OSTRE ZAPALENIE ŻOŁĄDKA.
Etiologia:
· Czynniki szkodliwe zewnętrzne, błędy pokarmowe, alkohol, kwas acetylosalicylowy i NLPZ, kortykosteroidy i leki cytostatyczne, zatrucie środków spożywczych przez wytwarzające toksyny gronkowce, salmonelle i inne bakterie,
· Stres, urazy, szok, oparzenia, urazy wewnątrzczaszkowe, grzybice, operacie i inne,
· Zakażenie błony śluzowej żołądka przez Helicobacter pylori,
Obraz histologiczny:
Powierzchowne nacieczenie leukocytami błony śluzowej, powierzchowne ubytki nabłonka aż do większych erozji prowadzących do swoistej formy gastritis erosiva.
Klinika:
· Brak łaknienia, nudności, wymioty,
· Odbijanie, uczucie ucisku w nadbrzuszu,
· Bóle w dołku, nieprzyjemny smak w ustach,
Powikłania:
· Krwawienie żołądka w przypadku gastritis erosiva,
Rozpoznanie różnicowe:
· Podstawą jest obraz kliniczny oraz wynik badania endoskopowego i histologicznego.
Leczenie:
· Unikanie szkodliwych czynników zewnętrznych,
· Czasowe ograniczenie dietetyczne,
· Stosowanie leków na ogół nie jest konieczne (ewentualnie antacida),
Rokowanie: wyleczenie jest przeważnie samoistne.
Zapobieganie:
Zapobiega się zależnym od stresów przypadkom nadżerkowego zapalenia żołądka, np. za pomocą blokady receptorów histaminowych H2, stosowanie antacida.
CHOROBA WRZODOWA ŻOŁĄDKA I DWUNASTNICY (TRAWIENNA CHOROBA WRZODOWA).
Określenie:
· Nadżerka – ograniczony ubytek błony śluzowej, często występuje w liczbie mnogiej,
· Wrzód – ograniczony ubytek, który przechodzi przez błonę śluzową i sięga, co najmniej do warstwy mięśniowej błony śluzowej.
Częstość występowania:
Około 5 % mężczyzn choruje w ciągu życia na wrzód. M:K = 4:1 w przypadku dwunastnicy. W rzadziej spotykanym wrzodzie żołądka różnice pomiędzy płciami nie są tak wyraźne. U młodych chorych przeważa wrzód dwunastnicy z nadkwaśnością.
· Ostry wrzód spowodowany przez stres jako jednorazowe wydarzenie. Do czynników stresowych należą liczne urazy, oparzenia, duże operacje, uraz mózgu, długotrwałe sztuczne oddychanie i inne,
· Choroba wrzodowa – przewlekłe nawracające schorzenie o wieloczynnikowej genezie:
o Czynniki genetyczne: wrzody dwunastnicy często spotyka się u ludzi z grupą krwi O, tzn. non secretors i chorych z hyperpepsynogezemią. Często u osób z wrzodem dwunastnicy spotyka się HLA – B5,
o Czynniki agresywne,
o Rzadkie przyczyny: Zollingera – Ellisona i nadczynność gruczołów przytarczowych.
Patogeneza:
Choroba jest następstwem zaburzenia równowagi pomiędzy czynnikami wrzodotwórczymi a mechanizmami obronnymi błony śluzowej:
· Stres, leki, Helicobacter pylori.
Zapamiętaj!
Bez kwasu i Helicobacter pylori nie ma wrzodu!
Czynniki chroniące:
· Wydzielanie śluzu i wodorowęglanów,
· Regeneracja nabłonka,
· Mikrokrążenie,
RAK ŻOŁĄDKA.
Często spotykany jest w Chinach i Japonii. W Europie zachodniej i USA częstość występowania stale się zmniejsza. W Niemczech choruje rocznie 35 osób na 100000 mieszkańców, M:K = 1,5:1. najczęściej chorują ludzie powyżej 40 roku życia.
· Czynniki genetyczne i pochodzenie narodowe:
o Najczęściej dotyczy grupy krwi A,
o Duża częstość występowania w Chinach, Japonii, Finlandii i Chile,
· Czynniki zewnętrzne (żywieniowe). W pożywieniu, w wędzonych i solonych potrawach jest duża zawartość azotanów, stąd następująca hipoteza: bakterie transformujące azotany w azotany oraz twór rakotwórczy,
· Czynniki wewnątrzpochodne: utrata kwasu żołądkowego ułatwia rozwój bakterii w żołądku. W następujących chorobach istnieje zwiększone ryzyko raka:
o Przewlekłe, zanikowe autoimmunizacyjne zapalenie żołądka (typ A),
o Zapalenie żołądka z obecnością Helicobacter pylori z metoplazmą jelitową,
o Stan po częściowej resekcji żołądka (po 15 – 20 latach),
o Gruczalakowate polipy żołądka (występowanie raka do 20 %),
o Choroba Menetriena (występowanie raka do 10 %),
Uwaga!
Pożywienie obfitujące w witaminę C ma działanie ochronne.
Umiejscowienie:
· Okolica jamy odźwiernikowej i odźwiernik (60 – 70 %),
· Okolica wpustu (10 – 20 %),
· Okolica trzonu (10 – 20 %).
Podział makroskopowy:
· Nacieczny rak – nacieka błonę śluzową i podśluzową, ale nie błonę mięśniową właściwą,
· Późny rak.
· Wywiad krótki lub brak,
· Inne objawy:
o Chudnięcie, niechęć do spożywania mięsa, nudności, uczucie ucisku w nadbrzuszu, załamanie się sprawności fizycznej, stany podgorączkowe,
o Wyczuwalny guz w nadbrzuszu w zaawansowanym raku,
o Oznaki przerzutów: powiększenie wątroby, puchlina brzuszna, węzły linfatyczne Virchowa (nadobojczykowe po stronie lewej) i inne,
o Ostry krwotok żołądkowy,
o Zwężenie odźwiernika i charlactwo rakowe,
Objawy kliniczne:
· Smoliste stolce (potwierdzone badaniem przez odbyt),
· Wymioty krwią (świeżą lub starą),
· Wstrząs:
o Bladość, omndlenia, pocenie się, nieznaczne zawroty głowy,
o Mokre, wilgotne obwodowe części ciała, przyspieszona akcja serca, hipotensja w pozycji leżącej lub przy zmianie ułożenia,
· Tkliwość nadbrzusza (wrzód trawienny), guz nadbrzusza (rak żołądka),
· Objawy przewlekłego schorzenia wątroby (żylaki przełyku),
2
Florencja2013