Podział terytorilany świata.pdf
(
60 KB
)
Pobierz
PODZIAŁ TERYTORIALNY ŚWIATA.doc
PODZIAŁ TERYTORIALNY ŚWIATA
1.
Państwem nazywamy określoną jednostkę posiadającą własne terytorium ograniczone
granicami państwowymi, zamieszkiwaną przez ludność i posiadającą suwerenną
władzę państwową.
2.
Czyli możemy wyróżnić 3 wyznaczniki państwowości:
•
ludność o wspólnych losach dziejowych odczuwającą jakąś więź
•
terytorium, na którym ta ludność zamieszkuje
•
suwerenną władzę państwową
3.
Czy te czynniki naprawdę decydują o tym, że jakieś państwo istnieje na mapie?
Okazuje się, że to zależy
a)
może istnieć taka sytuacja, że wszystkie elementy państwowości są zachowane a
mimo to państwo nie ma prawa bytu np. Czeczenia. Okazuje się, że jest jeszcze jeden
element, który we współczesnych czasach odgrywa bardzo ważną rolę – jest to
uznanie przez inne państwa. Innym przykładem może być ogłoszenie przez 3
Amerykanów Republiki Minerwa na jednej z wysepek Pacyfiku (z trzyosobowym
rządem i trzyosobową ludnością...).
b)
Może być również tak, że któryś z podstawowych wyznaczników państwowości nie
jest zachowany a mimo to państwo istnieje np. Polska w czasie II wojny światowej
(bez terytorium), Polska po II wojnie (bez suwerennej władzy), małe wyspy na
Pacyfiku opuszczone wskutek jakiegoś kataklizmu. Widać więc, że jest to definicja
dosyć płynna.
4.
Obecnie na świecie jest około 197 niepodległych państw.
5.
Terytorium państwa:
a)
obszar lądowy ograniczony granicami państwowymi (naturalnymi np. góry, rzeki lub
sztucznymi np. wzdłuż równoleżników, czy południków – wystarczy popatrzeć na pn
granicę Polski albo na granice państw afrykańskich). Wszystko co znajduje się w
obrębie granic podlega władzom ustawodawczym, wykonawczym i sądowniczym
państwa. W głąb Ziemi do państwa należy wszystko co znajduje się do możliwości
technologicznych państwa (
tak głęboko jak możemy się dokopać
)
b)
wody wewnętrzne, takie jak zalewy i zatoki (zatoki tylko jeżeli ich rozpiętość nie
przekracza 24 mil morskich np. Zatoka Pucka, chyba że są to zatoki historyczne np.
Morze Białe – przez wieki należało do Rosji i nikt nie rości sobie do niego praw
c)
przylegający do wybrzeża pas mórz terytorialnych, ustalony na Konwecji Praw Morza
(Genewa 1982) na 12 mil morskich (1 mila morska = 1852 metry). Na tym terytorium
państwo pełni niepodzielną władzę, reguluje sprawy związane z żeglugą,
rybołówstwem, bezpieczeństwem państwa, ochroną środowiska. Statkom innych
państw przysługuje prawo nieszkodliwego przepływu. Podlegają one jurysdykcji
administracyjnej, karnej i cywilnej państwa nadbrzeżnego
d)
przestrzeń powietrzna nad terytorium lądowym i morskim
e)
pokłady statków i samolotów, pływających i latających pod banderą danego państwa.
6.
Pod tym pojęciem na świecie jest 197 (?) państw ( wg moich obliczeń jeżeli uznamy
Tajwan za niepodległe państwo. W innym wypadku 196)
W Europie – 43, w Azji – 48, w Afryce – 54 (uznając Saharę Zachodnią), w Ameryce
Pd – 12, w Ameryce Pn i Środkowej – 24 oraz w Oceanii – 16
7.
Każde państwo spełnia funkcje:
a)
wewnętrzne: działalność administracyjna, gospodarcza, kulturalna i wychowawcza.
Ważnym elementem tej funkcji jest zachowanie porządku – zajmują się tym takie
organy jak: wojsko, policja, wymiar sprawiedliwości
PDF created with pdfFactory trial version
www.pdffactory.com
b)
zewnętrzne: polegają na organizowaniu stosunków z innymi państwami oraz obroną
państwa na wypadek agresji z zewnątrz. Pełnieniem tej funkcji zajmują się przede
wszystkim służby dyplomatyczne oraz wojsko.
8.
Państwa na świecie są zróżnicowane przede wszystkim pod względem wielkości.
Ponad 54% powierzchni świata zajmuje 10 państw. Są to: Rosja, Kanada, Chiny,
USA, Brazylia, Australia, Indie, Argentyna, Kazachstan i Sudan
9.
Do najmniejszych państw świata zaliczamy: Watykan (44 ha), Monako (1,6km
2
),
Nauru, Tuvalu, San Marino, Liechtenstein. Należy pamiętać, że małe państwa mają
duże problemy z dużymi sąsiadami muszą więc szukać jakichś rozwiązań. Przykładem
jest San Marino, które do tego jest enklawą – w 1862 roku podpisało unię celną i
traktat o współpracy z Włochami.
10.
W tematyce terytorium państwa nie należy zapominać o enklawach – jest to
terytorium państwa lub jego część ze wszystkich stron otoczona przez terytorium
lądowe innego państwa. Najlepszymi przykładami enklawy są: San Marino, Watykan.
Ze swojej strony dodałabym jeszcze: Alaskę, Obwód Kaliningradzki. Należy zwrócić
uwagę, że sprawowanie rządów w tych oderwanych jednostkach jest utrudnione,
czego najlepszym dowodem są ostatnie problemy Obwodu Kaliningradzkiego.
11.
Podział polityczny mórz i oceanów:
Obszary morskie dzielimy na:
a)
wody terytorialne danego państwa (morskie wody wewnętrzne, czyli zatoki, których
rozwarcie nie przekracza 24 mil morskich i zatoki historyczne, oraz morza terytorialne
– było przy terytorium państwa
b)
morza otwarte – są to wody morskie znajdujące się poza granicami morza
terytorialnego. Obowiązującą tu zasadą jest swoboda korzystania z bogactw oraz
wolność żeglugi, układania przewodów komunikacyjnych, rurociągów oraz przelotu
ponad nimi i badań naukowych. Surowce mineralne, które znajdują się na tym
obszarze należą do dziedzictwa ludzkości. Prawdą jest jednak, że każde państwo
otrzymało „skrawek” dna – Polska na Pacyfiku. W dalekiej przyszłości nasi
potomkowie będą mogli z tej działki wydobywać rudy manganowe, które się tam
znajdują.
c)
Cieśniny i kanały o znaczeniu międzynarodowym. Na tych akwenach na ogół nie
pobiera się opłat za korzystanie z cieśnin (okręty wojenne podlegają odrębnym
przepisom). W kanałach: Sueskim (własność Egiptu), Panamskim (własność Panamy)
i Kilońskim (Niemcy) obowiązuje wolność żeglugi.
12.
Przestrzeń powietrzna, kosmiczna i podział polityczny nieba
a)
na podstawie traktatu z 1967 roku Kosmos należy do wszystkich państw. Wszystkim
państwom wolno go badać i jednakowo (po równi) wykorzystywać. Nie wolno go
zawłaszczać (
czyli wszystkie działki na Księżycu czy innych ciałach niebieskich są
niezgodne z prawem i jest to bujda
) ani umieszczać tu obiektów mogących zagrażać
światu (
czyli Amerykanie przeginali np. ze swoim programem gwiezdnych wojen – cóż
prawo silniejszego...)
b)
w kosmosie panuje prawo międzynarodowe, łącznie z Kartą Narodów Zjednoczonych
c)
w kosmosie obowiązują 3 zasady:
•
wolności kosmosu – poznawanie i wykorzystywanie kosmosu i ciał niebieskich
powinno być dokonywane dla dobra i w interesie wszystkich krajów (np. Stacja
kosmiczna Alfa)
•
niezawłaszczalności kosmosu – nie może należeć do żadnego państwa
•
przestrzeń kosmiczna i ciała niebieskie mogą być wykorzystywane wyłącznie do
celów pokojowych
PDF created with pdfFactory trial version
www.pdffactory.com
d)
przestrzeń powietrzna – znajduje się nad terytorium danego państwa – przelot
samolotów innych państw nad tym terenem wymaga umów międzynarodowych.
Oczywiście nie dotyczy to silniejszych – USA mają takie samoloty szpiegowskie,
które latają na zbyt wysokich pułapach by kraje mogły wyegzekwować swoje prawa,
czy je zestrzelić. Podczas lotu samoloty, ich załogi i ładunki podlegają prawu i władzy
swojego państwa
e)
z przestrzenią powietrzna jest pewien problem – nie wiadomo gdzie ona się kończy a
gdzie zaczyna kosmos. Naukowcy spierają się o to po dziś dzień. Ogólnie mówi się, że
przestrzeń ta sięga po górną granicę atmosfery – tzn. gdzie? Przykładem
nieporozumień powstających w tej kwestii są państwa okołorównikowe. Wszystkie
należą do krajów słabo rozwiniętych gospodarczo – czytaj biednych. Tymczasem
wszystkie satelity geostacjonarne rozmieszczone są dokładnie nad równikiem i należą
oczywiście do krajów wysoko rozwiniętych. Nic więc dziwnego, że kraje równikowe
uważają to za naruszenie ich przestrzeni powietrznej. Niestety nic nie mogą w tej
kwestii zrobić. Gdyby podano zasięg przestrzeni powietrznej nie byłoby takich
konfliktów.
13.
Podział Antarktydy i ziem niczyich
na Konferencji waszyngtońskiej w 1959 roku przedstawiciele 12 państw –
uczestników Międzynarodowego Roku Geofizycznego (w tym USA, ZSRR i WB)
podpisali układ na mocy którego:
•
obszar Antarktydy i Antarktyki może być wykorzystywany wyłącznie do
celów pokojowych
•
zakazano zakładania tu baz wojskowych, prób z bronią jądrową
•
ustalono też zasady współpracy międzynarodowej w badaniach na terenie
Antarktyki (kilka słów o naszych bazach naukowych)
14.
Strefy ekonomiczne – dotyczą one terytoriów wodnych. Konwencja ustaliła szerokość
stref ekonomicznych (gł. chodzi o rybołówstwo) na 24 mile morskie poza zasięgiem
mórz terytorialnych ale niektóre państwa samowolnie zmieniły ich zasięg do 200 mil
morskich i egzekwują twardo swoje prawa na tych akwenach np. USA, Islandia.
Opracowano na podst. "Geografii politycznej" W. Otoka
PDF created with pdfFactory trial version
www.pdffactory.com
Plik z chomika:
qanka
Inne pliki z tego folderu:
Zródla energii.pdf
(870 KB)
Zmiany na mapie politycznej świata po 1984 r..ppt
(3245 KB)
ZADANIA ZE ZNAJOMOCI CZYNNIKW EGZOGENICZNYCH I FORM.doc
(116 KB)
typy wybrzeży.pdf
(477 KB)
rzeki.ppt
(1784 KB)
Inne foldery tego chomika:
analiza ekonomiczna
angielski-
audiobook
bankowość
ebook
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin