej (rodopsyny),

konieczna dla utrzymania prawidłowej

budowy i funkcji błon śluzowych,

tkanki kostnej,

róŜnicowania i rozmnaŜania komórek,

wzrostu, rozrodu,

prawidłowego funkcjonowania układu

odpornościowego,

działanie antyoksydacyjne

Witamina A, źródła retinolu:

produkty zwierzęce:

wątroba, masło, Ŝółtka jaj

produkty roślinne:

margaryny fortyfikowane witaminą A

Witamina A:

niektóre karotenoidy:

ßkaroten, αkaroten, kryptoksantyna

mogą ulegać przemianie do retinolu

(prowitamina A)

Witamina A, źródła karotenoidów:

produkty roślinne:

ciemnozielone liściaste warzywa,

pomarańczowe warzywa i owoce

Witamina A, niedobór:

częsty u dzieci poniŜej 5 roku Ŝycia z powodu

niedoborów Ŝywieniowych, takŜe w zespołach

przewlekłego niedoŜywienia

ślepota zmierzchowa,

wyschnięcie rogówki (kseroftalmia),

rozmiękanie rogówki (keratomalacja),

utrata apetytu,

wysychanie i rogowacenie skóry,

obniŜona odporność,

metaplazja i keratynizacja nabłonka

układu oddechowego i innych organów,

niedroŜność przewodów gruczołowych,

atrofia gruczołów

marchew, czerwona papryka, pomidory,

boćwina, cykoria, dynia, kapusta pekińska,

natka pietruszki, sałata, szczaw,

szczypiorek, koperek, szpinak, morele,

brzoskwinie i melony

Witamina A, jednostki:

1RE= 1mcg retinolu=

6 mcg ßkarotenu=

12 mcg pozostałych karotenoidów=

3,33 IU (j.m.)

Witamina A, RDA:

M: 900 mcg/d

K: 700 mcg/d

CiąŜa: 750 mcg/d

Laktacja: <19: 1200 mcg/d

≥19: 1300 mcg/d

Witamina A, toksyczność:

bóle głowy, wymioty,

nadmierna pobudliwość,

podwójne widzenie,

łysienie,

suchość śluzówek,

łuszczenie skóry,

uszkodzenie kości,

powiększenie i uszkodzenie wątroby

Witamina A, toksyczność:

karotenoidy nie są toksyczne z powodu

mniejszej efektywności wchłaniania przy

wyŜszych dawkach i zmniejszonej konwersji

do witaminy A w jelicie, wątrobie i innych

narządach;

przyjmowane w duŜych dawkach przez kilka

tygodni mogą spowodować zaŜółcenie

tkanki tłuszczowej i skóry

przy dziennym spoŜyciu retinolu 15000 mcg u

dorosłych i 6000 mcg u niemowląt i małych dzieci

(suplementacja, spoŜycie duŜych ilości wątroby lub

tranu)

Witamina A,

dla dorosłych 3000 mcg/dz

dla niemowląt 600 mcg/dz

Witamina A, toksyczność:

podczas ciąŜy: samoistne poronienia,

wady rozwojowe płodu

przy dziennym spoŜyciu retinolu powyŜej

3000 mcg

Witamina A > 10 000 IU dziennie (n=22 748)

1 dziecko na 57

wada rozwojowa

Światowa Organizacja Zdrowia zaleca,

by dzienne uzupełnienie niedoboru witaminy A

nie przekraczało 10000 IU

(3000 mcg)

CięŜarne nie powinny spoŜywać wątróbki

ze względu na wysoką zawartość witaminy A

wady cewy nerwowej, serca, grasicy, czaszki,

mięśni, układu kostnego,

moczowo-płciowego,

układu pokarmowego

NEJM 1995; 333; 1369

Witamina D:

witamina D2: ergokalcyferol

witamina D3: cholekalcyferol,

powstaje w skórze

z 7dehydrocholesterolu

pod wpływem światła słonecznego

Obie formy ulegają najpierw

hydroksylacji w pozycji 25 w wątrobie,

a potem w pozycji 1α w nerce,

w wyniku powstaje biologicznie

aktywna 1α,25dihydroksywitamina D

Witamina D, rola:

aktywna forma witaminy D zwiększa jelitowe

wchłanianie wapnia i fosforu,

a takŜe mineralizację kości.

głównym celem fizjologicznym jest utrzymanie

stęŜenia wapnia i fosforu w surowicy w normie

kiedy spoŜycie wapnia jest zbyt niskie, 1,25

(OH) 2 D razem z PTH pobudza komórki pnia szpiku

kostnego do przemiany w osteoklasty;

osteoklasty uwalniają wapń z kości

utrzymywanie siły mięśni i zapobieganie upadkom

i złamaniom

immunomodulator: stymuluje działanie

monocytów i makrofagów; zwiększa odporność na

gruźlicę

Witamina D, źródła :

Produkty zwierzęce: wątroba, tłuste

ryby, tran, Ŝółtka jaj

Roślinne: margaryny fortyfikowane

witaminą D

Witamina D, źródła :

synteza w skórze zaleŜy od długości fali UV (290

315 nm), szerokości geograficznej, pory dnia,

intensywności napromieniowania, pory roku;

powyŜej i poniŜej szerokości geograficznej około

40°N i 40°S, synteza witaminy D w skórze podczas

prawie 34 miesięcy zimowych jest nieobecna;

w rejonach geograficznych bardziej wysuniętych w

kierunku północnym lub południowym ten czas

moŜe wynosić nawet 6 miesięcy;

zaleŜy takŜe od pigmentacji skóry, stosowania

kremów z filtrem.

U osób starszych zmniejsza się zdolność

syntetyzowania witaminy D

Witamina D, niedobór, u kogo:

mała ekspozycja na światło słoneczne

u ludzi starszych,

gdy dieta beztłuszczowa,

zespół złego wchłaniania,

przewlekły alkoholizm,

nadmierne wydzielanie kortykosteroidów

nadnerczowych,

przewlekła niewydolność nerek

przyjmowanie leków przeciwpadaczkowych

Witamina D, niedobór, objawy:

krzywica u dzieci,

osteomalacja i osteoporoza u dorosłych;

obniŜenie stęŜenia zjonizowanego wapnia

we krwi, stymulacja PTH, mobilizacja

wapnia z kości

Witamina D, niedobór:

dane epidemiologiczne sugerują, Ŝe niedobór

witaminy D moŜe wiązać się ze zwiększonym

ryzykiem raka okręŜnicy, sutka, prostaty i

chłoniaków

a takŜe cukrzycy typu 1, reumatoidalnego zapalenia

stawów, choroby Crohna i stwardnienia rozsianego

oraz schizofrenii i depresji

Witamina D, zapotrzebowanie:

trudno jest pokryć dietą, waŜna jest ekspozycja na światło

słoneczne, konieczna moŜe być suplementacja

Niemowlęta i dzieci do 18 roku Ŝycia: 5 mcg/d

Witamina D, jednostki:

1 IU (j.m.)= 0,025 mcg cholekalcyferolu

1 mcg= 40 IU

M 1950: 5 mcg/d

M 5165: 10 mcg/d

M > 65: 15 mcg/d

K 1930: 5 mcg/d

K 3150: 10 mcg/d

K > 50: 15 mcg/g

CiąŜa i laktacja: 5 mcg/d

Witamina D, toksyczność:

raporty przypadków:

spoŜycie 2501250 mcg wit D dziennie:

hiperkalcemia, nadmierna osteoliza;

utrata zdolności zagęszczania moczu przez nerki:

wielomocz, nadmierne pragnienie;

kamica nerkowa;

przerzutowe wapnienie tkanek miękkich nerek,

naczyń krwionośnych, serca i płuc;

OUN głęboka depresja, anorksja, nudności,

wymioty,

biegunka, utrata masy ciała

Witamina D, toksyczność:

przemijająca hiperwitaminoza D u dzieci

chorych na krzywicę spowodowana

nadmiernym nasłonecznieniem w okresie

wiosennym:

zwiększony wychwyt wapnia przez kości

kosztem zmniejszenia stęŜenia jego jonów w

surowicy:

moŜe pojawić się tęŜyczka

Witamina D, UL:

Witamina E:

grupa tokoferoli i tokotrienoli,

związki pochodzenia roślinnego:

αtokoferol, ßtokoferol, g- tokoferol, d-

tokoferol,

αtokotrienol, ßtokotrienol

Dzieci 118 lat, osoby dorosłe,

ciąŜa i laktacja

50 mcg/dz (2000 jm)

Niemowlęta 25 mcg/dz

termostabilne,

przyspiesznie utraty wartości biologicznej w

obecności tlenu i nadtlenków , metali

cięŜkich, Ŝelaza, zjełczałych tłuszczów,

straty podczas przechowywania

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: