Opracowywane na podstawie niezliczonych stron biblijnych w necie
(myślę, że nie świadczy to o ubóstwie i bylejakości, bo jest tam tyle na ten temat, że naprawdę trzeba się namęczyć, żeby wybrać to co najważniejsze).
Niektóre fragmenty wspomagane lub przepisane z dobrych opracowań wcześniejszych roczników (np. gatunki i dramat biblijny).
Wszystko przepatrzone, uporządkowane (wygląda groźnie, trzeba się wgryźć…) i już i tak skrócone. Ale oczywiście można (a nawet trzeba…) bardziej.
„Traditio hebraica” –
1. Biblia (dzieje, podział, gatunki literackie).
2. Przekłady Biblii - Wulgata, przekłady polskie.
3. Oddziaływanie wzorców i tematów biblijnych w literaturze polskiej i powszechnej.
4. Humanistyczny dramat biblijny.
5. Psałterz – tłumaczenia i parafrazy.
ad. 1 Biblia (dzieje, podział, gatunki literackie)
Biblia (βιβλίον, biblion – mała księga, l.m. βιβλία, biblia – małe księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga.
Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach obejmuje część kanonu Starego Testamentu. Muzułmanie uważają, iż część Biblii (np. Księgi Mojżeszowe, Psalmy) powstała w wyniku boskiego objawienia, ale jej treść została zafałszowana.
KANON UWAGA!! podaję podział tylko hebrajski i katolicki! (bez protestanckiego, prawosławnego, mormońskiego ;))
Na przestrzeni dziejów kanon ksiąg wchodzących w skład Biblii zmieniał się w obrębie każdej z wielkich religii monoteistycznych. Dotyczy to w szczególności chrześcijaństwa, w którego łonie bardzo długo trwały dysputy na temat kanonu, zarówno Starego, jak i Nowego Testamentu. Stary Testament
Księgi te powstawały w okresie od XII do II wieku p.n.e.
Księgi prorockie – jak się sądzi – powstały w IX-VI wieku p.n.e.,
księgi deuterokanoniczne powstały prawdopodobnie w II wieku p.n.e.
Według opinii niektórych badaczy najstarsze są Psalmy 90 i prawdopodobnie 91, Księga Hioba i Księgi Mojżeszowe.
Treścią Starego Testamentu jest historia i dziedzictwo kulturowe narodu izraelskiego. Zostały one pierwotnie spisane w języku hebrajskim, aramejskim i greckim (koine).
Podział:
Na Stary Testament składa się, w zależności od uznawanego kanonu:
· 39 ksiąg – kanon hebrajski, uznawany przez żydów i wyznania protestanckie
· 46 ksiąg – kanon katolicki
Księgi starotestamentalne, które nie wchodzą w skład kanonu hebrajskiego (a więc uznawane są przez żydów za apokryfy), a zaliczają się do katolickiego, katolicy nazywają księgami deuterokanonicznymi (kanon aleksandryjski).
W judaizmie:
· Pięcioksiąg Mojżeszowy (hebr. Tora, Prawo), najstarsza część Biblii, dla judaizmu najważniejsza; opisuje powstanie świata, losy Żydów od czasów Abrahama aż do powrotu z Egiptu do Palestyny, oraz – co dla żydów jest najważniejsze – podstawowe zasady judaizmu, od sposobu sprawowania kultu i obchodzenia świąt, po szczegółowe zasady odżywiania się i ubioru. Na pięcioksiąg składają się:
o Rodzaju
o Wyjścia
o Kapłańska
o Liczb
o Powtórzonego Prawa
· Prorocy (hebr. Newiim), w nich (w sensie, że w księgach, nie w prorokach ;)) zawarte są wszystkie kolejne proroctwa, czyli zgodnie z tradycją treści, które prorocy na zlecenie Boga przekazywali wiernym; często znajdują się tam również opisy dziejów poszczególnych proroków.
o Jozuego
o Sędziów
o 1 i 2 Samuela (2 księgi)
o 1 i 2 Królów (2 księgi)
o Izajasza
o Jeremiasza
o Ezechiela
o Dwunastu proroków (Ozeasza, Joela, Amosa, Abdiasza, Jonasza, Micheasza, Nahuma, Habakuka, Sofoniasza, Aggeusza, Zachariasza, Malachiasza)
· Pisma (hebr. Ketuwim), 1. księgi poetyckie, będące zbiorami pieśni, przysłów, kazań i poematów, które uznano za święte; 2. księgi o charakterze historyczno-legendarnym opisujące dzieje osób, które były dla żydów ważne ze względów religijnych, ale nie zostały uznane za proroków.
o Psalmów, Przysłów, Hioba ,Pieśń nad pieśniami, Rut ,Lamentacje Jeremiasza (Treny)
o Księga Koheleta (Eklezjastesa, Kaznodziei)
o Estery
o Daniela
o Ezdrasza
o Nehemiasza
o 1 i 2 Kronik (2 księgi)
W chrześcijaństwie (te same księgi [+ deuterokanoniczne], ale inny podział):
· Historyczne
o Pięcioksiąg Mojżesza (Rodzaju, Wyjścia, Kapłańska, Liczb, Powtórzonego Prawa)
o Inne księgi historyczne (Jozuego, Sędziów, Rut, Samuela (1 i 2), Królów (1 i 2), Ezdrasza i Nehemiasza (początkowo były jedną księgą), Tobiasza (deuterokanoniczna), Judyty (d.), Estery (dodatki d.), Machabejska (1 i 2) (d.))
· Dydaktyczne (Hioba, Psalmy, Przysłów, Pieśń nad Pieśniami, Kaznodziei [Koheleta, Eklezjastesa], Mądrości (d.), Mądrości Syracha (Eklezjastyk) (d.))
· Prorockie
o Prorocy więksi (Izajasza, Jeremiasza, Lamentacje (zbiór Jeremiasza), Barucha (zbiór Jeremiasza) (d.), Ezechiela, Daniela (dodatki d.))
o Prorocy mniejsi (Ozeasza, Joela, Amosa, Abdiasza, Jonasza, Micheasza, Nahuma, Habakuka, Sofoniasza, Aggeusza, Zachariasza, Malachiasza).
lamaplujka