Kinezyterapia miejscowa:
1. Ćwiczenia bierne 2. Ćwiczenia czynno - bierne3. Ćwiczenia samowspomagane4. Ćwiczenia czynne w odciążeniu5. Ćwiczenia czynne wolne6. Ćwiczenia czynne oporowe7.Ćwiczenia prowadzone
Inne formy ćwiczeń i oddziaływań:
1. Ćwiczenia redresyjne
2. Wyciągi redresyjne
3. Ćwiczenia synergistyczne
4. Ćwiczenia oddechowe
5. Ćwiczenia relaksacyjne
6. Ćwiczenia czynności samoobsługi
7. Pionizacja i nauka chodu
Kinezyterapia ogólna:
1. Ćwiczenia ogólnousprawniające
2. Ćwiczenia gimnastyki porannej
3. Ćwiczenia w wodzie
4. Sport osób niepełnosprawnych
Ćwiczenia bierne – wykonujemy, kiedy siła mięśniowa jest na 0-1 w skali Lovetta, ćwiczenia wykonywane są przez terapeutę bez współdziałania pacjenta.
Cel :
- zmiana ruchu biernego na ruch czynny,
- zachowanie elastyczności i długości mięśni,
- zachowanie pełnego zakresu ruchu w stawach.
- utrzymanie właściwego krążenia krwi i chłonki (wspomaganie pompy mięśniowej),
- zachowanie pamięci ruchowej,
- oddziaływanie na układ nerwowy, uaktywnienie torowania:
- proprioceptywnego (czucia głębokiego)- poprzez docisk stawowy, pełne rozciągnięcie mięśnia
- eksteroreceptywnego (czucia powierzchownego) poprzez potrząsanie kończyną, dotyk ręką
terapeuty
- oddziaływanie ideomotoryczne – nauka utrwalanie i zapamiętywanie nowych wzorców ruchowych
Wskazania:
- niedowłady i porażenia
- napięcie spastyczne
- nie utrwalone ograniczenie ruchomości w stawach
- zła trofika tkanek miękkich
Przeciwwskazania:
- niepełny zrost
- stany zapalne stanów
- stan bezpośredni po zwichnięciach i innych urazach stawów
- rany skóry, mięśni, pooperacyjne przed wyjęciem szwów
- ból przy ćwiczeniach
- ciężki ogólny stan chorego
- niewydolność układu krążenia
Metodyka:
- pozycja do ćwiczeń – jak na 0-1 w teście Lovetta
- należy przestrzegać stałych faz ruchu w ćwiczeniach (p.w., ruch, powrót do p.w., odpoczynek)
- p.w. powinna zapewniać prowadzenie ruchu, w pełnym fizjologicznym zakresie
- należy stosować pozycję izolowaną,
- p.w. dla ćwiczeń biernych w stawach k.k.g. jest pozycja siedząca na krześle, z oparciem, które nie może
być za szerokie, gdyż utrudniałoby to wykonywanie ruchów w stawie ramiennym, natomiast u osób
które nie mogą usiąść na krześle, ćwiczenia wykonujemy w pozycji leżącej, z ramieniem wysuniętym
poza łóżko,
- p.w. dla ćwiczeń biernych w stawach k.k.d., tułowia, głowy oraz szyi jest pozycja leżąca, najwygodniej
na stole do ćw. mających uchwyty, otwory dla pasów stabilizacyjnych
- odcinek bliższy ćwiczonego stawu musi być ustabilizowany tak, aby ruch odbywał się tylko w tym
stawie, aby nie był wspomagany przez inne, stabilizację uzyskuje się poprzez odpowiednio dobrane
p.w., mogą to być również pasy stabilizacyjne lub ręka terapeuty,
- chwyt stosowany przy ćw. biernych musi być pewny, nie może sprawiać bólu,
- wykonując ruchy bierne w stawie, powinno się wykonywać trakcję, czyli odciąganie od siebie pow.
stawowych (najczęściej przy ruchach zginania), w celu zmniejszenia tarcia pow. stawowych o siebie
- tempo ćw.: wolne, rytmiczne dostosowane do możliwości pacjenta, ćw. wykonuje się 1 – 2 x dziennie,
wszystkie ćw. powtarzamy około 30x (w każdej płaszczyźnie)
Rodzaje zaburzeń:
- niedowład paresis częściowe upośledzenie (osłabienie siły mięśnia lub grupy mięśni)
- porażenie paralysis całkowite wyłączenie możliwości ruchów
- połowicze porażenie lub niedowład k.d i k.g. hemiparesis – hemiplegia
- porażenie lub niedowład obu k.k.d. lub k.k.g. paraparesis - paraplegia
- porażenie lub niedowład jednej kończyny monoparesis – monoplegia
- porażenie czterech kończyn tetraparesis – tertraplegia
- porażenie wiotkie (wiotkość) obniżenie napięcia mięśniowego
- porażenie spastyczne (spastyczność) wzmożenie napięcia mięśniowego
Ćwiczenia czynno – bierne – stosujemy przy nadmiernym napięciu mięśni wywołanym bólem,
unieruchomieniem lub innymi czynnikami, ruch prowadzony jest biernie
przez fizjoterapeutę, a pacjent czynnie rozluźnia mięśnie. Wg.Weissa
„ruch bierny wykonywany przy pomocy siły zew., połączony z czynnym
intensywnym działaniem chorego w kierunku rozluźnienia mięśni”
Cel:
- rozbicie odruchowego koła bólu
- obniżenie napięcia mięśniowego spowodowanego bólem
- klasyfikacja do tych ćw. ze względu na siłę mięsni jest trudna do wykonania testem Lovetta , dlatego
do tego rodzaju ćw. kwalifikuje się pacjentów o nadmiernym napięciu mięśni
- stany po chirurgicznych zabiegach rekonstrukcyjnych w narządzie ruchu
- choroby reumatoidalne
- unieruchomienie kończyn za pomocą wyciągów redresyjnych,
- stany atrofii tkankowej
- demineralizacja kości
- czynne procesy zapalne w obrębie stawu
- świeże blizny pooperacyjne lub inne urazy, gdzie ruch mógłby stanowić utrudnienie w gojeniu
- porażenia lub niedowłady pochodzenia centralnego z wzmożonym napięciem mięśniowym (spastyczne,
nie będące dowolnie kontrolowane, nie podlegające świadomemu rozluźnieniu
- p.w. i stabilizacja jak przy ćw. biernych, ruch prowadzony jest do granicy bólu
- ćw. prowadzimy po zabiegach fizykoterapeutycznych, często pod „osłoną leków”, tempo ćw. bardzo
wolne, liczba powtórzeń 10 – 15 x w jednej serii, przerwa 2 – 3 min.
- ruch powinien poprzedzać opis, w czasie ćw. pacjent musi być stale informowany jakie mięśnie ma
rozluźnić i w jakim momencie, jest to podstawowy warunek zapewniający właściwą współpracę z
chorym
Ćwiczenia samowspomagane – są to ćwiczenia kombinowane dla części niesprawnych jest to działanie
o charakterze biernym, czynno – biernym (przy sile mięśniowej w
przedziale od 0 - 2 w skali Lovetta), a dla części zdrowych są to
ćwiczenia czynne często z oporem. Wspomaganie może mieć charakter:
- bezpośredni (jedna ręka “ćwiczy” drugą)
- pośredni ( system bloczkowy)
- poprawa trofiki mięśniowej poprzez działanie pompy mięśniowej
- utrzymanie odpowiedniego zakresu ruchu w stawie
- zapobieganie niekorzystnym zmianom wynikającym z bezruchu
- oddziaływanie psychoterapeutyczne
- stany zapalne stawów, mięśni
- przy ćwiczeniach kończyn porażonych należy unikać podwichnięć w stawie
- podczas ćwiczeń w stawie barkowym należy stosować „orczyk”
- pełny zakres ruchu należy zastąpić zakresem funkcjonalnym: do 100 stopni zgięcie do 90 stopni
odwiedzenie rotacja zew. - do 30 stopni, rotacja wew. - do 70 stopni
- opadanie łopatki po stronie chorej jest często wynikiem uniesienia łopatki po stronie zdrowej
- należy stosować temblak dla zabezpieczenia przed podwichnięciem
Ćwiczenia czynne w odciążeniu – są to ćwiczenia wykonywane w warunkach zniesionego ciężaru
ćwiczonego odcinka ciała, stosuje się przy sile mięśni -2,2,+2 w skali
Lovetta.
- wzmocnienie siły mięśniowej do wartości umożliwiającej wykonanie ćwiczeń czynnych-właściwych
tj. 3 w skali Lovetta
- aktywizacja pacjenta do pracy przez możliwość samodzielnego wykonywania ćwiczenia bez udziału
fizjoterapeuty
- zapobieganie ograniczeniom zakresu ruchu
- zapobieganie ograniczeniom ruchu w stawach
- likwidacja tzw. miękkich przykurczy, ograniczeń ruchomości w stawach
- możliwość wykonania ruchów w przypadku niewielkiego bólu
- zaniki i znaczne osłabienie siły mięśniowej
- słaby wzrost kostny
- zmiany chorobowe pow. stawowych, kiedy dążymy do zmniejszenia ich tarcia o siebie
- możliwość prowadzenia ruchu przy niepełnych zrostach kości po złamaniach
- stany zapalne stawów i mięśni
- zniesienie ciężaru ćwiczonej kończyny osiąga się przez odciążenie, które spełnia podwójną rolę:
- pozwala na wykonanie czynnego ruchu, w pełnym zakresie od pełnego rozciągnięcia do
pełnego skurczu, co wpływa pozytywnie na mięśnie
- stwarza możliwość wykonania samodzielnego ruchu czynnego, co jest dla pacjenta dodatnim
bodźcem psychicznym, mobilizującym do dalszej intensywnej pracy i nastawia pozytywnie
do prowadzonych ćwiczeń
- pozycja do ćwiczeń taka jak na 2 w teście Lovetta
- czas ćwiczeń od 15 – 30 min.,
Sposoby odciążenia:
1. Podtrzymanie przez kinezyterapeutę –
2. Podwieszenia (osiowe, pozaosiowe)
3. Zmniejszenie tarcia o podłoże
4. Zmiana kąta nachylenia płaszczyzny
5. Zanurzenie w wodzie
6. Ułożenie kończyny na rolkach lub wrotkach
Ćwiczenia czynne – wolne (właściwe) – polegają na samodzielnym wykonywaniu ruchów w stawach
z pokonaniem tylko ciężaru ćwiczonego odcinka ciała. Chory
wykonuje te ćwiczenia w pełnym zakresie ruchu. Chory ćwiczy
bez przyborów i dlatego ćwiczenia te noszą nazwę wolnych.
Siła na 3 w skali Lovetta.
- zwiększenie siły i wytrzymałości siły mięśni
- utrzymanie właściwego zakresu ruchu w stawie
- uzyskanie poprawy koordynacji nerwowo-mięśniowej
- osłabienie siły mięśniowej
- zaburzenia w funkcjonowaniu mięśni
- ograniczenie ruchów w stawach
- dobór pozycji ...
ankak102