Zapalenie więzadła dodatkowego konie.pdf
(
632 KB
)
Pobierz
655813429 UNPDF
Desmitis of the accessory ligament of the
deep digital lexor tendon in the horse
Zapalenie więzadła dodatkowego
ścięgna mięśnia zginacza głębokiego
palców u koni
Kalisiak O.
, Equine Health Center, Psucin and
Department of Large Animal Diseases with Clinic,
Faculty of Veterinary Medicine, Warsaw Life
Sciences University – SGGW
Olga Kalisiak
Desmitis of the accessory ligament of the deep
digital lexor tendon (AL-DDFT) is a frequent or-
thopedic problem in dressage and leisure horses.
Its clinical symptoms are generally mild, including
regional swelling and light lameness. Untreated
AL-DDFT desmitis can lead to carpus lexural de-
formity and chronic recurrent lameness. AL-DDFT
desmitis can be easily diagnosed with portable ul-
trasound machines even by inexperienced veteri-
narians. Regardless the mild symptoms, treatment
should be aggressive and only walking exercise al-
lowed for minimum 2 months. With accurate treat-
ment and rehabilitation program over 75% of cas-
es recover completely.
z Centrum Zdrowia Konia w Psucinie oraz Katedry Chorób Dużych Zwierząt z Kliniką
Wydziału Medycyny Weterynaryjnej w Warszawie
Anatomia i biomechanika
wewnątrz pochewki kanału nadgarstka,
po stronie bocznej. Uszkodzenia tego pa-
sma zdarzają się sporadycznie. We własnej
praktyce stwierdzane jest głównie u koni
skokowych.
Biomechanika ścięgna mięśnia zginacza
głębokiego palców i jego więzadła dodatko-
wego znacząco się różni od biomechaniki
ścięgna mięśnia zginacza powierzchowne-
go palców i mięśnia międzykostnego (2, 3;
ryc. 2
). Moment maksymalnej siły działają-
cej na ścięgno mięśnia zginacza powierz-
chownego placów oraz mięsień między-
kostny przebiega w pierwszej fazie kroku,
gdy koń maksymalnie obciąża kończy-
nę (
ryc. 3
). Nadwyprostność stawu pęci-
nowego, przy jednoczesnym zgięciu sta-
wu kopytowego, powodują poluzowanie
ścięgna mięśnia zginacza głębokiego pal-
ców, przy jednoczesnym ekstremalnym na-
pięciu ścięgna mięśnia zginacza powierz-
chownego palców i mięśnia międzykost-
nego. Natomiast maksymalne obciążenie
ścięgna mięśnia zginacza głębokiego pal-
ców oraz jego więzadła dodatkowego na-
stępuje w drugiej fazie kroku, podczas pro-
pulsji – odepchnięcia do przodu (
ryc. 4
),
kiedy wszystkie stawy palca (w tym staw
kopytowy i staw pęcinowy) są w pozycji
wyprostnej. Więzadło dodatkowe ścięgna
zginacza głębokiego palców jest stosunko-
wo mało elastyczna, dlatego większość sił
działających na ścięgno mięśnia zginacza
Mięsień zginacz głęboki palców ma trzy
głowy: ramienną, łokciową i promienio-
wą, przyczepiające się – zgodnie z nazwa-
mi – odpowiednio do nadkłykcia przyśrod-
kowego kości ramiennej, wyrostka łok-
ciowego oraz trzonu kości promieniowej.
Mięsień biegnie na dłoniowej powierzch-
ni kości podramienia, a następnie w kana-
le nadgarstka. Na śródręczu jest strukturą
ścięgnistą. Ścięgno mięśnia zginacza głę-
bokiego palców kończy się na powierzch-
ni zginaczowej kości kopytowej (1;
ryc. 1
).
Na wysokości ok. 1/3 dolnej śródręcza
z ścięgnem mięśnia zginacza głębokiego
palców łączy się jego ścięgniste więzadło
dodatkowe, które odchodzi od więzadła
dłoniowego głębokiego nadgarstka. Jest
to grube ścięgno, u przeciętnego konia bę-
dącego grubości samego ścięgna mięśnia
zginacza głębokiego palców i stosunkowo
mało elastyczne. W swojej części proksy-
malnej w przekroju jest zbliżone do pro-
stokąta, natomiast dystalnie staje się cień-
sze i szersze, obejmując od strony grzbie-
towej ścięgno mięśnia zginacza głębokiego
palców aż do złączenia się z nim.
W proksymalnej części śródręcza wię-
zadło dodatkowe ścięgna mięśnia zginacza
głębokiego palców łączy się ze ścięgnem
mięśnia zginacza powierzchownego pal-
ców włóknistym pasmem przebiegającym
Keywords
: accessory ligament of the deep digital
lexor tendon, ultrasound examination, treatment.
go ścięgna mięśnia zginacza głębo-
kiego palców (accesory ligament of digi-
torum deep lexor tendon – AL-DDFT)
jest jednym z częstszych problemów ścię-
gien u koni ujeżdżeniowych. Dosyć często
zdarza się też u koni rekreacyjnych, rza-
dziej u koni skokowych i biorących udział
w wszechstronnych konkursach koni wierz-
chowych (WKKW) i sporadycznie u koni
wyścigowych. Choć ostre (świeże) zapale-
nie tego więzadła powoduje zazwyczaj tyl-
ko kilkudniową lekką kulawiznę (a czasem
przebiega zupełnie bez kulawizny), niele-
czone prowadzi do przewlekłej choroby,
nawracających lekkich kulawizn, a z cza-
sem może także prowadzić do nieuleczal-
nego kozińca.
528
Życie Weterynaryjne • 2010 • 85(6)
U
szkodzenie więzadła dodatkowe-
Prace kliniczne i kazuistyczne
Siła (N/kg)
SDF
0,70
0,60
DDF
0,50
SL
+
SDFT
AL-SDFT
SDFT
0,40
DDFT
0,30
AL-DDFT
DDFT
0,20
SL
SL med.
lat.
0,10
SL
0,00
10
20
30
40
50
60
Czas (% kroku)
Ryc. 2.
Siły działające na ścięgno mięśnia zginacza powierzchownego palców (SDFT), mięsień międzykostny
(SL) oraz na ścięgno mięśnia zginacza głębokiego palców (DDFT) w okolicy stawu pęcinowego kończyny piersio-
wej u konia w stępie (2)
Ryc. 1.
Kończyna piersiowa od strony przyśrodko-
wej: mięsień zginacz głęboki palców (DDF), jego ścię-
gno (DDFT) oraz więzadło dodatkowe ścięgna mięśnia
zginacza głębokiego palców (AL-DDFT); SL – mięsień
miedzykostny; SDF – mięsień zginacz powierzchow-
ny palców, SDFT – ściegno mięśnia zginacza powierz-
chownego palców (1; w modyikacji własnej)
głębokiego palców przekładanych jest na
nie, a nie na mięsień zginacz głęboki pal-
ców, co chroni ścięgno przed nadmiernym
wyciągnięciem. Jednak, ponieważ siła po-
trzebna do zerwania ścięgna mięśnia zgi-
nacza głębokiego palców jest trzykrotnie
większa od siły potrzebnej do zerwania
jego więzadła dodatkowego, bardzo często
dochodzi do uszkodzenia tego więzadła.
Dodatkową rolą więzadła dodatkowego
ścięgna mięśnia zginacza głębokiego pal-
ców jest wspomaganie prostowania nad-
garstka podczas obciążania kończyny i pro-
stowania stawów palca (4). Z tego powodu
jego zapalenie może prowadzić do kozińca.
Ryc. 3.
Pierwsza faza kroku, w której dochodzi do maksymalnego obciążenia ścięgna mięśnia zginacza powierz-
chownego palców i mięśnia międzykostnego (fot. Lidia Kacperska)
Patogeneza
Zapalenie więzadła dodatkowego ścięgna
mięśnia zginacza głębokiego palców nie-
zmiernie rzadko dotyczy kończyn mied-
nicznych, a w kończynach piersiowych
najczęściej jest jednostronne. Czynni-
kiem predysponującym do jego wystąpie-
nia są zmiany zwyrodnieniowe więzadła.
Są one związane z wiekiem i powtarzają-
cym się przeciążeniem ścięgna mięśnia zgi-
nacza głębokiego palców podczas propul-
sji, zwłaszcza przy wyciągniętych chodach.
Zapalenie więzadła dodatkowego ścię-
gna mięśnia zginacza głębokiego palców
występuje najczęściej u koni w średnim
wieku, użytkowanych ujeżdżeniowo i re-
kreacyjnie. Zdarza się też u starszych koni
skokowych (5), zwłaszcza startujących
w wyższych klasach sportowych. U koni
WKKW i wyścigowych zdarza się nie-
zmiernie rzadko. W badaniach prowa-
dzonych na Torze Wyścigów Konnych na
Ryc. 4.
Druga faza kroku, w której dochodzi do maksymalnego obciążenia ścięgna mięśnia zginacza głębokiego
palców (fot. Lidia Kacperska)
Życie Weterynaryjne • 2010 • 85(6)
529
0
Prace kliniczne i kazuistyczne
Ryc. 5.
Obraz ultrasonograiczny; przekrój
poprzeczny w linii strzałkowej. Uszkodzenie więzadła
dodatkowego ścięgna mięśnia zginacza głębokiego
palców (AL-DDFT) w kilka godzin po zaobserwowaniu
objawów klinicznych. Hipoechogeniczna zmiana
wewnątrz AL-DDFT (oznaczona strzałkami), bez
obrzęku tej struktury
Ryc. 6.
Obraz ultrasonograiczny; przekrój poprzeczny
w linii strzałkowej. Typowe uszkodzenie więzadła
dodatkowego ścięgna mięśnia zginacza głębokiego
palców (AL-DDFT) w kilka dni po zaobserwowaniu
objawów klinicznych. Duża hipoechogeniczna zmiana
(oznaczona strzałkami) oraz znaczny obrzęk tego
więzadła
Ryc. 7.
Obraz ultrasonograiczny; przekrój podłużny
w linii strzałkowej. Typowe uszkodzenie więzadła
dodatkowego ścięgna mięśnia zginacza głębokiego
palców (AL-DDFT) w kilka dni po zaobserwowaniu
objawów klinicznych ze znacznym obrzękiem tej
struktury
łatwo wymacać ścięgno mięśnia zgina-
cza powierzchownego palców, natomiast
ścięgno mięśnia zginacza głębokiego pal-
ców jest zgrubiałe, o podwyższonej tem-
peraturze i bolesne. Czasami obrzęk jest
tak znaczny, że przywołuje na myśl obraz
septycznego zapalenia tkanki podskór-
nej śródręcza.
W badaniu dynamicznym konie zazwy-
czaj wykazują niewielką kulawiznę (1/5),
choć niektóre zwierzęta nie kuleją wcale,
a inne potraią odciążać kończynę w stop-
niu znacznym (2–3/5). Najczęściej kulawi-
zna jest lepiej widoczna na miękkim pod-
łożu. W przypadkach świeżych kulawizna
mija po zaledwie kilku dniach.
Badanie ultrasonograiczne
Ryc. 8.
Obraz ultrasonograiczny; przekrój
poprzeczny w linii strzałkowej. Uszkodzenie więzadła
dodatkowego ścięgna mięśnia zginacza głębokiego
palców (AL-DDFT) z bardzo znacznym zmniejszeniem
echogeniczności całej struktury
Ryc. 9.
Obraz ultrasonograiczny; przekrój
podłużny w linii strzałkowej. Uszkodzenie więzadła
dodatkowego ścięgna mięśnia zginacza głębokiego
palców (AL-DDFT) z bardzo znacznym zmniejszeniem
echogeniczności całej struktury
Do przeprowadzenia badania więzadła
dodatkowego ścięgna zginacza głębokie-
go palców potrzebna jest sonda liniowa
o częstotliwości minimum 7,5 mHz oraz
nakładka dystansowa.
Obraz uszkodzonego więzadła jest bar-
dzo charakterystyczny i objawia się zazwy-
czaj znacznym (często ponaddwukrotnym)
zgrubieniem tej struktury i zmniejszeniem
jej echogeniczności (
ryc. 5, 6, 7
). Przy znacz-
nych urazach więzadło dodatkowe w linii
strzałkowej może być zupełnie aechogen-
ne, co oznacza, że, badając kończynę tyl-
ko w linii strzałkowej, w ogóle go nie wi-
dać, co może być mylące (
ryc. 8, 9
). Dlatego
osoby o niewielkim doświadczeniu powin-
ny zawsze sprawdzić, czy na obrazie ultra-
sonograicznym dłoniowego górnej poło-
wy śródręcza widzą wszystkie obecne tam
cztery struktury: ścięgno mięśnia zginacza
Służewcu w latach 2001–2006 zapalenie
to stanowiło mniej niż 1% zapaleń ścię-
gien u koni wyścigowych.
na głębokim podłożu oraz o przebywaniu
na głębokim błotnistym lub grząskim pa-
doku. Kilkakrotnie badałam zwierzęta,
u których do uszkodzenia doszło w bok-
sie, przypuszczalnie podczas wstawania.
W badaniu klinicznym obserwuje się
charakterystyczny obrzęk zapalny, obej-
mujący górną połowę śródręcza, bardziej
nasilony po stronie bocznej niż dłoniowej
i przyśrodkowej. Palpacyjnie można dość
Badanie kliniczne
W wywiadzie dotyczącym koni, u których
wystąpiło zapalenie więzadła dodatkowego
ścięgna mięśnia zginacza głębokiego pal-
ców często powtarza się informacja o pracy
530
Życie Weterynaryjne • 2010 • 85(6)
Prace kliniczne i kazuistyczne
Ryc. 10.
Obraz ultrasonograiczny; przekrój podłużny w linii skośnej. Uszkodzenie
więzadła dodatkowego ścięgna mięśnia zginacza głębokiego palców (AL-DDFT)
z bardzo znacznym zmniejszeniem echogeniczności całej struktury, granice boczne
tego więzadła oznaczone są strzałkami
Ryc. 11.
Obraz ultrasonograiczny; przekrój podłużny w linii skośnej. Uszkodzenie
pasma łączącego ścięgno mięśnia zginacza powierzchownego palców (SDFT)
z więzadłem dodatkowym ścięgna mięśnia zginacza głębokiego palców (AL-DDFT)
– oznaczonego strzałkami
powierzchownego palców, ścięgno mię-
śnia zginacza głębokiego palców, więza-
dło dodatkowe ścięgna mięśnia zginacza
głębokiego palców i mięsień międzykostny.
Stopień uszkodzenia więzadła dodatko-
wego ścięgna zginacza głębokiego palców
najlepiej oszacować w przekroju poprzecz-
nym, ustawiając sondę nie w linii strzałko-
wej, pod kątem około 60° (
ryc. 10, 11
).
W ostrej fazie zapalenia (pierwsze dni
po uszkodzeniu) wskazane jest ograni-
czanie zapalenia i obrzęku przez działanie
miejscowe (opatrunki z Altacetu, okładanie
śródręcza lodem itd.). W tym czasie można
również stosować leki z grupy niesteroido-
wych leków przeciwzapalnych, a koniecz-
nie należy je stosować u zwierząt odcią-
żających więzadło dodatkowe omawiane-
go mięśnia poprzez zginanie nadgarstka.
Po ustąpieniu pierwszej fazy zapalenia,
ok. 7 dnia, korzystne jest podanie dościę-
gnowe (pod kontrolą ultrasonograiczną)
czynników wzrostu, takich jak osocze bo-
gatopłytkowe (platelet rich plasma – PRP)
lub insulinopodobny czynnik wzrostu –
IGF-1(Tendotrophin®) Znacząco przyspie-
szają one wzrost echogeniczności omawia-
nej struktury.
Około 3–4 tygodnie po uszkodzeniu
można rozpocząć izjoterapię pobudzają-
cą procesy naprawcze i podtrzymującą ko-
rzystne przekrwienie uszkodzonej struktu-
ry. Najlepsze rezultaty widoczne są po le-
czeniu falami uderzeniowymi, które jako
jedyne ze stosowanych przeze mnie tera-
pii znacząco ograniczały obrzęk i dzięki
którym pozostające po wygojeniu zgru-
bienie było mniejsze niż przy innych me-
todach leczenia. W przypadku braku do-
stępu do izjoterapii warto zastosować sta-
rą metodę blistrowania, czyli chemicznego
podrażnienia skóry śródręcza. Jest to za-
bieg bolesny dla zwierzęcia i nieestetycz-
ny, spotykający się z coraz większym opo-
rem właścicieli, jednak w sytuacji braku
dostępu do izjoterapii lub przy ograni-
czonych możliwościach inansowych wła-
ścicieli, efekt blistrowania jest lepszy niż
stosowanie glinek lub wcierek rozgrzewa-
jących, gdyż po leczeniu zgrubienie ścię-
gna jest mniejsze, a co za tym idzie jego
elastyczność jest większa.
U koni, u których pomimo leczenia
utrwalił się koziniec (brak możliwości peł-
nego wyprostowania nadgarstka przy ob-
ciążeniu kończyny) pomocna może się oka-
zać desmotomia więzadła dodatkowego
ścięgna mięśnia zginacza głębokiego pal-
ców. Po jego przecięciu i wygojeniu, wię-
zadło będzie dłuższe, co zmniejszy dzia-
łające na niego siły, przesuwając obcią-
żenie na mięsień zginacz głęboki palców
i jego ścięgno.
Rokowanie
Rokowanie jest pomyślne, jeśli zapalenie
wystąpiło po raz pierwszy i koń został na-
tychmiast odsunięty od pracy. Użytkowa-
nie konia, nawet w przypadku niewielkiej
kulawizny, znacznie pogarsza rokowanie.
Badania prowadzone w różnych ośrod-
kach wskazywały na pełny powrót do po-
przednio wykonywanej pracy u 18% (6),
43% (7) lub 76% (5) koni. W mojej prakty-
ce klinicznej wyniki są zbliżone do danych
Dysona (5), gdyż ok. 3/4 koni powraca do
poprzedniego poziomu pracy, od kiedy wy-
dłużony został zalecany czas rehabilitacji
ruchowej do minimum 4 miesięcy (a na-
wet 8 miesięcy u koni z bardzo znacznym
uszkodzeniem) i wprowadzone zostały no-
woczesne metody leczenia.
Rehabilitacja ruchowa
W rozległych uszkodzeniach więzadła do-
datkowego ścięgna zginacza głębokiego
palców koń przez pierwsze 2 tygodnie po-
winien być pozostawiony w boksie. Dopie-
ro po tym czasie wprowadzone powinny
być spacery stępem.
W uszkodzeniach mniejszego stop-
nia spacery stępem mogą być zalecone
od razu po wystąpieniu choroby. Dłu-
gość spacerów powinna stopniowo być
zwiększana od 10–15 minut do godziny,
dwa razy dziennie.
Po około 2 miesiącach oraz pomyśl-
nej kontroli klinicznej i ultrasonogra-
icznej można rozpocząć pracę w kłusie,
Leczenie
Leczenie zapalenia więzadła dodatkowe-
go ścięgna mięśnia zginacza głębokiego
palców nie odbiega od poprzednio opisa-
nych metod leczenia zapaleń ścięgien (8).
Życie Weterynaryjne • 2010 • 85(6)
531
Prace kliniczne i kazuistyczne
poczynając od minuty kłusa podczas go-
dzinnej jazdy, zwiększając stopniowo w cią-
gu 6–12 tygodni do 30–45 minut kłusowa-
nia. Po tym czasie oraz kolejnej kontro-
li klinicznej i ultrasonograicznej można
wprowadzić galop, a następnie po około
miesiącu – skoki.
2. Buchner H. H. F.: Distal limb internal dynamics: joint mo-
ments, tendon forces and lessons for orthopedic shoeing.
AAEP Proceedings
2005, 134-140.
3. Pourcelot P., Defontaine M., Ravary B., Lematre M., Cre-
vier-Denoix N.: A non-invasive method of tendon force
measurement.
J. Biomech
. 2005,
38
, 2124-2129.
4. Denoix, J.-M.: Functional anatomy of tendons and liga-
ments in the distal limbs (manus and pes).
Vet. Clin. North
Am.: Equine Practice
1994,
10
, 273-322.
5. Dyson S.: Desmitis of the accessory ligament of the deep
digital lexor tendon: 27 cases.
Equine Vet. J.
1991, 23,
438–444.
6. Van den Belt A., Becker C., Dik K.: Desmitis of the ac-
cessory ligament of the deep digital lexor tendon in the
horse: clinical and ultrasonographic features – a report
of 24 cases.
Zbl.
Vet Med.
A 1993,
40
, 492-500.
7. McDiarmid A.: Eighteen cases of desmitis of the accesso-
ry ligament of the deep digital lexor tendon.
Equine Vet.
Educ
. 1994,
6
, 49-56.
8. Kalisiak O.: Zachowawcze leczenie ścięgien u koni.
Życie
Wet
. 2008,
83
, 132-135.
Piśmiennictwo
1. Barone R.:
Anatomie comparée des mammifères domesti-
ques
, Tome 2:
Arthrologie et myologie.
Editions Vigot, 2000.
Dr Olga Kalisiak, Centrum Zdrowia Konia, Psucin,
ul. Lipowa 37, 05-190 Legionowo
Plik z chomika:
aniaska2
Inne pliki z tego folderu:
weterynaria_artykul_2007_03_11784.pdf
(772 KB)
Terapia nawadniająca u koni(1).pdf
(230 KB)
Choroby kolkowe koni cz. II.pdf
(319 KB)
Choroby kolkowe koni cz. III(1).pdf
(552 KB)
Choroby kolkowe koni cz. V(1).pdf
(235 KB)
Inne foldery tego chomika:
Choroby zakaźne
Konie chirurgia
Konie interna
Konie rozród
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin