W przeciwieństwie do napadu paniki, lek jest przewlekły- rozpoznania wymaga przynajmniej 6 m-cy, w których większość dni przepełniona jest obawami i lękiem. Osoby cierpiące na UZL są wiecznie zatroskane, a ich codzienne życie jest zdominowane przez cierpienia.
ü Emocjonalne – bezradność, zdenerwowanie, napięcie, czujność, rozdrażnienie
ü Poznawcze – pacjent spodziewa się czegoś strasznego, lecz nie wie, co to będzie
ü Fizyczne – ciągłe napięcie mięśni, łatwo się męczą, źle sypiają
ü Behawioralne – pacjent nie może znaleźć sobie miejsca
Ø Teoria biologiczna
Częste doświadczanie strachu à wielokrotnie pobudzane neurony układu mózgowego związanego ze strachem i paniką (miejsce sinawe, części układu limbicznego, kora przedczołowa) à obniżanie się progu następnego pobudzenia à prawie każdy bodziec staje się wystarczającym czynnikiem wywoławczym
Ø Teoria poznawcza - Brak kontroli i nieprzewidywalność, nieadaptacyjne myśli („zawsze może zdarzyć się coś złego”)
Terapia
ü Środki przeciwlękowe - np. benzodiazepiny zwiększają wydzielanie GABA w mózgu, powodują przejściowa ulgę, jednak tylko dopóki trwa leczenie, mogą powodować uzależnienie
ü Techniki behawiorlano-poznawcze (trwalsze korzyści)
ü Obsesje – powracające myśli, wyobrażenie lub impulsy, które przenikają do świadomości, często są niespójne i trudno się ich pozbyć lub nimi kierować. Osoba jest świadoma, że są one nieracjonalne, niepożądane i stara się ich pozbyć.
ü Kompulsje – reakcje na obsesyjne myśli, rytuały lub czynności umysłowe (np. liczenie); celem jest przeciwdziałanie złemu samopoczuciu lub odwracanie jakiś groźnych zdarzeń; nie są realistycznie związane z tym, czemu maja zapobiegać
Charakterystyczne:
ü Nadmierna dbałość o czystość
ü Sprawdzanie
ü Wątpliwości
Obsesje w odróżnieniu od mniej szkodliwych myśli:
1) budzą niechęć i zakłócają świadomość
2) biorą się z wnętrza a nie z sytuacji zewnętrznej
3) są trudne do opanowania
Obsesja, lęk i depresja:
§ Myśli (obsesje) są bardzo męczące, powodują silny niepokój wewnętrzny, złe przeczucia i obawy. Kompulsje są sposobem radzenia sobie z lękiem, więc gdy zostaną powstrzymane, pacjent odczuwa napięcie, wzrasta rozdrażnienie i pojawia się lęk.
§ Obsesje i depresja kliniczna często występują u tej samej osoby. W okresach depresji częstotliwość obsesji potraja się
Podatność na zaburzenia obsesyjno-kompulsywne
§ 2-3% dorosłych
§ kobiety 2x bardziej podatne
§ zaburzenia mogą być częściowo dziedziczone
§ czasami zaburzenia pojawiają się po traumatycznym doświadczeniu
Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne a osobowość obsesyjno-kompulsywna
Zasadnicza różnica polega na stopniu akceptacji – człowiek o osobowości o.-k. Traktuje swoją sumienność i zamiłowanie do szczegółów z dumą i pewnością siebie. Osoba z zaburzeniami o.-k. Uważa własne cechy za nieprzyjemne, męczące.
Większość pacjentów z zab. o.-k. Nie miała nigdy osobowości o.-k., a u ludzi z taka osobowością rzadko rozwijają się te zaburzenia.
Teorie zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych
Ø TEORIA PSYCHODYNAMICZNA
§ Obsesyjne myśli jako obrona przed lękiem wywołanym przez myśli jeszcze mniej pożądane i nieświadome
§ Na obsesje narażają nas silne pragnienia i konflikty , które budzą odrazę i grożą wtargnięciem do świadomości – szczególna treść obsesji symbolizuje konflikt
Ø TEORIA POZNAWCZO-BEHAWIORALNA
§ Wszyscy doświadczamy niekiedy obsesyjnych myśli, osoby z zaburzeniami nie mogą się do nich przyzwyczaić, ani ich zagłuszyć.
§ Im wyższy stres, tym powracające myśli są częstsze i silniejsze
§ U osób bez zaburzeń dokuczliwe wyobrażenia nie budzą lęku; osoba z zaburzeniami często jest przekonana, że jest odpowiedzialna za odwrócenie nieszczęścia, więc doświadcza lęku
§ Kompulsywne rytuały są wzmacniane, ponieważ powodują chwilowe uwolnienie się od lęku – ulga jest jednak tylko przejściowa
Ø POGLĄD NEURONAUKOWY
§ Oznaki neurologiczne – [nudy]
§ Nieprwidłowości w obrazie mózgu - upośledzona aktywność układu kora-prążkowie-wzgórze (obszary te służą do odrzucania info. nieistotnych i odwracania uwagi)
§ Pierwotna treść – znaczna większość pacjentów ma obsesje zarazków lub nieszczęśliwych wypadków; w procesie ewolucji mycie i sprawdzanie było bardzo ważne, możliwe, że obszary mózgu, dzięki którym nasi przodkowie myli się i sprawdzali, są tymi samymi obszarami, które nie funkcjonują właściwie w zab. o.-k.
§ Terapia farmakologiczna – przeciwdziała zakłóceniom równowagi serotoniny
Pogląd teoretyczny
Kto cierpi na zaburzenia?
Na czym polegają zab.?
Dlaczego zab. się utrzymują?
Jak się je leczy?
Pogląd psychodynamiczny
Osoby z nieświad. konfliktami
Obsesyjna myśl jako obrona przed jeszcze bardziej nieakceptowaną myślą
Obsesja i towarzysząca jej kompulsja utrzymują się, ponieważ skutecznie chronią przed lękiem
Nieświad. Konflikty są rozpoznawane i przepracowywane
Pogląd poznawczo-behaw.
Osoby, które nie mogą się oderwać od kłopotliwych myśli, często w połączeniu z depresją
Obses. myśli stają się częste i uporczywe, a depresja jednocześnie osłabia zdolność ich odrzucenia
Rytuał przejściowo łagodzi lęk, jest wzmacniany przez powtórzenia
Reakcje hamujące kompulsje wygaszają obsesje
Pogląd wynikający z neuronauki
Osoby z nadwrażliwością obwodu łączącego korę prążkową ze wzgórzem
Powtarzające się zachowania mogą być słabo hamowane, lęk może być nieodpowiednio tłumiony
Obses. myśli i kompuls. czynności są skierowane na przedmioty, sytuacje, które ewolucyjnie uważane są za groźne
Leki ograniczają nadczynność obwodu kora prążkowa-wzgórze
Terapia zab. o.-k.
Ø TERAPIA BEHAWIORLANA (przynosi znaczną ulgę, ale nie prowadzi do całkowitego wyleczenia)
Trzy podstawowe techniki:
§ Modelowanie (np. terapeuta celowo się brudzi)
§ Ekspozycja (terapeuta nakłania pacjenta, żeby wcierał w siebie brud :/ )
§ Zapobieganie reakcji (pacjent znosi to, nie myjąc się)
Ø TERAPIA FARMAKOLOGICZNA [wywody na temat leku Klomipramina :/ ]
UWAGA!!!
Jeśli nie masz jeszcze fobii, zaburzeń stresu pourazowego, lęku panicznego, agorafobii, lęku uogólnionego, zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych...nic straconego!!! Już dziś twój niepokój codzienny może urastać do nieakceptowanego poziomu i zakłócać normalne funkcjonowanie. Aby temu zapobiec stosuj codziennie progresywną relaksację (naprzemienne napinanie i ropzprężanie mięśni) lub medytację („transcendentalną”, mantrę)!!! J
elHamstero