RZS.doc

RZS

              Jest to przewlekły, postępujący stan zapalny występujący w błonie maziowej stawu. Prowadzi do niszczenia tkanek stawowych i do upośledzenia czynności stawu. Czasami daje powikłania narządowe. Rozwój choroby przebiega rzutami i może prowadzić do inwalidztwa.

              Statystycznie, w Polsce na RZS choruje ok. 0,5 do 2 % populacji. Szczyt zachorowań ok. 40 r.ż. Występuje częściej u kobiet.

Patogeneza (trochę zakręcone ja tego nie rozumiem do końca L)

              Przyczyna nieznana. Przypuszcza się, że do powstania stanu zapalnego przyczynia się wirus różyczki , cytomegalii, ponieważ u 80 % chorych wykazano obecność przeciwciał tych wirusów.

Jest to choroba autoimmunologiczna. Głównym procesem w patogenezie jest immunizacja polegająca na wytwarzaniu przeciwciał IgG określanych jako czynnik reumatoidalny. Dochodzi do aktywacji dopełniacza i cytokin, uwolnienia mediatorów zapalenia oraz enzymów agresywnych wobec chrząstki. Czynniki reumatoidalne tworzą kompleksy. Cząsteczki IgG pełnią rolę i antygenu i przeciwciała.

Kompleksy te wiążąc dopełniacz stają się przyczyną dalszych zmaian zapalnych. Powoduje to napływ granulocytów do jamy stawowej. Są to tzw. ragocyty – granulocyty, które fagocytują kompleksy immunologiczne IgG i czynników reumatoidalnych. Zwiększa się przepuszczalność naczyń w błonie maziowej, w wyniku czego gromadzi się tam wysięk, do jamy stawowej przechodzi fibrynogen, płytki krwi i krwinki czerwone. Na powierzchni chrząstki odkłada się włóknik, narasta ziarnina reumatoidalna, wywiera ona destrukcyjne działanie na chrząstkę i nasadę kości, ponieważ stanowi barierę odgraniczającą chrząstkę od płynu stawowego i uniemożliwia metabolizm.

Przebieg

Początek choroby może mieć charakter nagły lub powolny. Pierwsze zmiany najczęściej lokalizują się w małych stawach rąk; zazwyczaj są to śródręczno – paliczkowe i międzypaliczkowe bliższe (40 %). Cechą charakterystyczną jest to, że zmiany zachodzą symetrycznie. Stan zapalny przenosi się na inne stawy. Choroba przebiega z okresami remisji i nawrotów.

Stopniowo zmiany patologiczne w obrębie stawów pogłębiają się:

• stan zapalny błony maziowej, obrzęk tkanek okołostawowych, przerost kosmków błony maziowej, przerost błony maziowej, powstawanie nacieków i ziarniny reumatoidalnej niszczącej chrząstkę i kości;

• na powierzchni chrząstki tworzy się tkanka patologiczna – łuszczka, dochodzi do zniszczenia powierzchni stawowych, tworzą się pojedyncze nadżerki kości, uszkodzenia aparatu więzadłowego, błona maziowa wrasta do jamy stawowej powodując zniekształcenie zarysu stawu, szpara stawowa zwęża się, przesunięcia powierzchni stawowych względem siebie, podwichnięcia stawu;

• jednocześnie toczą się w obrębie stawu procesy naprawcze, co doprowadza do powstania zrostów włóknistych (tkanka ziarninując przekształca się w tkankę łączną) a następnie kostnych, powstają guzki reumatoidalne (centralnie położone ognisko martwicy włóknikowej otoczone wałem fibroblastów a potem tkanką łączną zawierającą limfocyty i kom. plazmatyczne),  najczęściej powstają w tkance podskórnej ponad powierzchniami wyprostnymi stawów, w miejscach narażonych na ucisk (ale występują także w narządach wewnętrznych);

RZS przebiega z okresami zaostrzeń i remisji. W okresie zaostrzenia choroby dochodzi do zniekształceń, powstają przykurcze (zwłaszcza st. łokciowy), ograniczenie ruchomości (st. barkowy tzw. bark zamrożony). Zmiany w odc C kręgosłupa mogą powodować przemieszczenia kręgów, co stwarza niebezpieczeństwo uszkodzenia rdzenia kręgowego i korzeni nerwowych. Zajęcie stawów biodrowych przebiega symetrycznie i doprowadza do kalectwa. Dochodzi do zniekształcenia stawów na skutek zniszczenia panewek i przebudowy tkanki kostnej głowy kości udowej. Zmiany patologiczne w stawach kol. prowadzą do zniekształceń stawów (najczęściej koślawość). W okolicy podkolanowej tworzą się torbiele Bakera, które mogą mieć połączenie z jamą stawową. W stawach stóp może dojść do podwichnięć w st. śródstopno – paliczkowych utrudniających chodzenie. Wszystkie zmiany powodują, że obciążenie stawów kk d zmienia się i jest nieprawidłowe.

Powikłania

• niedokrwistość – upośledzone wchłanianie F z przewodu pokarmowego, częste krwawienia z przewodu pokarmowego prowadzą do niedokrwistości z niedoboru żelaza; niedokrwistość przewlekła – anemia;
• osteoporoza;
• zaniki mięśniowe;
• kardiomiopatia;
• zmiany w nerkach – skrobiawica nerek, odmiedniczkowe zapalenie nerek;

Kryteria rozpoznania RZS             

• sztywność poranna > 1;
• symetryczne, zniekształcające zapalenia stawów w ≥ 3 obszarach;
• czynnik reumatoidalny;
• guzki reumatoidalne;
• nadżerki w powierzchniach przystawowych kości widoczne w rtg;

Po wielu latach:

• ulnaryzacja dłoni (odchylenie łokciowe palców) z pogrubieniem okolic stawów;
• palce o typie „łabędzia szyja”; - musisz sobie sprawdzić dokładnie jak wyglądają J
• haluksy;

Leczenie:

• fizykoterapia;
• kinezyterapia;
• leczenie farmakologiczne;
• chirurgia;

Objawy kliniczne