Praca pochodzi z serwisu www.e-sciagi.pl
Def pieniądza
Jedna z definicji pieniądza, której autorem jest Schmölders brzmi następująco:
Pieniądz to udokumentowane przyrzeczenie wartości o ogólnej ważności przy czym jego obszar ważności jest ograniczony kręgiem wspólnoty płatniczej.
a)pojęcie pieniądza:- podstawowa kategoria gosp. Rynkowej
b)funkcje pieniądza:
· -środek wymiany: mogą jego funkcję spełniać różne przedmioty np. muszelki, złoto, papierosy. Jeśli jakiś przedmiot spełnia f. wymienną może być on środkiem
·
· pieniężnym. Pieniądz to środek zapłaty lub zwolnienia z zobowiązań. Jest dobrem o bardzo długim stopniu płynności(można go wymieniać na wszystkie towary) Są to wszelkie aktywa podlegające wymianie, pieniądz pełnowartościowy to np. złoto, a niepełnowartościowy to np. banknoty.
· -miernik wartości: przeciętny wyraz wartości to cena
· -środek płatniczy :ma zdolność zwalniania zobowiązań przy transakcjach na kredyt. Występuje to także przy pożyczce czy zobowiązaniu z tytułu mandatów karnych czy podatku.
· -środek gromadzenia wartości :występuje tu pieniądz realny i pełnowartościowy o niewielkiej podatności na inflację.
· -służący do rozliczeń międzynarodowych gdy państwo gwarantuje jego wymienialność
· -jednostka obrachunkowa: używany w statystyce, rachunkowości ,raportach. W tej f. występuje pieniądz idealny.
Formy pieniądza
· -kruszcowy: ma pewne własności fizyczne tzn. Trwałość (złoto, łatwa przenośność, ograniczona podaż(rzadkość występowania),są towarem jednorodnym(złoto ma zawsze ten sam wygląd i właściwości) Pieniądz złoty jest wart tyle ile jest warte złoto z którego jest zrobiony.
· -symboliczny: o wartości decyduje znak(symbol-nominał).Jest to przeważnie pieniądz papierowy. Jego wartość wynika z gwarancji państwa (status prawny) oraz zaufanie społ. do jego wartości.
· -współczesny: forma gotówkowa to banknoty i monety. Forma bezgotówkowa występuje jako zapis na koncie bankowym (karta płatnicza ,czek)
Miary pieniądza:
m0=pieniądz banku centralnego (gotówka i depozyty b. komercyjnych w b. centralnym)
m1=m0 +depozyty na rachunkach bankowych a-vista czyli płatne na każde żądanie.
m. 2=m1 +depozyty krótkoterminowe(do 1 r.)
m3=m2+depozyty długoterminowe(ponad rok)
m4(L)=m3+papiery wartościowe podlegające sprzedaży.
Płynność maleje od m0 do m4.
Finanse w gospodarce - model IS-LM - fun. Stab.
Analiza funkcji stabilzacyjnej finansów oparta będzie na makroekonomicznym modelu gosp IS-LM. Podstawowe f. tego modelu to IS (inwestycje-oszczędności) oraz LM (płynność-pieniądz) Model makroekonomiczny gosp. wyprowadza się z tzw. tożsamości dochodowo-wydatkowej zapisanej wzorem: Y=C+I+G+Z gdzie: Y(przychody ze sprzedaży równe PNB) ,C (wydatki na konsumpcję), G(wydatki publiczne na zakup towarów i usług), Z(eksport netto).Sektory to grupy jednostek gosp. Jednorodnych z punktu widzenia działalności
Strumienie pieniężne -grupy transakcji jednorodnych ze względu na ich charakter.
Sektory = przedsiębiorstw, gosp. domowych (konsumentów),publiczny, inwestycji, bankowo-kapitałowy, zagraniczny.
Motywy zapotrzebowania na pieniądz:
a)przezorność(na niespodziewane wydatki)
b)spekulacyjny(dla lokaty w papierach wartościowych)
Finanse Definicja
Wytwarzanie na potrzeby wytwórcy (na sprzedaż) to gosp. naturalna. W gosp. gdzie nie ma pieniędzy nie ma finansów. Finanse to nauka o zjawiskach pieniężnych Przedmiotem zainteresowania finansów jest pieniądz krążący. Pieniądz idealny służy do wyrażania wartości oraz jako jednostka obrachunkowa -jest to pieniądz wyobrażony. Są trzy fazy ruchu pieniądza:
· a)tworzenie pieniądza w systemie pieniądza(emisja banknotów)banki komercyjne tworzą kredyty.
· b)przepływ między podmiotami
· c)posiadanie pieniądza w postaci rezerw pieniężnych (lokat na rach. bankowych)
Ekonomia to nauka o racjonalnym wykorzystaniu zasobów. Finanse to samo ale ujęte od strony pieniądza.
Klasyfikacja finansów
a) klasyfikacja przedmiotowa (trzy grupy zjawisk) bierze pod uwagę to jaki charakter ma przepływ .
· -przychody i wydatki ekwiwalentne(rynkowe):są to przepływy finansowe na zasadzie coś za coś np. transakcja kupna -sprzedaży ,wypłata pensji .Za pieniądze wydane otrzymujemy pewien ekwiwalent. Nazywamy je rynkowymi gdyż odbywają się na rynku oraz określona jest cena ,która jest kategorią rynkową. Rynek kształtuje tu wielkość przepływów.
· -przepływy redystrybucyjne zwane transfery: to przepływy jednostronne -wypłacający pieniądze nie może zadąć nic w zamian (np. renty, podatki).Są nimi także mandaty karne i grzywny .Nie rynek decyduje jakie będą wartości tych przepływów -reguluje je prawo.
· -zjawiska finansowo kredytowe są związane z kredytami udzielanymi przez banki -tylko osoby prywatne lub firmy nie są częścią tego lecz grupy 2.Mamy tu do czynienia z przychodem lub wydatkiem kredytowym lub kredytobiorcy. Dla banku jest to tylko operacja rachunkowa a dla podmiotu rzeczywista operacja finansowa. Wypłaty odsetek przez bank jest traktowany jako transfer(spłata kredytu z odsetkami przez firmę również jest wydatkiem transferowym a dla banku będzie przychodem kredytowym)
2) klasyfikacja podmiotowa: istotny jest tutaj podmiot a nie charakter operacji:
· -finanse przedsiebiorstw: przedsiebiorstwo to jednostka nastawiona na zysk a przynajmniej na zwrot kosztów
· -finanse konsumentow: również wszystkie 3 rodzaje z pkt1 a-c
· -finanse publiczne: udostępniają swoje usługi bezpłatnie (dominują tu przepływy transferowe) występują tu instytucje budżetowe i zakłady budzetowe. Mamy tu również do czynienia z przepływami ekwiwalentnymi.
· -finanse banków i innych instytucji kredytowych(są tu :wydatki transferowe, wydatki ekwiwalentne)
· finanse uzbezpieczeń - ta grupa zjawisl finansowych obejmuje gromadzenie i podział zasobów pieniężnych przez istytucje ubezpieczeń majątkowych i osobowych
Funcje finansów
dostarczanie dób społ., albo proces w którym wykorzystanie całości zasobów jest dzielone między prywatne i społ. dobra w których ustala się strukturę dóbr społecznych .(funkcja alokacyjna)
dostosowanie podziału dochodu i bigactwa do zgodności z tym co społeczeństwo uważa za słuszny lub sprawiedliwy stan podziały (funkcja dystrybucyjna)
wykorzystanie polityki budżetowej jako instrumentu utrzymywania wysokiego stanu atrudnienia, racjonalnego poziomu stabilności cen i właściwej stopy wzrostu gosp.z uwzględnieniem ich bilansu płatniczego. (funkcja stabilizacyjna)
Procesy pieniężne:
a)realne to rzeczywista działalność gosp. tzn. eksport, import, produkcja
b)regulacyjne mające charakter pieniężny(stopa %,stopa podatkowa, kurs walutowy)
Inne nauki zajmujące się finansami
Prawo finansowe-reguluje finanse publiczne, publiczne instytucje np. wojsko, policja. Nauki społ. również zajmują się finansami np. filozofia sprawiedliwość podatkowa, socjologia (komu pomagać -którym dawać zasiłki jest to f. redystrybucyjna pieniądza) Makroekonomia zajmuje się agregatami np. głęboką podażą, globalnym popytem ale mniej szczegółowo.
Gospodarka finansowa
to wszystkie działania w dziedzinie operacji pieniężnych. Składa się ona z 3 etapów
· a)planowanie pieniężne
· b)faktyczna realizacja zobowiązań pieniężnych
· c)ewidencja i analiza przebiegu operacji pieniężnych .
Polityka finansowa
to wybór celów ,które mają być osiągnięte przez gosp. finansową oraz środki realizacji tych celów. Celem państwa są: wysokie zatrudnienie, ochrona zdrowia ,szybki wzrost gospodarczy, zapewnienie obywatelom jakiegoś minimum. Metody to: system podatkowy, wydatki państwa itp.(tego typu decyzje podejmuje sejm)
Zjawisko finansowe(wzięcie kredytu, wypłata pensji, emisja obligacji i ich wykup)
Podstawowe wiadomości o przepływach finansowych w gospodarce
Rachunkowość społeczna (gospodarcza) służy do obliczania proporcji przepływów finansowych w gospodarce. Obowiązuje zasada podwójnego zapisu:
sektor-to grupa podmiotów gospodarujących w gospodarce wyodrębnionych ze względu na jakieś kryterium .Dla sektorów sporządza się konta i zapisuje się przepływy
Przepływy finansowe - Sektory:
· -przedsiebiorstw: obejmuja jednostki wytwarzające towaru i usługi których celem jest osiągniecie zysków .Korzysta z siły roboczej dostarczanej przez sektor gosp.domowych na zasadzie odpłatności
· -gospodarstw domowych: wydatki maja charakter konsumpcyjny.W skład tego sektora wchodzą zatrudnieni ,bezrobotni,emeryci,rencisci.
· -publiczny:obejmuje wszystkie instytucje publiczne (państwowe i samorządowe) nie prowadzące działalności zarobkowej.Sektor ten czerpie dochody z podatków i opłat oraz kredytu publicznego.
· -sektor inwestycji:wyodrebniona część sektora przedsiebiorstw.Nastepuje tu wydatkowanie dochodów na trwale dobro produkcyjne i na powiększenie zasobów
· -sektor bankowo-kapitalowy:sektor pośrednictwa finansowego, który gromadzi rezerwy pieniężne sektora publicznego ,prywatnego,i ew.zagranicznego i przekazuje do sektora inwestycji.
· -sektor zagranizny:obejmuje eksport i import towarów i uslug.Rezultaty tych operacji można przedstawić jako eksport netto czyli nadwyżka eksportu nad importem.
Rachunki sektorów finansowych:
· -sektor przedsiębiorstw (p.) są to pomioty w gospodarce ,których działalność ma na celu osiągniecie zysku - czynniki wytwórcze-> produkcja-> produkty gotowe
· -sektor gospodarstw: (finanse ludności ) konsument ©
· -sektor publiczny (s.p.p) (g) urzędy, policja, wojsko
· -sektor inwestycji (spp) (I)
· -sektor bankowy (B)
· -sektor zagraniczny (Z) - eksport netto(Z)= eksport - import (+ r -)
Tablica Leontiewa pokazuje przepływy prod. i pien. pomiędzy gałęziami gospodarki(wybór ilości gałęzi jest dowolny).
Rys.
Wiersze charakteryzują gałąź w sensie dostawcy (rozkład prod. )Kolumny -ile dana gałąź odbiera. X0-zasób siły roboczej w gosp. pX0 - zatrudnienie w swerze budżetowej lub liczba bezrobotnych
Alokacja-
to rozmieszczenie rozporządzanych czynników produkcji w różnych rodzajach prod. Wgosp. rynkowej alokacja odbywa się za pośrednictwem finansów tj. przez gromadzenie i wydatkowanie zasobów pieniężnych.
Dobra prywatne
- to towary i usługi dostarczane przez rynek na zasadzie transakcji kupna- sprzedaży między indywidualnymi nabywcami i sprzedawcami. Producentem może być przedsiębiorstwo prywatne lub państwowe, które wyprodukowane towary i usługi sprzedaje na rynku każdemu nabywcy za określoną jedostkową jedakową dla wszystkich cenę.
Dobra publiczne
to towary i usługi oraz inne działania użyteczne świadczone przez państwo lub związki publiczno-prawne na zasadzie powszechnej dostępności w zamian za świadczenia w postaci podatków na rzecz instytucji publicznych, budżetu panst. (np. utrzymanie wojska, policji, itp - nie muszą one być świadczone bezpośrednio przez organizacje publiczne lecz mogą być przez nie świadcz. innym firmą. Efekty świadczenia dóbr publicznych muszą być wyrażone w pieniądzu . W przypadku dóbr publicznych nie obowiązuje"zasada wyłączenia" (wyłączność konsumpcji-korzystanie ma ten kto nabył dane dobro).Preferencje konsumentów w dziedzinie spożycia dóbr publicznych mogą ujawniać się tylko pośrednio przez ich przedstawicieli w toku debaty budżetowej.
Analiza nakładów i efektów
- ma pomóc w najracjonalniejszym i najefekt. wyborze w sferze prod. dóbr publicznych.
1. Alokacja, funkcja finansów-rozdysponowanie dóbr prywatnych i publicznych
Podział dóbr:
· Prywatna
· Publiczna
a) W wąskim rozumieniu-klasyczne dobra publiczne
b) społeczne-(ochrona zdrowia, szkolnictwo)możemy tu dokonać wyboru między prywatnym, a państwowym dostawcą. Dobra publiczne w szerokim sensie = a)+b)
Różnice między dobrami publicznymi a prywatnymi:
1) Kieruje mechanizm rynkowy (dobra prywatne), kieruje mechanizm polityczny
2) Prywatne - przechodzą na własność użytkownika(nabycie)dochodzi do wykluczenia innych konsumentów. Publiczne - nie przechodzą na własność i nie dochodzi do wykluczenia z konsumpcji
3) Prywatne - jednakowa cena , Publiczne - nie mają ceny . Dobra puliczne finansowane są przez państwo lub gminy.
4) Dostarczanie dóbr publicznych może być realizowane przez firmy prywatne na zasadzie zlecenia przez państwo.
Redystrybucja(wtórny podział )
Najsilniejszym podmiotem w gosp. są konsumenci, którzy otrzymują wynagrodzenie w postaci pensji, przedsiębiorcy w postaci zysków. Swiadczenia redystrybucyjne to renty, emerytury i zasiłki. Zbyt duże rozpjętości są niewskazane gdyż inwalidzi nie mogą zarobić tyle co osoby pełnosprawne i państwo zmniejsza te rozpjętości, podnosząc poziom życia ludziom biedniejszym poprzez płatności redystr. Ze względów praktycznych robi się to aby ograniczyć wzrost przestępczości itp.
· Redystr. bezpośrednia - dajemy podzebującym pieniądze i przez to zwiększamy ich dochody.
· Redystr. pośr .-dajemy dobra prywatne(rzeczy)lub ulgi lub bezpłtne usługi. Zbyt wysokie świadzenia zniechęcaja do pracy, odbierają motywacje osobą pracującym, lub zniechęcają do podjęcia pracy.
Krzywa Rolenza pokazyje redystr. skutki zwiększenia podatków.
Sc = Y+(F+N-T)-C Sc- oszczędności sektora prywatn. F-transfery sektora publicznego na rzecz sektora prywatnego(płace osób zatrudnionych w sektorze publicznym, wszelkie zasiłki, subwencje dla przedssiebiorstw) N - odsetki płacone przez sektor publiczny od długu publicznego sektor. prywatn. (w postaci oprocentowania obligacje panstw. i bonów) T - podatki inne świadczenia pieniężne (opłaty , skłatki na ubezpieczenia społ. )płacone przez sektor prywatny na rzecz sekt. publicz. Sektor prywatny wytwarza towary i uslugi (PNB) i osiąga z ich sprzedaży dochód Y=C+I+G+Z. . Po pokryciu z tego dochodu wydatków konsupcyjnych i rozliczen z sektorem publicznym powsteją oszczędości sektora prywatn. -Sc.
Globalna podaż i popyt przy idealnie elastycznych cenach.
Wobec nieskończonej czy idealnej elastyczności cen zmniejszenie popytu nie przeszkodzi w sprzedaży całej objętej podażą ilości towarów i usług. Równowaga zostanie nadal zachowana jedynie poziom cen obniży się.
Globalna podaż i popyt przy sztywnych cenach.
Przy spadku popytu globalnego nie powoduje zmiany cen, gdzyż w krótkich okresach są one sztywne tak więc globalny popyt wyznaczony jest na niższym poziomie (przecięcie AD” z pozimem cen P.)
Konsumpcja zależy od bieżącego dochodu dyspozycyjnego, nagromadzonych rezerw konsum. które pozwalają wyrównać poziom konsumpcji do nabytych przyzwyczajeń, wtedy, gdy bieżący dochód maleje i powjększać rezerwy finansow gdy dochód ten wzrasrta.
Rezerwy obowiązkowe=stopa min. rezerw płynności x depozyty jednostek niebankowych w bank. komercyjnych.
Zapotrzebowanie na gotówkę= stopa zapotrz. na gotówkę jedn. niebank. x depozyty jedn. niebankowych
Podaż pien.
to pozostawienie do dyspozycji przez instytucje komercyjne zasobów pien. innej jedn. gosp. Jest to całkowita wartość pieniężna w objegu występujących w postaci środka wymiany. Czynniki: sytuacja gosp. , stan koniunktury , inflacja
Mnożnik kreacji depozytów= 1/r C- stopa odpływu gotówki
Mnożni bazy monetarnej = (1+r)/(r+c)
Popyt na pieniądz
Popyt na pieniądz to zapotrzebowanie zgłaszane na rynku pieniężnym przez uczestników tego rynku w określonym miejscu i w określonym czasie.
Trasakcyjny popyt na pien. jest to popyt na pien. w ruchu, pien. aktywny.
M= (P x T)/V M= kPY gdzie k=1/V
1. Motyw transakcyjny popytu na opieniądz to chęć regulowania natychmiastowej płatności - transakcji codziennych, załeżne od wysokości dochodów
2. Motyw przezorności - utrzymywanie nadwyżki gotówki aby w sytuacji awaryjnej je wykożystać, zależy od dochodu.
3. Motyw spekulacyjny chodzi o kupno papierów wartościowych np. obligacji lub lokowanie pien. w bankach(jeśli przewidujemy że stopa proc. wzrośnie). Wzrost stopy spowoduje spadek kursów obligacji
Popyt wyznaczany przez motywy 1. i 2. jest funkcj.doch. o zależności dodatniej
MD=f(y)
Ms(podaż pien. )=>stopa proc. (r)=>inwestycje i konsumpcje(I, c)=>popyt globalny(AD)=>podaż glob. (AS)=>Y(DN)=>md(popyt na pieniądz)=>r=>I, c=>. . .
Przeciwnikami stosowania polityki stabilizacyjnej są ekonomiści klasyczni, według nich:Ms -wzrasta= P(cena)-wzrasta
Zmiany w podaży pien. mają wpływ tylko na poziom cen. Teza ta jest realna przy:doskonałej elastyczności cen i płac, braku tzw. inflacji pien. (nominalny wzrost nie oznacza realnego wzrostu płac), nie oczekują podmioty zmian w stopie proc. i inflacji.
Metody oddziaływania banku centralnego na podaż pieniądza kredytowego.
1) kształtowanie stopy rezerwy obowiązkowe
2) ustalanie stopy kredytu refinansowego
· kredyt refinansowy = redyskontowy + lombardowy
· zła koniunktura - niska stopa (większe kredyty - ożywienie gospodarcze)
· przegrzania koniunktury - wysoka stopa (mniejsze kredyty są udzielane przez banki komercyjne - hamowanie gospodarki)
Oddziaływanie psychologiczne
· obniżenie stopy - optymistyczna ocena koniunktury,
· podwyższenie stopy - pesymistyczna ocena przyszłej sytuacji.
3) operacja otwartego rynku (są to papiery powszechnie dostępne na rynku)
1) jeśli jest zła koniunktura - skup papierów przez BC Pieniądz ten z podmiotu gospodarczego w części trafi do banków komercyjnych a to oznacza większe zdolności kredytowe.
...
gosicka