5999.pdf

BEZPIECZESTWO PRACY 12/2002

mgr inù. JOANNA KURPIEWSKA

dr KRZYSZTOF BENCZEK

Centralny Instytut Ochrony Pracy

- Paãstwowy Instytut Badawczy

Metody oceny skutecznoÍci preparatw

chroniČcych przed promieniowaniem ultrafioletowym

romieniowanie ultrafioletowe sil-

nie oddziaĎuje na organizmy ¿ywe.

CzĎowiek mo¿e by½ nara¿ony na

nadmierne oddziaĎywanie naturalnego

promieniowania nadfioletowego (wcho-

dzČcego w skĎad widma promieniowania

sĎonecznego) lub promieniowania ×rdeĎ

sztucznych, ktrych iloÍ½ szybko wzra-

sta wraz z rozwojem technologicznym.

JednČ z metod ochrony skry przed

promieniowaniem UV jest stosowanie

substancji promieniochronnych Î filtrw

ochronnych zawartych w kremach, ¿elach

i emulsjach. Preparaty te sČ stosowane

zarwno w ochronie pracownikw nara-

¿onych na promieniowanie na stanowi-

skach pracy jak i przez ogĎ spoĎecze-

stwa.

Kremy oraz inne preparaty promienio-

chronne majČ za zadanie ochron skry

ludzkiej przed szkodliwym dziaĎaniem

promieniowania UV. DziaĎanie ochronne

takiego filtru sĎonecznego ( sunscreen )

polega na ekranowaniu, pochĎanianiu,

rozproszeniu i przetwarzaniu szkodliwe-

go promieniowania w nieszkodliwe dĎu-

gofalowe promieniowanie widzialne

i w promieniowanie podczerwone.

promieniowaniem z zakresu UV-B jest

wspĎczynnik Î SPF ( sun protective fac-

tor ). WspĎczynnik ten zostaĎ zdefinio-

wany w 1956 r. jako stosunek minimal-

nej dawki promieniowania powodujČcej

rumie na skrze chronionej Írodkiem

promieniochronnym do minimalnej daw-

ki promieniowania powodujČcej rumie

na skrze nie chronionej. OznaczajČc mi-

nimalnČ dawk promieniowania skrtem

od angielskiego minimal erythmal dose

Î MED, wspĎczynnik ochrony przed pro-

mieniowaniem wyra¿a si stosunkiem:

skry (gruboÍci naskrka, iloÍci pigmen-

tu itp.), a tak¿e dĎugoÍci fali UV.

WspĎczynnik SPF okreÍla o ile dĎu-

¿ej mo¿na poddawa½ si ekspozycji sĎo-

necznej z zastosowaniem Írodka ochron-

nego ni¿ bez niego, przy zaĎo¿eniu, ¿e

skutki bdČ takie same. Du¿y wpĎyw na

wartoÍ½ SPF majČ wĎaÍciwoÍci osobnicze,

na przykĎad stopie pocenia si oraz

ĎatwoÍ½ rozsmarowywania i zwiČzana

z tym gruboÍ½ naĎo¿onej warstwy kremu.

Oznaczanie wspĎczynnika ochrony

przed promieniowaniem ustala si w wy-

niku bada wykonywanych na ochotni-

kach, wedĎug jednej spoÍrd wprowadzo-

nych w r¿nych krajach metod, ktre zo-

staĎy opracowane w tym celu. Wymaga-

nia charakteryzujČce te procedury poda-

no w tabeli.

R¿nice w wynikach bada tymi me-

todami sČ zale¿ne od:

¤ jakoÍci ×rdeĎ ÍwiatĎa

MED skry chronionej filtrem

SPF = ÏÏÏÏÏÏÏÏÏÏ

MED skry nie chronionej (bez filtru)

gdzie:

MED Î minimalna dawka rumienio-

wa, tj. najmniejsze napromienienie pro-

mieniowaniem UV, ktre powoduje reak-

cj zapalnČ, objawiajČcČ si zaczerwienie-

niem skry (mJ/cm 2 ). Jej wartoÍ½ jest wĎa-

ÍciwoÍciČ osobniczČ zale¿nČ od rodzaju

¤ sposobu i stopniowania naÍwietlania

METODY IN VIVO OZNACZANIA WSPì¢CZYNNIKA OCHRONY PRZED PROMIENIO-

WANIEM [3,4]

Metody badania skutecznoÍci

preparatw promieniochronnych

Metody badania preparatw promie-

niochronnych pod kČtem skutecznoÍci

ochrony przed promieniowaniem UV

mo¿na podzieli½ nastpujČco:

¤ metody in vivo badania skutecznoÍci

ochrony przed promieniowaniem UV-B

¤ metody in vivo badania skuteczno-

Íci ochrony przed promieniowaniem UV-A

¤ techniczne metody badania skutecz-

noÍci ochrony przed promieniowaniem

z zakresu UV-B i UV-A.

Metody in vivo

badania skutecznoÍci ochrony

przed promieniowaniem UV-B

MiarČ zdolnoÍci ochronnej preparatw

(Írodkw) promieniochronnych przed

BEZPIECZESTWO PRACY 12/2002

¤ zaĎo¿e metodycznych: doboru

osb poddawanych badaniom, sposobu

nanoszenia Írodka ochronnego, sposobu

odczytu i oceny wynikw.

Metod COLIPA [5] opracowaĎo

w 1994 roku Europejskie Stowarzyszenie

Kosmetykw, Wyrobw Toaletowych

i Perfumeryjnych dla krajw Unii Euro-

pejskiej. Jest ona stosowana tak¿e w Pol-

sce. Metoda ta powstaĎa na podstawie nie-

mieckiej metody wedĎug normy

DIN67501, ktra ma ju¿ w zasadzie zna-

czenie historyczne oraz amerykaskiej

metody ustanowionej przez FDA (Food

and Drug Administration). Celem tego

dziaĎania byĎo ujednolicenie metod ba-

da i stworzenie mo¿liwoÍci porwnywa-

nia oraz udokumentowania skutecznoÍci

preparatw przeciwsĎonecznych. Obecnie

metoda ta jest zalecana przez wszystkie

stowarzyszenia krajowe Unii Europej-

skiej. Metoda COLIPA, wprowadzona tak-

¿e w Australii i Nowej Zelandii za zgodČ

Europejskiego Stowarzyszenia Kosmety-

kw Wyrobw Toaletowych i Perfumeryj-

nych ma z nastpujČcych powodw prze-

wag nad pozostaĎymi:

¤ zdefiniowano w niej dokĎadnie me-

tod oznaczania minimalnej dawki pro-

mieniowania powodujČcej rumie (MED)

¤ istnieje opcja oznaczania MED me-

todami kolorymetrycznymi

¤ zdefiniowano w niej wzorzec jako

punkt odniesienia w przypadku oznacza-

nia wysokich wspĎczynnikw ochrony

przed UVB

¤ podano w niej wskazwki wyboru

odpowiedniego zespoĎu osb badanych

pod wzgldem typu i koloru skry.

Metoda amerykaska FDA usta-

nowiona w 1978 roku byĎa w swoim cza-

sie bardzo postpowa i do koca lat 80.

stosowana rwnie¿ do testowania wyro-

bw znajdujČcych si na rynku europej-

skim. W 1993 roku opracowano projekt

zmian, ktre zostaĎy przyjte jako nowa,

oficjalnie wprowadzona metoda. MetodČ

FDA mo¿na okreÍla½ wspĎczynniki

ochrony w zakresie UV-B o 1/3 wy¿sze

ni¿ w metodach europejskich. Symulator

stosowany w metodzie amerykaskiej

mo¿e bowiem emitowa½ okoĎo 5% wi-

cej promieniowania ni¿ ×rdĎo promie-

niowania stosowane w metodzie COLI-

PA (stČd zawy¿ona wartoÍ½ wspĎczynni-

kw ochrony preparatw, szczeglnie

powy¿ej SPF 10). Wy¿sza wartoÍ½ wspĎ-

czynnika podana na opakowaniu, bez

podania metody oznaczania, mo¿e wic

wprowadzi½ u¿ytkownika w bĎČd i nara-

zi½ na niebezpieczestwo. W zwiČzku

z wymaganiami europejskiej dyrektywy

tzw. kosmetycznej 76/768/EWG [6]

o wprowadzeniu na rynek kosmetykw

bezpiecznych, w Europie nie bada si ju¿

i nie ocenia kosmetykw metodČ amery-

kaskČ.

Metoda australijsko-nowozelandz-

ka AS/NZS 2604 z 1993 roku, znoweli-

zowana w 1998 roku, znalazĎa zastoso-

wanie marketingowe wÍrd europejskich

producentw kosmetykw.

Chocia¿ ×rdĎo, spektrum oraz wydaj-

noÍ½ stosowanego symulatora promienio-

wania sĎonecznego zostaĎy w metodzie

COLIPA dokĎadnie zdefiniowane, to jed-

nak wyniki bada porwnawczych ko-

smetykw standardowych w szeÍciu labo-

ratoriach wykazaĎy rozbie¿noÍ½ wyno-

szČcČ 16Ô35% [7]. Stwierdzono ponadto,

¿e sposb nakĎadania preparatu ma klu-

czowe znaczenie dla wyniku testu. Wia-

domo te¿, ¿e preparat o SPF 15 absorbuje

ju¿ ponad 93% promieniowania UV po-

wodujČcego rumie, dlatego te¿ podczas

oznaczania wy¿szych wartoÍci SPF

wzgldne r¿nice iloÍci zaabsorbowane-

go ÍwiatĎa stajČ si coraz mniejsze i do-

kĎadne okreÍlenie MED jest coraz trud-

niejsze. Preparaty o wysokiej wartoÍci

wspĎczynnika SPF nie sĎu¿Č zatem do

podniesienia stopnia ochrony, lecz ra-

czej do przedĎu¿enia czasu ekspozycji.

Przeprowadzone badania [3] wykazujČ

nastpujČcy wpĎyw wzrostu wartoÍci

wspĎczynnika SPF na zmniejszenie

dziaĎania promieniowania wywoĎujČce-

go rumie:

giej poĎowy u¿ytkownikw ni¿szy. Za-

tem stopie indywidualnej ochrony mo¿e

by½ r¿ny od wartoÍci (Íredniej) deklaro-

wanej na opakowaniu. Preparat, ktrego

Írednia wartoÍ½ wspĎczynnika wynosi

30 mo¿e wykazywa½ indywidualne war-

toÍci wspĎczynnikw od 15 do 45 [3].

Jak mo¿na wywnioskowa½ z przedsta-

wionego zestawienia zwikszenie efek-

tywnoÍci ochrony wymaga coraz wy-

¿szych indeksw ochronnych SPF, a¿ do

wartoÍci SPF = 20, dla ktrej absorpcja

promieniowania wynosi 95%. Dla SPF =

50 zmniejszenie promieniowania wywo-

ĎujČcego rumie wynosi 98%, zatem

w tym zakresie prawie trzykrotne podwy¿-

szenie wspĎczynnika ochrony powodu-

je zaledwie trzyprocentowy wzrost ab-

sorpcji promieniowania. Ponadto mo¿na

zauwa¿y½, ¿e osiČgnicie stuprocentowej

ochrony przed promieniowaniem jest

przy u¿yciu klasycznych preparatw pro-

mieniochronnych niemo¿liwe.

Metody in vivo

badania skutecznoÍci ochrony

przed promieniowaniem UV-A

W ostatnich latach znaczČco pogĎbi-

Ďa si wiedza na temat szkodliwego wpĎy-

wu na zdrowie ludzkie nie tylko promie-

niowania UV-B, ale rwnie¿ UV-A.

W przeciwiestwie do promieniowania

UV-B, iloÍciowe ujcie ochrony przed

promieniowaniem UV-A nie jest jedno-

znacznie uregulowane i brak jest jedno-

litej metodyki badawczej.

Do oznaczania stopnia ochrony przed

promieniowaniem UV-A in vivo mo¿na

stosowa½ nastpujČce metody [3]:

Î bezpoÍredniej pigmentacji Î Imme-

diate Pigment Darkening (IPD)

Î trwaĎej pigmentacji Î Persistent Pig-

ment Darkening (PPD)

Î fototoksycznoÍci UV-A Î Phototo-

xic UV-A Method (PUV-A).

Obie metody Î bezpoÍredniej pigmen-

tacji i trwaĎej pigmentacji polegajČ na

oksydacyjnych przemianach melaniny

pod wpĎywem promieniowania UV-A.

Zasadnicza r¿nica polega na r¿nie de-

finiowanym czasie odczytu opalenizny

po naÍwietleniu. Pigmentacja trwaĎa jest

zwiČzana z rumieniem, mo¿e by½ spowo-

dowana rwnie¿ promieniowaniem UV-

B i mo¿e si utrzymywa½ przez tygodnie

lub miesiČce. Metoda polega na pomia-

rze p×nego rumienia na nieuczulonej

skrze osb badanych po bardzo wyso-

kich dawkach UV-A. Pigmentacja bezpo-

Írednia wystpuje bezpoÍrednio po na-

WspĎczynnik ochrony danego prepa-

ratu promieniochronnego, uzyskany

w wyniku badania metodČ COLIPA, jest

ÍredniČ arytmetycznČ wartoÍci indywidu-

alnych SPF ocenionych na wszystkich

osobach biorČcych udziaĎ w badaniach.

Dlatego dla poĎowy u¿ytkownikw sto-

pie ochrony bdzie wy¿szy, a dla dru-

BEZPIECZESTWO PRACY 12/2002

promienieniu, nigdy nie osiČga intensyw-

noÍci pigmentacji trwaĎej, do jej wywoĎa-

nia konieczne sČ wysokie dawki UV-A

o spektrum 320Ô400 nm, nie u wszystkich

ludzi bywa widoczna. Dokonuje si po-

miaru kolorymetrycznego opalenizny

wywoĎanej u osb badanych bezpoÍred-

nio promieniowaniem UV-A. Obliczenia

wspĎczynnika W ochrony UV-A dokonu-

je si zgodnie z zale¿noÍciČ [3]:

Czas bezpoÍredniej pigmentacji

przy zastosowaniu preparatu promieniochronnego

W = ÏÏÏÏÏÏÏÏÏÏÏÏÏÏÏÏÏ

Czas bezpoÍredniej pigmentacji

bez zastosowania preparatu promieniochronnego

Î w czasie 15-minutowego naÍwietla-

nia ka¿dego produktu i uczestnika testu,

osoba na ktrej wykonuje si badania nie

mo¿e si porusza½, a nie budzČce wČtpli-

woÍci testy mogČ by½ prowadzone jedy-

nie na skrze, ktra nie byĎa uprzednio

naÍwietlana promieniami UV Î co w prak-

tyce jest prawie niemo¿liwe do zrealizo-

wania

Î miejsca na skrze testowanej, do cza-

su okreÍlenia rumienia, mogČ by½ naÍwie-

tlane wysokimi, wywoĎujČcymi oparze-

nie dawkami.

Techniczne metody

oceny skutecznoÍci ochrony

przed promieniowaniem UV-B i UV-A

Ostatnio pojawiĎy si prace majČce na

celu uzupeĎnienie lub zastČpienie bada

in vivo technicznymi metodami oznacza-

nia zdolnoÍci ochronnych preparatw

promieniochronnych. Proponowane me-

tody sČ mniej pracochĎonne, bardziej

obiektywne i nie stwarzajČ problemw

natury etycznej, jakie mogČ wystČpi½ ze

wzgldu na naÍwietlanie skry osb pod-

dawanych badaniom promieniami UV.

TechnicznČ metod spektrofotome-

trycznČ zaproponowaĎ B.L. Diffey [9].

ZaĎo¿eniem tej metody jest scharaktery-

zowanie zdolnoÍci fotoochronnych fil-

trw UV za pomocČ widma absorpcji, ktre

opisujČ amplituda i szerokoÍ½ pasma.

Amplituda informuje o zdolnoÍciach ab-

sorpcyjnych produktu, a szerokoÍ½ Î w ja-

kim zakresie widma UV Írodek promie-

niochronny dziaĎa. Zaproponowana me-

toda polega na okreÍleniu wska×nika, dĎu-

goÍci fali ? k , przy ktrej caĎka krzywej

absorpcji stanowi 90% caĎki od 290 do

400 nm. Autor sugeruje, ¿e wska×nik ten

nazwany krytycznČ dĎugoÍciČ fali mo¿e

sĎu¿y½ do opisania szerokoÍci ochrony

oferowanej przez produkty chroniČce

przed promieniowaniem UV jako doda-

tek do wspĎczynnika SPF. Metoda ta jest

zawodna i posĎugujČc si niČ mo¿na dojÍ½

do wniosku, ¿e produkty o r¿nych war-

toÍciach SPF oferujČ t samČ ochron.

Metoda opisana przez Ulrike Heinrich

[10] pozwala na selektywne okreÍlenie

stopnia ochrony przeciw promieniowaniu

w zakresie UV-A i UV-B. W celu uzyska-

nia warstwy o jednolitej gruboÍci bada-

ny preparat nakĎada si na wypolerowanČ

pĎytk kwarcowČ za pomocČ specjalnego

suwaka. OkreÍlenie stopnia ochrony UV-

A lub UV-B realizuje si mierzČc za po-

mocČ detektora intensywnoÍ½ promienio-

wania po przejÍciu przez: czystČ (nie po-

krytČ preparatem) pĎytk, pĎytk pokrytČ

preparatem przed napromieniowaniem

i pĎytk pokrytČ preparatem podczas na-

promieniowania o wartoÍci 1 MED.

WspĎczynnik ochrony przed promienio-

waniem mo¿na okreÍli½ ze stosunku zare-

jestrowanych wartoÍci intensywnoÍci pro-

mieniowania przechodzČcego przez pĎyt-

k z preparatem i bez preparatu. W meto-

dzie tej wspĎczynnik ten nosi nazw spek-

tralnego wspďczynnika przepuszczalno-

Íci lub spektralnego wspďczynnika po-

chďaniania .

Inna metoda, zaproponowana przez H.

Tonniera z Instytutu Dermatologii Do-

Íwiadczalnej Uniwersytetu w Witten

w Niemczech [11], umo¿liwia w zadowa-

lajČcy i porwnywalny do metod biolo-

gicznych sposb oznaczanie wspĎczyn-

nikw ochrony przed promieniowaniem,

zwĎaszcza ¿e dermatolodzy okreÍlajČ

Írodki promieniochronne wg czterech

klas ochrony: niska, Írednia, wysoka i bar-

dzo wysoka (tab.).

Skonstruowane stanowisko skĎada si

z lampy ksenonowej o charakterystyce

widmowej zbli¿onej do spektrum zgod-

nego z zaleceniami metody COLIPA. Pod

podstawČ do mocowania kwarcowego

noÍnika preparatw (gruboÍ½ warstwy

wynosiĎa 8 ´m) znajduje si czujnik po-

miarowy, ktrego spektralna czuĎoÍ½ od-

powiada krzywej spektralnej powodujČ-

cej rumie. Odebrane przez ten czujnik

impulsy byĎy przetwarzane przez program

komputerowy i mogČ by½ interpretowa-

ne jako wielkoÍci wspĎczynnika ochro-

ny przed promieniowaniem w czasie na-

Íwietlania. Ponadto w wiČzk promienio-

wania wprowadzono lustro, za pomocČ

ktrego, przez otwr w obudowie i odpo-

wiednie urzČdzenie dystansujČce, naÍwie-

tlano rwnie¿ skr. Dziki temu mo¿li-

we byĎo dokonanie kalibracji urzČdzenia,

ustalajČc energi napromieniowania od-

powiednio do biologicznego czasu po-

trzebnego do wystČpienia rumienia na

184 J/m 2 . Odchylenie zgodnoÍci pomia-

rw w granicach ° 20% uznano za zado-

walajČce.

Problemem w obydwu metodach jest

powtarzalnoÍ½ odczytw pigmentacji

i zwiČzany z tym dobr probantw. W wy-

niku zastosowania obydwu metod otrzy-

muje si r¿niČce od siebie wyniki, za-

tem uzyskane wspĎczynniki ochrony

nale¿y traktowa½ bardzo ostro¿nie.

Prowadzone sČ badania majČce na celu

opracowanie ujednoliconej, powszechnie

akceptowanej i niezawodnej metody po-

zwalajČcej na pomiar skutecznoÍci pro-

duktw sĎu¿Čcych do ochrony przed pro-

mieniowaniem zakresie UV-A [8].

Metod PUV-A polegajČca na pomia-

rze fototoksycznoÍci indukowanej przez

metoksypsoralen, byĎa swego czasu sto-

sowana, obecnie ze wzgldu na fakt, ¿e

psoraleny nale¿Č do grupy mutagenw

i mogČ powodowa½ raka skry, caĎkowi-

cie straciĎa na znaczeniu.

OkreÍlenie metodami biologicznymi

ochrony przed UV-A przez okreÍlanie pro-

gu rumieniowego, pigmentacji lub przez

fotosensybilizacj jest utrudnione, ponie-

wa¿ dotychczas nie opracowano wykre-

su krzywej skutecznoÍci biologicznego

oddziaĎywania promieniowania z tego

zakresu. Przy obecnym stanie wiedzy nie

jest jeszcze dokĎadnie znany wpĎyw wy-

sokich dawek promieniowania UV-A na

organizm ludzki. Ponadto wysokoÍ½ st-

¿e Írodkw promieniochronnych w sto-

sowanych kremach lub emulsjach powin-

na by½ naukowo uzasadniona. Jak dĎugo

zagadnienia te nie zostanČ wyjaÍnione,

tak dĎugo problematyczna bdzie mo¿li-

woÍ½ opracowania i przyjcia jednolitej

metody oceny stopnia ochrony przed pro-

mieniowaniem UV-A.

Opisane metody oceny skutecznoÍci

dziaĎania preparatw promieniochron-

nym in vivo majČ wiele wad:

Î sČ uciČ¿liwe pod wzgldem doboru

aparatury

* * *

Stosowanie preparatw jest jednČ z me-

tod ochrony skry przed szkodliwym

dziaĎaniem promieniowania UV. Istnieje

wiele metod oceny skutecznoÍci dziaĎa-

nia preparatw ochronnych. Brak w skali

BEZPIECZESTWO PRACY 12/2002

Íwiatowej mo¿liwie prostej w wykonaniu

i wiarygodnej metody oceny preparatw

promieniochronnych jest przyczynČ nie-

porozumie w r¿nych Írodowiskach.

Metoda zalecana przez stowarzysze-

nie COLIPA miaĎa by½ kompromisowČ,

ale i jej zarzuca si zbytnie skompliko-

wanie.

Metoda prof. Tonniera okreÍlana jako

metoda in vitro jest mniej pracochĎonna

i mniej uciČ¿liwa, niezale¿na od pory

roku i nie stwarza ¿adnych problemw

etycznych. Jest oczywiÍcie najbardziej

przydatna w fazie opracowywania kre-

mw promieniochronnych z zastosowa-

niem r¿nych ich st¿e i kombinacji.

ZaletČ jest mo¿liwoÍ½ rwnoczesnego

badania stabilnoÍci preparatu.

Norma australijska przewiduje bada-

nie skutecznoÍci ochrony przed promie-

niowaniem z zakresu UV-A metodČ spek-

trofotometrycznČ. Transmisja promienio-

wania o dĎugoÍci fal 320Ô360 nm przez

znormalizowanČ warstw preparatu pro-

mieniochronnego powinna by½ mniejsza

ni¿ 10%.

Photomedicine, 16, 2000, s. 245-255

[9] Diffey B.L. A method for board spectrum

classification of sunscreens. International Jo-

urnal of Cosmetic Science, 16, 1994, s. 47-52

[10] Heinrich U. Ein neues in vitro-Verfah-

ren zur Bestimmung des UVA-schutzes von

Lichtschutzprparaten. SFW-Journal,

12(125), 1999, s. 40-41

[11] Tronnier H., Kockott D., Meick B., He-

inrich U. Zur in-vitro Bestimmung des SPF.

Parfmerie und Kosmetik, 5(77), 1996, s. 326-

329

Nowe przepisy

z zakresu bezpieczestwa i higieny pracy

WejdČ w ¿ycie:

¤ 1 grudnia 2002

Ustawa z dnia 13 wrzeÍnia 2002 r. o produktach biobjczych (DzU nr 175,

poz. 1433)

¤ 12 grudnia 2002

RozporzČdzenie Rady Ministrw z 12 listopada 2002 r. zmieniajČce rozpo-

rzČdzenie w sprawie przygotowania zawodowego mĎodocianych i ich wy-

nagrodzenia (DzU nr 197, poz. 1663)

¤ 16 grudnia 2002

RozporzČdzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie

warunkw technicznych, jakim powinny odpowiada½ budynki i ich usytu-

owanie (DzU nr 75, poz. 690)

¤ 1 stycznia 2003

Ustawa z dnia 28 pa×dziernika 2002 r. o przewozie drogowym towarw

niebezpiecznych (DzU nr 199, poz. 1671) Î z wyjČtkiem art. 16 ust. 1 pkt 5

oraz art. 23 ust. 2, ktre wejdČ w ¿ycie 1 stycznia 2004 r.

PIÌMIENNICTWO

[1] Cader A., Jankowski J. Promieniowanie

podczerwone i ultrafioletowe. W: Higiena

Pracy. IMP, 1999, s. 70-116

[2] Rubaj-Dudek E. Kosmetologiczne aspek-

ty promieniowania ultrafioletowego. Biule-

tyn Kosmetologiczny, 1, 1998, s.12-17

[3] Metody oceny írodkw promieniochron-

nych. Praca przeglÖdowa. Pollena ¢ tÂusz-

cze, írodki piorÖce, kosmetyki 11(41), 1997,

s. 440-449

[4] Christ R., Piwowar-BaryÂko U. Ochrona

przeciwsÂoneczna w kosmetyce. Pollena ¢

tÂu-szcze, írodki piorÖce, kosmetyki, 9(39),

1995, s. 349-354

[5] COLIPA Sun Protection Factor Test Me-

thod. ref. 94/289, Bruksela, pa÷dziernik 1994 r.

(tÂum. Stowarzyszenie Producentw Kosme-

tykw i Chemii Gospodarczej)

[6] Dyrektywa Rady 76/768/EEC z 27 lipca

1976 r. zbliùajÖca prawa Paãstw CzÂonkow-

skich dotyczÖce kosmetykw. Stowarzysze-

nie Producentw Kosmetykw i Chemii Go-

spodarczej, 1998

[7] Metoda oceny wspÂczynnika ochrony

przeciwsÂonecznej Stowarzyszenia COLIPA.

CzÛíÎ V, ZaÂÖcznik XI, Pollena ¢ tÂuszcze,

írodki piorÖce, kosmetyki 9(42), 1998, s. 371-

372

[8] Moyal D., Chardon A., Kollias N. Deter-

mination of UVA Protection Factors Using

the Persistent Pigment Darkening (PPD) as

the End Point. (Part 1), Calibration of the

Method. UVA Protection Efficacy of Sun-

screens Can Be Determinated by the Persi-

stent Pigment Darkening (PPD) Method. (Part

2), Photodermatology Photoimmunology

Ustawa z dnia 30 pa×dziernika 2002 r. o ubezpieczeniu spoĎecznym z tytuĎu

wypadkw przy pracy i chorb zawodowych (DzU nr 199, poz. 1673), z wy-

jČtkiem art. 45 pkt 3, art. 50 ust. 3 i art. 56, ktre wchodzČ w ¿ycie z dniem

ogĎoszenia; oraz art. 40, ktry wchodzi w ¿ycie z dniem 1 pa×dziernika 2003 r.

Ustawa z dnia 30 pa×dziernika 2002 r. o zaopatrzeniu z tytuĎu wypadkw lub

chorb zawodowych powstaĎych w szczeglnych okolicznoÍciach (DzU nr

199, poz. 1674)

RozporzČdzenie Rady Ministrw z dnia 3 lipca 2001 r. w sprawie wymaga

zasadniczych dla sprztu elektrycznego, warunkw i trybu dokonywania

oceny zgodnoÍci oraz sposobu oznakowania sprztu elektrycznego (DzU

nr 120 poz. 1276)

RozporzČdzenia Rady Ministrw z dnia 3 lipca 2001 r. w sprawie wymaga

zasadniczych dla maszyn i elementw bezpieczestwa podlegajČcych oce-

nie zgodnoÍci, warunkw i trybu dokonywania oceny zgodnoÍci oraz spo-

sobu oznakowania tych maszyn i elementw bezpieczestwa (DzU nr 127

poz. 1391)

RozporzČdzenie Rady Ministrw z dnia 9 stycznia 2002 r. w sprawie wyma-

ga zasadniczych dla Írodkw ochrony indywidualnej (DzU nr 4 poz. 37)

RozporzČdzenie Rady Ministrw z dnia 26 marca 2002 r. w sprawie wyma-

ga zasadniczych dla urzČdze u¿ywanych na zewnČtrz pomieszcze w za-

kresie emisji haĎasu do Írodowiska (DzU nr 60 poz. 546)

RozporzČdzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 pa×dziernika 2002 r. w spra-

wie minimalnych wymaga dotyczČcych bezpieczestwa i higieny pracy

w zakresie u¿ytkowania maszyn przez pracownikw podczas pracy (DzU nr

191, poz. 1596)

WybraĎa: MD

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: