Mózg, a poprawnie mózgowie ( encephalon ) to część ośrodkowego układu nerwowego(OUN).Umieszczony jest w obrębie czaszki i otoczony trzema oponami: (błonami łącznotkankowymi)1. OPONA TWARDA - gruba błona, której blaszka zewnętrzna tworzy jednocześnie okostną czaszki. (Blaszka wew. tworzy 3 fałdy wpuklające się w szczeliny mózgowe : sierp mózgu, sierp i namiot móżdżku. Pomiędzy blaszkami opony twardej są zatoki żylne, odprowadzające krew z mózgowia do żyły szyjnej wew.)2. OPONA POŚREDNIA, zwaną PAJĘCZYNÓWKĄ - leży pod oponą twardą, jest od niej oddzielona jamą podtwardówkową.3. OPONA MIĘKKA - przylega bezpośrednio do mózgu, jest silnie unaczynniona. Pomiędzy nią a oponą pajęczynówkową znajduje się JAMA PODPAJĘCZYNÓWKOWA wypełniona płynem mózgowo - rdzeniowym Mózgowie składa się z dwóch pólkul mózgowych, móżdżku i pnia mózgu. PÓŁKULE MÓZGU # różnią się między sobą morfologicznie i funkcjonalnie# jest to mózg właściwy , osadzony na pniu mózgu.# obydwie półkule oddzielone są od siebie szczeliną podłużną mózgu, w głębi której mieści się ciało modzelowate, inaczej spoidło wielkie mózgu, które je również łączy# jego kształt przypomina jajowatą bryłę# można wyodrębnić u niego powierzchnię górno - boczną, przyśrodkową i podstawną, oraz bieguny : czołowy, ciemieniowy, potyliczny i skroniowy. # na zewnątrz półkule okrywa kora mózgowa, czyli istota szara (zbudowana z kilku warstw komórek nerwowych różnokształtnych)
STRUKTURA
OPIS
FUNKCJONOWANIE
KORA MÓZGOWAsubstancja szara półkul mózgowych
Zawiera ponad 70% komórek mózyg, silnie pofałdowana, by zwiększyć powierzchnię. Zakręty kory mózgowej ograniczone są przez zagłębienia tzw. bruzdy i szczeliny półkuli podzielona na płaty:czołowy, ciemieniowy, skroniowy i potyliczny.
- funkcjonalnie podzielona na korę ruchową (płat ciemieiowy), czuciową (głównie w płacie potylicznym, ciemieniowym i skroniowym), oraz kojarzeniową (głównie w płacie czołowym);- siedlisko intelektu, pamięci, mowy, emocji;- odbieranie i interpretacja wszystkich wrażeń z wnętrza i zewnętrza organizmu (wzrok, słuch, ból, dotyk, węch smak, ucisk, ciepło zimno itd.);-kontrola ruchów mięśni szkieletowych
# wewnętrzna warstwa półkul to istota biała ( zbudowana z włókien nerwowych kojarzeniowych, spoidłowych i rzutowych )
ISTOTA BIAŁA PÓŁKUL MÓZGOWYCH
Mielinowe aksony komórek nerwowych łączące różne obszary mózgu; ułożone w wiazki tworzące drogi nerwowe
- łączenie komórek nerwowych w obrębie półkuli;- łączenie półkul między sobą (tzw. ciało modzelowate);- łączenie półkul z pozostałymi częsciami mózgowia
# PRAWA PÓŁKULA :dominuje w sferze umysłowej. Znajdują się w niej ośrodki odpowiedzialne za wyobraźnię, holistyczność (odbiera wiele inf. jednocześnie, myślenie kompleksowe), przestrzenność, metaforyczność, emocjonalność, uduchowienie, muzykalnośc, uzdolnienia plastyczne, seks i sny. Poza tym kontroluje lewą strone naszego ciała.# LEWA PÓŁKULA :określana jest jako logiczna, zajmuje się mową, analizą i logiką. Ma również charakter sekwencyjny, matematyczny i dosłowny. Kontroluje prawą część ciała. # każda z półkul dzieli się na 4 płaty : - CZOŁOWY ( lobus frontalis) - CIEMIENIOWY (lobus temporalis )- SKRONIOWY ( lobus parietalis)- POTYLICZNY (lobus occipitalis )W oparciu o badania anatomiczne i fizjologiczne ustalono, iż poszczególne płaty związane są z określonymi funkcjami: 1. PŁAT CZOŁOWY - odpowiedzialny jest przede wszystkim za działanie, ze względu na umiejscowienie w nim kory motorycznej. Okolica ruchowa (zwana też motoryczną) znajduje się w tylnej części płata czołowego w obu półkulach. Współdziała ściśle z okolicą czuciową. Okolicę ruchową mozna podzielić na część ściśle ruchową(kora ruchowa) i okolicę przedruchową(kora przedruchowa), odpowiedzialną za regulację ruchów złożonych. Są w nim również ośrodki pisania, kojarzenia, oraz analiza i kontrola stanów emocjonalnych.2. PŁAT SKRONIOWY - znajduje się w nim kora słuchowa, a także ośrodki węchowe. Okolica słuchowa znajduje się w tylno-górnej części płata skroniowego obu półkul. Pola obejmujące zakręt poprzeczny zwany zakrętem Heschla, są polami projekcyjnymi. Ich obustronne zniszczenie powoduje głuchotę. Pole gnostyczne obejmuje zkaręt skroniowy górny. W nim dokonuje się analiza i synteza doznań słuchowych. Przy uszkodzeniu tego pola dźwięki są słyszane, ale nie rozpoznawane.3. PŁAT CIEMIENIOWY - w tym płacie przeważają komórki czuciowe, choć znajdują się też ruchowe. Do okolic tych dochodzą sygnały czucia powierzchniowego skórnego (dotyku, bólu, temperatury itp.) oraz pewne odmiany sygnałów wewnętrznych, jak zmiana napięcia mięśni, sygnalizująca zmianę położenia ciała. Poszczególne części płata ciemieniowego są odpowiedzialne za: część górna: czucie dotyku, temperatury, bólu; umiejscowienie wrażeń czuciowych; prawa część dolna: orientacja przestrzenna, układ odniesienia względem swojego ciała konstruowany na podstawie wrażeń wzrokowych; lewa część dolna: modelowanie relacji przestrzennych ruchów palców. pomiędzy i część przyśrodkowa: celowe ruchy, integracja ruchu i wzroku w jedno wrażenie, manipulacja obiektami wymagająca koordynacji i wyobraźni przestrzenno/ruchowej. Płat ciemieniowy jest także odpowiedzialny za rozumienie języka symbolicznego, pojęć abstrakcyjnych, geometrycznych. 4. PŁAT POTYLICZNY - ośrodki wzroku,analiza koloru, ruchu, kształtu, głębi, skojarzenia wzrokowe, ocena, decyduje czy wrażenie jest analizowane i jaki jest jego priorytet. PIEŃ MÓZGU (truncus cerebri) # w jego skład wchodzą : rdzeń przedłużony, most, śródmózgowie, międzymózgowie. # otoczony jest tak jak mózg, oopnami, które oddzielają pień od jamy czaszki.# od przodu połączony jest z półkulami mózgu# od góry z móżdżkiem# od tyłu przechodzi w rdzeń kręgowyRDZEŃ PRZEDŁUŻONY : ( medulla oblongata)# łączy rdzeń kręgowy z móżdżkiem (tyłomózgowiem wtórnym)# ma kształt ściętego stożkajest miejscem skrzyżowania wielu dróg nerwowych - czuciowych i ruchowych, łączących różne części mózgowia oraz mózgowie z rdzeniem kręgowym. MOST : ( pons ) # pokryty od zewnątrz błonami łącznotkankowymi# znajduje się między rdzeniem przedłużonym a śródmózgowiem# od góry ograniczony jest przez konary mózgu# od dolu przez brzeg (powyżej oliwek) rdzenia przedłużonego)# jego boczne przedłużenie to konary środkowe móżdżku, tworzące połączenie z móżdżkiem # wnikają do niego też konary górne móżdżku ŚRÓDMÓZGOWIE : (mesencephalon) # górna część pnia mózgu# położona między mostem i międzymózgowiem # przez śródmózgowie przechodzą prawie wszystkie drogi nerwowe łączące półkule mózgowe z obwodem ciałazawiera dużo substancji szarej# zawiera jądra nerwów czaszkowych ( III i IV )
ŚRÓDMÓZGOWIE
Górna częśc pnia mózgu położona pomiedzy mostem i międzymózgowiem; zawiera dużo subst. szrej; przez śródmózgowie przechodzą prawie wszystkie drogi nerwowe łaczące półkule mózgowe z obwodem ciała, zawiera jądra nerwów czaszkowych III i IV
- zawiera osrodki kojarzeniowe dla wzroku oraz ośrodki odruchowe dla wzroku i słuchu, wszyskie podporządkowane wyższym piętrom mózgowia;- bierze udział w koordynacji narządów wewnętrznych jako część ukłądu przywspółczulnego;- bierze udział w koordynacji ruchów mięśni szkieletowych
MIĘDZYMÓZGOWIE : (diencephalon) # w jego skład wchodzą : wzgórze, podwzgórze, nerwowa część przysadki mózgowej, szyszynka
WZGÓRZE
Górna, parzysta część miedzymózgowia, zbudowana głównie z istoty szarej
wstępna analiza wszystkich wrażeń czuciowych przekazanych z wnętrza i zewnętrza organizmu(z wyjątkiem węchowych) przed przekazaniem do kory mózgowej
PODWZGÓRZE
Brzuszna część międzymózgowia zbudowana z substancji szrej i licznych pęczków włókien łączących śródmózgowie z półkulami móżgowymi
nadrzędny ośrodek dla autonomicznego układu nerwowego;- zawiera osrodki kierujace termoregulacją, odżywianiem, rozrodem, gospodarką elektrolitową;- kieruje pracą gruczołów wydzielania wewnętrznego poprzez wydzielanie czynników uwalniających;- decyduje o popedach biologicznych, takich jak głód, pragnienie, popęd seksualnyy, lęk, agrecja, ucieczka;- bierze udział w regulacji rytmów biologicznych, m.in. snu i czuwania;- wydziela własne hormony - wazopresynę i oksytocynę.
NERWOWA CZĘŚĆ PRZYSADKI MÓZGOWEJ
tylny płat przysadki mózgowej zbudowany z sieci włókien nerowych,zakończeń nerwowych z podwzgórza, licznych naczyń krwionośnych i komórek glejowych; brak ciałek nerwowych
magazynowanie i uwalnianie hormonów podwzgórzowych:wazopresyny i oksytocyny
SZYSZYNKA
Niewelki gruczoł zbudowany z komórek neurosekrecyjnych, tkanki łącznych i komórek glejowych.
wpływa na układ podzwgórzowo-przysadkowy; wydziela własny hormon - melatoninę, regulujący rytmy biologiczne, hamujący dojrzewanie płciowe i zmniejszający pobudzające działanie przysadki mózgowej na tarczycę.
GŁÓWNE FUNKCJE PNIA MÓZGU : - ośrodek oddychania- ośrodek regulujący pracę serca - ośrodek regulujący ciśnienie tętnicze - ośrodek regulujący temp. organizmu - ośrodek regulujący metabolizm - ośrodki integracji bodźców słuchowych i czuciowych - przysadka będąca ważnym gruczołem dokrewnym - ośrodki odruchowe wzroku i słuchu - twór siatkowaty pnia mózgu, odpowiedzialny za stan przytomności MÓŻDŻEK ( cerebellum ) # jego kora składa się z 3 warstw :- drobinowej- zwojowej - ziarnistej # wewnątrz znajdują się parzyste jądra móżdżkowe : zębate, czopowate, kulkowate i wierzchu, oddzielone od kory warstwą białych włókien.
MÓŻDZEK
Położony nad rdzeniem przedłuzonym, zbudowany z dwóch półkul pokrytych korą z substancji szarej i połączonych twz. robakiem; druga co do wielkości część mózgowia. Zawiera komórki Purkinjego - duże gruszkowate komórki warstwy zwojowej.
- kontrola równowagi ciała;- koordynacja ruchowa;- utrzymywanie stałego napięcia mięśniowego
# otrzymuje informacje od : - narządów ruchu, wzroku, słuchu, równowagi - skóry - ośrodków ruchowych rdzenia kręgowego - okolicy ruchowej kory mózgowej. # otrzymuje różne informacje takie jak: - stan narządów ruchu - zakłócenia równowagi ciała- stan pobudzenia ośrodków ruchowych - ruch który aktualnie wykonujemy # zmienia też napięcie innych mięśni szkieletowych, by przywrócić równowagę.
7.2 Wzgórze
Wzgórze (thalamus) jest największą częścią miedzymózgowia. Wzgórze to centralna stacja przekaźnikowa: dochodzą do niego informacje czuciowe od wszystkich zmysłów oprócz węchu. Większość połączeń ma z korą mózgu, mniej z jądrami podstawy i podwzgórzem.
Wzgórze pełni kluczową rolę w integracji informacji czuciowych i ruchowych, w procesach uwagi i kontrolowania dostępu do danych czuciowych, poprzez pętle korowo-wzgórzowe. Wzgórze współpracując z pniem mózgu i z korą ma wpływ na to, jakie informacje docierają do kory i jak mocno uaktywniane są różne obszary i sposoby jej działania. Część wzgórza zalicza się do układu limbicznego.
Ogólne umiejscowienie wzgórza w mózgu.
Wzgórze dzieli się na kilka obszarów:
...
Neuromanta