Orto.pdf

Sciaga ortopedia BADANIE:

ogladanie, obmacywanie, opukiwanie

podmiotowe, wywiad:

-dane personalne(wiek imię adres)

-dane dot. choroby (pocztake, przebieg, dolegliwosci, bol-lokalizacja, intensywnosc,

rodzaj charakter, czy ustepuje po srodkach farmakologicznych, kiedy najwiekszy

itp.)

-socjalnosc- info o warunkach mieszkaniowych, pomoc innych i dostosowanie

warunkow do potrzeb

badanie fizykalne:

ogladanie od wejscia-postawa chod

chodzace postawa zasadnicza

lezace- dysfunkcje przymusowe ustawieniem

*ogolne-postawa budowa typ sylwetki proporcje

*odcinkowe

ogolne statyczne:

postawa-obiektywna-porownywanie do typow sylwetki (A,B,C,D-od bdb-do zlej)

ogolne dynamiczne:

chod. Cechy chodu fizjologicznego: dwunozny, naprzemienny, symetryczny

Fazy chodu: podpor- zetkniecie z podlozem 60%cyklu, obunozny podpor 10%,

wykrok 40%

Determinanty chodu prawidlowego:

-dot. miednicy-skret w plaszczyznie poziomej 4st w przod 4dt w tyl

-dot. kolana 20st zgiecie w wykroku

-skokowo-koleniowy -kolana- zgiecie przy odbiciu -miednicy- rucy w plaszczyznie

poziomej chod normalny gdy zachowane wyznaczniki.

Normosteniczny-normalny asteniczny- wolny hipersteniczny-szybki

patologiczny:

-bol w konczynie- antalgiczny-przeciwbolowy

-zmiany w ukladzie kostno stawowym

-skrocenie konczyny (pow. 5 cm widoczne zaburzenia chodu-konskie ustawienie

stopy) -przykurcze, zesztywnienia -niedomogi miesni:

*chod zapadajacy-przykurcze w st. Biodrowym *koszacy *kaczkowaty- zwichniecie

bioder i dysplazja

odcinkowe :statyczne

do 1 cm bledu

dlugosc wzgledna ze stawem bezwzgledna bez stawu| absolutna bez + konczyna

reka lub stopa

obwody:

porownawczo pozycja i punkty pomiaru

-ubytki miesniowe

do 0,5cm bledu

dynamiczne:

zakresy ruchomosci bierny i czynny goniometrem i test Lovetta

dodatkowe : RTG (AP i boczna) rezonans tomograf

AMPUTACJE

Ampytacje-odciecie konczyny

-urazowa- poprzez wypadki

-planowana- w przebiegu chorob naczyniowej, nowotworowej

Postepowanie:

-zabezpieczenie kikuta przed wadliwym ustawieniem i przykurczami \-utrzymanie

pelnej ruchomosci w stawach, najbardziej w najblizszych stawach ulega zmianie

cala biomechanika -ustabilizowanie objetosci kikuta-bandazowanie lej gipsowych

-podniesienie sily miesniowej\ -cw. Czucia powierzchniowego i glebokiego\

-hartowanie kikuta\-dbalosc o postawe- cw. Elongacyjne, rownowazne\ -dbalosc o

higiene kikuta- hartowanie, mycie\ -dbalosc o sprawnoc ogolna

-dbalosc o proteze \ocena sprawnosci chorego w protezie i kwalifikacja do

odpowiedniej protezy

5punktow mobilnosci

0st- proteza potrzebna do ubytku ucietej konczyny, nie jest funkcjonalna\ 1st-

przywrocenie mozliwosci stania i poruszanie wewnetrz pomieszczenia z kulami lub

laska

2st przywrocenie stania i poruszania wewnatrz pomieszczenia i na zewnatrz wraz z

laska\ 3st w miare swobodne chodzenie wewnatrz i na zewnatrz (bez pomocniczych

rzeczy i z przeszkodami\ 4st przywrocenie bez ograniczen wewnatrz i na zewnatrz,

może uprawiac sport inwalidow

KIKUT K. GORNEJ

-przedramie-krukenberga-rozdzielenie 2 kosci 10-12cm i utworzenie 2 palcow. k.

lokciowa nieruchoma promieniowa palec roboczy. Utrzymanie czucia ale

nieestetyczny wyglad

-ramie- marguardta- uformowany by osadzic protezy które przenosza ciezary.

Proteza hakowa

-kineplastyczne:

*przedramie-tunelizacja bicepsa- orczyk linki transmisyjne

*ramie-m. Piersiowy

problem z plynnoscia, dokladnoscia w konczynach

KIKUT K. DOLNEJ

-krotki goleniowy -krotki udowy -długi udowy -kosz kanadyjski

PROTEZOWANIE

-dolna- lepsze wymodelowanie kikuta

lej przymocowany paskami metoda podcisnieniowa- jak z piwem gdy wkladamy

palec do butelki:)

kosz kanadyjski wyluszczenie stawu biodrowego

1protezy- szkieletowe, ciezkie niewielki ruch

wypchniecie nogi na piete-palce-zgiecie kolana

teraz protezy modularne. Trzon stanowi nastawny rdzen z mozliwoscia

3plaszczyznowej regulacjii. Bardzo trwale bardzo ciche bardzo drogie

ZMIANY ZWYRODNIENIOWE K. GORNYCH

Staw ramienny:

-nastepstwo urazow, stanow zapalnych -uszkodzenia rotatorow

-ograniczenia ruchu odwodzenia i rotacjii

objawy kliniczne:

-RTG zwężenie szpary, torbiele-bol samoistny,palpacyjny

-pozycja pacjenta antalgiczna-napiecie mm

-stany zapalne-zmiany troficzne

Leczenie zachowawcze:

-farmakologia-fizykoterapia- masaz jonoforeza itp.\ -cw. Na ruch odwodzenia

alloplastyka:

endoproteza odwrocona

Przeciwwskazania:

-infekcja-zaawansowana osteoporoza-zaniki mm\ -choroby ukl. Tetniczego

postepowanie:

I etap: ruchy bierne często ale krotko, dopiero po calym zakresie ruchomosci-

czynne, ruchy wahadlowe, unoszenie zginanie, rotacja zewnetrzna potem

odwodzenie i rotacja wewnetrzna. Pozycja lezaca siedzaca stojaca. Do 3 tygodnia.

Potem II etap. Izometryczne i mniej a dluzej cwiczyc. Można wszystko co wczesniej

ghdy osiagnie się max zakres ruchu

fizykoterapia: laser, pole magnetyczne, oklady krioterapii

powiklania: -obluzowania-niestabilnosc stawu

Staw lokciowy -przeciazenia-urazy-zlamania zwichniecie

-o podlozu reumatoidalnym

objawy kliniczne: -bol o roznym natezeniu-przykurcz zgieciowy

-mniejsza rotacja-RTG osteofity na wyrostku lokciowym i dziobiastym-ciala wolne-

usowanie- artroskopia

zachowawcze: cw. w odciazeniufizykalnealloplastyka stawu po 50 r.ż

przeciwwskazania; -infekcja-porazenie mm bicepsa i tricepsa

-przykurcze tkanek miekkich

endoprotezy: -niezwiazane-bardziej niestabilny staw

-czesciowo zwiazane

-anatomiczne- do ramiennego, lokciowo promieniowego

Postepowanie: -unieruchomienie 4-6dni

-cw. Iksilateralne i kontrlateralne z max obciazeniem innych stawow-4dzien

wspomagane czynne zginania

-po 2 tyg z oporem. Max 110st do 120st

powiklania -obluzowania-niestabilnosc stawu

-uszkodzenia tkanek-infekcja-niewydolnosc mm tricepsa\-uszkodzenia nerwow

ZMIANY ZWYRODNIENIOWE K. DOLNEJ

zmieny dot. degeneracjii chrzastki stawowej nasad kosci i tkanek miękkich dla

wieku pow 50 roku.

-zmiany wtorne, czynniki mechaniczne, infekcyjne

objawy: -bol o roznym nasileniu i charakterze

-ograniczenia ruchomosci-wysieki \-trzeszczenie w stawie

-RTG obecnosc osteofitow, sklerotyzacja nasad, zwezenie szpary stawowej

-w wyniku urazow, procesow zapalnych. Gruzliczych, przeciazenia,

nierownomiernego obciazenia \-LCD-ie

postepowanie:

* zachowawcze:

-likwidacja bolu (fizykalne, farmakologia) jono UD laser

-cw w odciazeniu-plywanie-cw. Izometryczne \-pozycje antalgiczne-wyciag osiowy

posredni\-pomoc ortopedyczna, odciazanie konczyny

* operacyjne:

-artroskopia-czyszczenie powierzchni stawowych\-osteotomia korekcyjna

-przerost blony-synowektomia\-alloplastyka-endoproteza czesciowa lub calkowita\-

usztywnienie stawow ortrodeza

Staw biodrowy:

(korksartoza-zmny w biodrze)\funkcja podporowa i dlatego zminy lub urazy,

dysplazja, zaburzenia odzywcze, czynnik reumatoidalny

stabilizacja czynna- mm\stabilizacja bierna- kosci, tk. Miekkie

objawy:

-ograniczenia rychomosci (rotacji wewnetrznej i odwodzenia, przeprost)

-przykurcze zgieciowe\-zanik mm posladkowych, uda\-bol w okolicy kretarza

większego do stawu kolanowego\-zaburzenia funkcji lokomocyjnej

leczenie: zachowawcze:-farmakologia-fizykoterapia

-cw. W odciazeniu izometryczne plywanie\-pozycje antalgiczne

-przy duzych bolach operacyjnie

endoprotezy:

-calkowite lub czesciowe zaleza od wieku na cemenci- pow 70roku, bezcementowo-

ponizej70roku\-kazda wymienna nazywa się rewizyjna

-1przedzialowa-przysrodkowa lub boczna-kolano\-odwrocone-ramienna

przeciwwskazania:

-infekcja-zaawansowana osteoporoza\-zaniki mm niedowlady

-stany zapalne, owrzodzenia-choroby ukl. Tetniczego\-nadwaga-zylaki

powiklania:

-infekcja-zlamania trzonu kretarzy-roznica w dlugosci koczyn

-zakrzepowe zapalenie zyl-porazenia nerwow

-zwichniecie endoprotez-obluzowania trzonu (spejser)-po infekcjach-odklejenie

alloplastyka rehab.

Cele: -zapobieganie zwichnieciom endoprotez

-uzyskanie odpowiednich zakresow ruchomosci

-nauka chodu o kulach-pomoc w podstawowych czynnosciach dnia codziennego

spitalna rehab.:

1doba- przeciwobrzekowe, przeciwzapalne-stopa konczyny operowanej-elewacja

koczyny-cw. krazeniowo oddechowe

-k. dolna nieoperowana i k. gorne cwiczenia

2doba: 1 doba + -ruch zginania niewielki-niprzekraczamy zgiecia 90st-pionizacja-

chodzenie o kulach (3taktowy)w odciazanie 4,6tyg a w zlamaniu szyjki 3 miechy

7-10 dni

-cw izometryczne-zwiekszanie zakresy ruchomosci

-pozycje w lozku-przetacanie na boku operowanym lub na zdrowym ale trzeba dac

klin by nie przywiesc i zwichnac

-chodzenie po schodach w gore: zdrowa kule chora. W dol kule chora zdrowa-nie

zaleca przeciazania stawow\-zakladania nogi na noge-siadania nisko

-nauka wstawania podnoszenia siadania

rodzaje endoprotez :przynasadowespejser

staw kolanowy -u starszych

-charakter wtorny-urazy itd.\-dlugotrwale unieruchomienie

objawy: -bol miesniowy, powysilkowy spoczynkowy nocny

-ograniczenia ruchomosci-przykurcz zgieciowy, deficyt wyprostu\-nadwaga-stany

zapalne wysieki itd.\-Rtg zmniejszenie szpary stawowej osteofity itd..

Leczenie: zachowawcze-fizykoterapia

-nie przeciazanie stawuoperacyjne

-artroskopia-osteotomia-endoprotezoplastyka

przeciwwskazania:

-infekcja-osteoporoza-otylosc-zylaki\-zaniki mm-choroby ukl. Tetniczego

postepowanie:

-kolano w wyproscie pod piete walek\-min. zakres ruchu 90st do osiagniecia w

szpitalu do 10doby\-max zakres rychy 110, 1120st\-cw bierne, ruszamy stopa

-cw zdrowych konczyn\-izometryczne 4glowego\-w 2 dobie pionizacja

-kule bez obciazania 4 tyg\-ruch: kule zdrowa chora\-kontynuacja cw w biodrze

-j.w w biodrze\ cele: -uzyskanie zgiecia pow. 90st-wzmocnienie mm

-nauka chodzenia o kulach-rehabilitacja sanatoryjna, ambulatoryjna

powiklania: -obluzowanie-zakazenie-porazenie nerwow

ZLAMANIA K. DLUGICH

zespolenia:

*zewnetrzne:osteosynteza zewnetrzna

wskazania:

urazy z uszkodzeniem skory tk. Podskornej i mm (wieloodlamowych, powiklanych

np. oparzeniem, opozniony zrost, stawy rzekome)

Aparat Ilizarowa-metalowe obrecze stosujemy do:\usztywnienia stawu\ wydluzania

konczyn\stabilizacji osteotomii korekcyjnej

*wewnetrzne:urazy zamkniete

gwozdzie srodszpikowe ryglowane-udo, podudzie\drobne kosci- Endera, Ku:nczera,

Rusha\rzepka i wyr. Lokciowy- popreg Webera

Diagnostyka i badanie stawu:

-ruch czynny-zalecany ile jest w stanie ruszyc

-bierny-roznica obrazem na ile w czasie pierwszych dni mozemy wymagac od

pacjenta. Izometryczne streching w odciazeniu\ -trakcja i kompresja stawu

-PiR\ -masaż , drenaż limfatyczny\ -badanie slizgu stawowego xD

-testy oporowe-ocena sily mm =======>badanie stabilnosci stawu : stan napiecia

mm i aparatu torebkowo wiezadlowego, który zapewnia optymalny ucisk

powierzchni stawowych

-priopriocepcja-sluzy do odczuwania wlasnego ciala i orientacjii przestrzeni oraz

istnieje dzieki doplywowi bodzcow nerwowych: aferentacja z mechanoreceptorow

-nocycepcja-skoordynowanie ruchow w stawie tak aby napiecie mm nie

spowodowalo ciezkich zaburzen w napiecia mm

-koordynacja ruchowa- wzajemne zsynchronizowania, praca mm która zapewnia

osiagniecie harmonijnego ruchu w odciazeniu i obciazeniu

chodzenie o kulach:

- kule, chora noga, zdrowa noga

urazy wielonarządowe- jednoczesne obrażenia kilku narządów

urazy wielomiejscowe- jednoczesne obrażenia w wielu miejscach w obrębie układu

kostno- szkieletowego ( upadki z wysokości, wypadki samochodowe, itd.)

Zagrożenia życia:

- zaburzenia układu oddechowego\- zaburzenia układu krążenia\- urazy mózgowo-

czaszkowe\- urazy jamy brzusznej

Postępowanie ma na celu usunięcie chorego z miejsca wypadku i

umieszczeniu na oddziale

- właściwa pielęgnacja chorego\- niedopuszczanie do powstawania odleżyn

zapobieganie przykurczom, deformacjom\- pomoc w samoobsłudze pacjenta

- zaopatrzenie ortopedyczne\- ćw. indywidualne (później grupowe)

- ćw. oddechowe\- ćw. ogólnouspawniające\- ćw. z oporem

Efekty zależą od:

- wydolności fizycznej pacjenta\- sprawności psychicznej, umysłowej

UNIERUCHOMIENIE

przyczyny: -dysfunkcje układu nerwowo- mięśniowego

- długie przebywanie w łóżku

Skutki: - zespół unieruchomienia objawia się zmmianami ogólnoustrojowymi.

zależą one od czasu trwania, stopnia unieruchomienia, dysfunkcji neurologicznej

zmiany: -obniżenie siły mieśniowej (ok. 50%)

- zaniki mięśniowe, przykurcze\- obniżenie pojemności życiowej płuc

-zapalenia płuc\- obniżenie siły mięśni oddechowych\- zakrzepowe zapalenie żył

-zaburzenia ortostatyczne przy pionizacji pacjenta\- osteoporoza

- ok. 3 mce unieruchomienia- 30-40% spadek gęstości kości\- odleżyny

Rehabilitacja

- ćw. Bierne - ćw. Izometryczne - ćw. czynne, czynne z oporem- ćw. rozciągające

- pionizacja, nauka chodu - ćw. Oddechowe - inhalacja, oklepywania - ćw. czynne

stopą- uruchamianie pompy mięśniowej - ćw. BUrgera

- stosowanie opasek uciskowych - drenaż limfatyczny - częste zmiany pozycji ( co

2h)

Cele rehabilitacji po unieruchomieniu

- przywrócenie samodzielności\- osiągnięcie pełni sprawności w lokomocji

- tworzenie mechanizmów kompensacyjnych\ Wynik zależy od : - stopnia rozległości

zmian patologicznych\- wiku chorego- sposobu usprawniania

URAZOWOŚĆ WIEKU PODESZŁEGO 60- 65 r.ż.

- wiek- wielochorobowość- zażywane leki\- zaniki mięśniowe- ograniczenia

ruchomości\- osteoporoza starcza- zmniejszenie siły mięśniowej

- zawroty głowy- obniżenie sprawności motorycznej\- zagrożenia upadkami i ich

następstwa: złamania, stłuczenia, otarcie itp\*1/4 przypadków - złamania szyjki

kości udowej\-- leczenie operacyjne-- szybkie uruchamianie pacjenta

-- lecznie zachowawcze

* złamania dalszej części kości promieniowej\* złamania kości ramiennej

FIZJOTERAPIA W URAZACH I USZKODZENIACH

KRĘGOSŁUPA BEZ PORAśEŃ

Urazy i uszkodzenia kręgosłupa są jednymi z najcięŜszych obraŜeń, jakie występują

w układzie kostno-stawowym. Najczęściej

urazy te zlokalizowane są w części szyjnej oraz w przejściu piersiowo-lędźwiowym, a

następnie w odcinku piersiowym i

lędźwiowym. Uszkodzenia te zaleŜą przede wszystkim od siły urazu oraz miejsca jej

działania. Dodatkowo mogą im towarzyszyć:

· Wstrząs\ · Uszkodzenia rdzenia kręgowego\ · Uszkodzenia mozgu\ · Uszkodzenia

narządow klatki piersiowej

· Uszkodzenia narządow jamy brzusznej

Współcześnie przyjęty podział urazów uszkodzeń kręgosłupa

Wspołcześnie przyjęty podział urazow uszkodzeń kręgosłupa obejmuje:

· Stłuczenia kręgosłupa\ · Skręcenia stawow międzykręgowych z uszkodzeniem

aparatu więzadłowego\

zgięciowo-kompresyjnego.

· Niestabilne – mają wpływ na stabilność odcinka gdyŜ uszkodzeniu ulega aparat

więzadłowo-torebkowy. Do urazu

dochodzi z mechanizmu zgięciowo-rotacyjnego oraz zgięciowego, rzadko z

mechanizmu wyprostnego

Leczenie

Złamania stabilne moŜna leczyć zachowawczo, mimo znacznego kompresyjnego

obniŜenia trzonu kręgu. W tym celu stosuje się

unieruchomienie w kołnierzu na okres 6-8 tyg. + farmakoterapia. Złamania

niestabilne moŜna leczyć czynnościowo przy pomocy klamry Crutchfielda z

obciąŜeniem uzaleŜnionym od poziomu uszkodzenia ( C1=1kg, C2=2kg, C3=3kg

itd.) Po ok. 6 tyg. Zakłada się opatrunek gipsowy typu Minerwa z podparciem

Ŝuchwy i potylicy oraz kamizelką gipsową. Natomiast leczenie operacyjne wskazane

jest, gdy doszło do podraŜnienia rdzenia kręgowego przez obecność kości lub

fragmentu krąŜka w kanale kręgowym

lub, gdy nie ma moŜliwości nastawienia.

ODCINEK PIERSIOWY I LĘDŹWIOWY ZŁAMANIA KRĘGOSŁUPA W

ODCINKU PIERSIOWYM I LĘDŹWIOWYM

Powstają w wyniku upadku na pośladki, plecy lub kończyny dolne oraz po uderzeniu

w okolicę grzbietu. Z kolei złamania wielu segmentow mogą świadczyć o

patologicznym ich połoŜeniu w wyniku np. osteoporozy, choroby Pageta czy

przerzutow nowotworowych. Najczęściej urazy lokalizują się na poziomie Th12, L1-

L3. Tego typu uszkodzenia rownieŜ moŜna podzielić na:

· Stabilne – cechują się kompresją kości gąbczastej oraz klinowatym

zniekształceniem trzonu kręgu z uszkodzeniem

płytek granicznych. Nienaruszone pozostają krąŜki międzykręgowe, tylna ściana

kręgu oraz aparat więzadłowy

kręgosłupa.

· Niestabilne – charakteryzują się podwichnięciami w obrębie segmentu, zwęŜeniem

kanału kręgowego, przerwaniem

tylnego aparatu więzadłowego oraz uszkodzeniem krąŜka międzykręgowego.

Objawy:

- bolesność samoistna i palpacyjna,

- dodatni objaw szczytowy,

- krwiak i obrzęk,

- konieczne jest badanie klatki piersiowej oraz narządow jamy brzusznej.

Leczenie

Złamania stabilne leczy się zachowawczo przez unieruchomienie w łoŜku do czasu

ustąpienia dolegliwości bolowych. Po

tygodniu zaleca się stosowanie gorsetu ortopedycznego.

Złamania niestabilne rownieŜ moŜna leczyć zachowawczo, niemniej jednak jest to

dość ryzykowne, gdyŜ istnieje moŜliwość

uszkodzenia rdzenia kręgowego. Złamania te wymagają unieruchomienia na okres

8-12tyg, czyli do momentu wytworzenia

blizny. Początkowo pacjentowi zaleca się leŜenie na twardym podłoŜu z wałkiem

pod lędźwiami, co pozwoli na zachowanie

lordozy. Następnie zakłada się gorset gipsowy lub ortopedyczny do czasu uzyskania

radiologicznych cech stabilności.

Leczenie operacyjne złamań niestabilnych podejmuje się w sytuacji, kiedy doszło do

częściowego lub całkowitego uszkodzenia

rdzenia kręgowego, ogona końskiego lub złamania z mechanizmu rotacyjnego.

Wadą tego sposobu leczenia jest usztywnienie

znacznej części kręgosłupa, zniesienie lordozy, kompensacyjne zwiększenie

ruchomości w segmentach powyŜej uszkodzenia

oraz zmiany zwyrodnieniowe.

STŁUCZENIA I SKRĘCENIA KRĘGOSŁUPA W ODCINKU PIERSIOWYM I

LĘDŹWIOWYM

Związane są z przekroczeniem fizjologicznego zakresu ruchu oraz wytrzymałości

aparatu więzadłowego. Powstają w wyniku

urazu bezpośredniego np. uderzenie cięŜkim przedmiotem.

Objawy:

- jak w stłuczeniach,\- dodatkowo skurcz mięśni przykręgosłupowych,\- obrzęk i

krwawe wylewy.

Leczenie

Stłuczenia w odcinku piersiowym i lędźwiowym wymagają kilkudniowego

unieruchomienia w łoŜku. Po 3-4 dniach pozwala się choremu na pionizację i

chodzenie. Bol zwykle ustępuje po upływie ok. 10 dni.

ZŁAMANIA WYROSTKÓW POPRZECZNYCH W ODCINKU LĘDŹWIOWYM

Powstają z mechanizmu pośredniego jako złamanie awulsyjne przez mięsień

czworoboczny lędźwi lub w wyniku bezpośredniego urazu. Mimo, ze urazy tego typu

charakteryzują się niewielkim uszkodzeniem kostnym, to jednak pojawia się dość

powaŜne uszkodzenie aparatu więzadłowego oraz powięzi.

Objawy:

- bol promieniujący do pachwiny i stawu biodrowego,

- duŜy krwiak i obrzęk,\- objawy wstrząsu pourazowego.

Leczenie

Złamania wyrostkow poprzecznych w odcinku lędźwiowym z reguły leczy się w

sposob zachowawczy przez unieruchomienie w łoŜku. W celu zmniejszenia

dolegliwości bolowych stosuje się zmodyfikowaną pozycję wg.Perlscha (zgięcie

stawow biodrowych i kolanowych bez trakcji odcinka krzyŜowo-lędźwiowego). Po

tygodniu dopuszczalna jest pionizacja i chodzenie. Dolegliwości bolowe z reguły

ustępują po ok. 5-6tyg.

POSTĘPOWANIE FIZJOTERAPEUTYCZNE PO URAZACH

KRĘGOSŁUPA BEZ PORAśEŃ

ODCINEK SZYJNY

1. Unieruchomienie gorsetem gipsowym lub kołnierzem palisadowym:

a). działanie przeciwbolowe

· pozycje antalgiczne (wskazane jest płaskie ułoŜenie na plecach) · zabiegi

fizykalne poprawiające krąŜenie lokalne, sprzyjające resorpcji krwiaka i obrzęku

b). zachowanie siły mięśni karku i tułowia

· ćwiczenia izometryczne mięśni objętych unieruchomieniem

· ćwiczenia synergistyczne ipsi- oraz kontrlateralne kończyn gornych · metoda

Brunkow

zabiegi ciepłolecznicze np.GR, FANGO

hydroterapia np. PNF w wodzie

masaŜ

b). wypracowanie stabilizacji czynnościowej

· ćwiczenia wzmacniające mięśnie karku i grzbietu w roŜnych pozycjach · PNF

głowy, łopatki, miednicy · chopping, lifting

· ćwiczenia z wykorzystaniem TerapiMaster

c). przywracanie prawidłowego zakresu ruchu

· terapia manualna np. metoda McKenzie · ćwiczenia na piłce

· poizometryczna relaksacja mięśni karku

d). utrzymanie prawidłowej postawy ciała

Zwichnięcia i podwichnięcia stawow międzykręgowych\

Złamania trzonow łukow i wyrostkow stawowych

Złamania wyrostkow

poprzecznych i kolczastych

ODCINEK SZYJNY

STŁUCZENIA

Powstają na skutek urazu bezpośredniego.

Objawy:

- bolesność samoistna i palpacyjna, - dodatni objaw szczytowy,

- obrzęk i krwiak,\ - ograniczenie ruchomości czynnej i biernej,

- rtg a-p i boczne – bez zmian.

Leczenie

Stłuczenia leczy się zachowawczo przez unieruchomienie w kołnierzu Schanza na

kilka dni +

farmakoterapia

SKRĘCENIA STAWÓW MIĘDZYKRĘGOWYCH

Związane są z chwilowym samoistnym obroceniem odcinka szyjnego.

Objawy:

- jak przy stłuczeniach,\ - obrzęk i krwiak wokoł korzeni nerwowych mogą stać się

przyczyną bolow korzeniowych promieniujących do ramienia lub/i\ ręki,\ - mogą

pojawić się zaburzenia w połykaniu, co przemawia za obecnością krwiaka

pozagardłowego (objaw moŜe pojawić się z\ opoźnieniem 1-3 dni),- rtg – bez

zmian; czasami moŜe być widoczne poszerzenie przestrzeni międzykręgowej.

Leczenie

Skręcenia leczy się zachowawczo z wykorzystaniem kołnierza ortopedycznego

zakładanego na okres 6-8tyg. Przy znacznej

niestabilności wskazany jest zabieg operacyjny.

CERVIKALGIA

Jest to powaŜne skręcenie kręgosłupa szyjnego, charakteryzujące się bolem oraz

sztywnością szyi i karku.

Objawy:

- pojawiają się z opoźnieniem nawet do kilku dni po urazie,

- bole głowy ( miejsca wzmoŜonej bolesności wykrywa się po tylnej stronie, nad

wyrostkami kolczastymi lub od przodu w

rejonie przedmostkowo-sutkowym obok naczyń szyjnych),

- przymusowe ustawienie ( sprawdzamy ruchomość czynna i bierną w celu

wykluczenia przykurczu mięśni mostkowoobojczykowo-sutkowych, czworobocznych,

czy okołokręgosłupowych),

- zaburzenia neurologiczne np. zawroty głowy, niedosłyszenie, zaburzenia widzenia,

radikulopatia, dorsalgia,

- uszkodzenie splotu ramiennego,

- w rtg – zwęŜenie szpar międzykręgowych, powiększona kifoza (konieczne zdjęcie

czynnościowe w celu wykrycia ograniczenia

ruchomości w obrębie poszczegolnych segmentow lub zmian w ustawieniu kręgow

względem siebie).

PODWICHNIĘCIA STAWÓW MIĘDZYKRĘGOWYCH

Powstają podczas gwałtownego hamowania. Mowimy wowczas o uszkodzeniu typu

„smagnięcie biczem”. Tego typu uszkodzenie

moŜe prowadzić do rozerwania więzadła podłuŜnego przedniego i/lub krąŜka

międzykręgowego oraz pierwotnego lub wtornego

uszkodzenia rdzenia kręgowego.

Objawy:

- od bardzo niewielkich dolegliwości do całkowitego poraŜenia rdzenia kręgowego, -

rtg a – p, boczne – bez zmian; czasami mogą być widoczne uszkodzenia

towarzyszące np. złamania trzonow kręgow, łukow,\ wyrostkow stawowych,

- nadmierna ruchomość w odcinku szyjnym widoczna jedynie na zdjęciu

czynnościowym

Leczenie

Podwichnięcia leczy się zachowawczo stosując unieruchomienie w kołnierzu Campa

( gorny odcinek szyjny) lub w kołnierzu

Florida ( dolny odcinek szyjny).

ZŁAMANIA I ZWICHNIĘCIA

Powstają w wyniku uderzenia w głowę .Mogą towarzyszyć im uszkodzenia

czaszkowo-mozgowe.

Objawy:

- bol pojawia się przy delikatnych ruchach głową-chory podtrzymuje głowę rękami,\

- bolesność palpacyjna wyrostkow kolczastych,\ - moŜe dojść do poraŜeń lub

niedowładow w obrębie kończyn gornych lub dolnych.

Tego typu uszkodzenia moŜna podzielić na:

unikanie postawy „oszczędzającej”

ODCINEK PIERSIOWY I LĘDŹWIOWY

1. Faza ćwiczeniowa – dotyczy uszkodzeń stabilnych oraz niestabilnych w okresie

bolu. Charakteryzuje się płaskim ułoŜeniem na

twardym podłoŜu z poduszką pod lędźwiami oraz ze zgięciem stawow biodrowych

kolanowych pod kątem 90 stopni.

Przeciwwskazane są pozycje kifotyczne oraz maksymalne zgięcie stawow

biodrowych ze względu na pogłębiająca się kifozę w

trakcie wykonywania ruchow.

a). zapobieganie OPZZ

· profilaktyka odleŜynowa, przykurczona, zapalenia płuc oraz zakrzepow

b). działanie przeciwbolowe

· zabiegi fizykalne np. tens, naświetlania · masaŜ

c). zachowanie siły mięśniowej

biofeedback

statyczne ruchy mięsni całego ciała ( w miarę moŜliwości symetrycznie do

prostownikow) · metoda Brunkow · PNF – wzorce dla łopatki i kończyn gornych

· Ćwiczenia czynne kończyn dolnych we wszystkich płaszczyznach · masaŜ

izometryczny

d). wypracowanie stabilizacji czynnościowej w niskich pozycjach

· ćwiczenia izometryczne mięsni grzbietu w pozycji leŜenia tyłem oraz przodem

· obroty enblock · stabilizacja z podparciem na przedramionach, kolanach, w pozycji

czworaczej · synchronizacja pracy mięśniowej

2. Faza obciąŜeniowa

a). wypracowanie stabilizacji czynnościowej w pozycjach wysokich

· ćwiczenia oporowe w pozycji siedzącej i w staniu

· trening izometryczny ze wzrastającym oporem dla mięśni grzbietu · ćwiczenia

stabilizacji z wykorzystaniem TerapiMaster

b). przywrocenie optymalnej ruchomości w obrębie kręgosłupa

· terapia manualna połączona z rozcieraniem podłuŜnym i poprzecznym · ćwiczenia

na piłce · ćwiczenia czynne w odciąŜeniu · ćwiczenia izokinetyczne

c). wypracowanie optymalnej zdolności do wykonywania podstawowych czynności

Ŝycia codziennego

· nauka umiejętnego przechodzenia z jednej pozycji do drugiej z oszczędzaniem

mięśni grzbietu np. wstawanie z łoŜka,

schylanie się, podnoszenie przedmiotow.

Jak wynika z powyŜszego kręgosłup ulega roŜnego rodzaju urazom. O ile „lekkie”

uszkodzenia mijają bez śladu po kilku dniach, o tyle uszkodzenia „cięŜkie”, ze

względu na uszkodzenia aparatu więzadłowego, torebek oraz krąŜkow

międzykręgowych, mogą być niebezpieczne dla stabilizacji kręgosłupa. NaleŜy

pamiętać rownieŜ o tym, Ŝe uszkodzeniom kręgosłupa mogą towarzyszyć

zaburzenia neurologiczne, ktore częściej występują w urazach z mechanizmu

zgięciowego i zgięciowo-kompresyjnego. Z reguły mają one charakter mieszany

rdzeniowo-korzeniowy. Nie bez znaczenia pozostają tu warunki panujące w kanale

kręgowym. Ze względu na słabe ukrwienie oraz wąski przekroj kanału kręgowego,

najgorzej przedstawia się sytuacja w odcinku piersiowym gornym i środkowym. Na

tym odcinku tolerancja rdzenia na ucisk jest bardzo niewielka, stąd teŜ nawet

nieznaczne uwypuklenia

do kanały kręgowego ( dysk, odłamki kostne ) mogą prowadzić do niedowładow i

poraŜeń. O wiele korzystniej przedstawia się

sytuacja w odcinku piersiowo-lędźwiowym. Na tym poziomie zaburzenia

neurologiczne są z reguły niepowikłane lub teŜ

wspołistnieją z uszkodzeniami częściowymi. Niemniej jednak naleŜy pamiętać o

obecności na tym poziomie ośrodkow

rdzeniowych mikcji, erekcji i ejakulacji, ktore częstokroć ulegają trwałej dysfunkcji.

Stabilne – zmieniają ustawienie uszkodzonego segmentu, lecz nie wpływają na

stabilność w stawach międzykręgowych. Do urazu dochodzi z mechanizmu

ćwiczenia z wykorzystaniem TerapiMaster

c). zachowanie siły mięśni sąsiadujących

· PNF kończyn gornych i dolnych · ćwiczenia czynne z wykorzystaniem sprzętu

pomocniczego np. hantle, taśmy theraband d). utrzymanie prawidłowej postawy

ciała

· ćwiczenia korekcyjne · biofeedback · ćwiczenia elongacyjne

2. Po unieruchomieniu:

a). rozluźnienie mięśni

„szkoła plecow”

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: