11703.pdf

BEZPIECZEÑSTWO PRACY 2/2001

dr in¿. EWA KOTARBIÑSKA

mgr in¿. JANUSZ P. MNICH

Centralny Instytut Ochrony Pracy

Wp³yw warunków u¿ytkowania

nauszników przeciwha³asowych

na ich w³aœciwoœci ochronne – badania wstêpne

Praca wykonana w ramach Programu

Wieloletniego (b. SPR-1) pn. „Bezpie-

czeñstwo i ochrona zdrowia cz³owieka w

œrodowisku pracy” dofinansowanego

przez Komitet Badañ Naukowych

Badania wp³ywu warunków atmosfe-

rycznych prowadzono w laboratorium

Centralnego Instytutu Ochrony Pracy na

10 próbkach ka¿dego wzoru. Zak³adano

je na 8 godzin ka¿dego dnia roboczego

na specjalnie ukszta³towany element od-

powiadaj¹cy rozmiarom ludzkiej g³owy

i poddawano zmiennym warunkom at-

mosferycznym w otwartej przestrzeni.

Temperatura i wilgotnoœæ powietrza

zmienia³y siê w ci¹gu roku w zakresach

odpowiednio -6,6–36,2°C (œrednia

14,3°C) i 23–98% (œrednia 54%). Po zdjê-

ciu nauszników przechowywano je w po-

mieszczeniu ogrzewanym, gdzie tempe-

ratura i wilgotnoœæ powietrza zmienia³y

siê odpowiednio w zakresach 16,5–

28,1°C (œrednia 20,1°C) i 32–59% (œred-

nia 42%).

Wszystkie badane próbki poddano

1000-krotnemu rozginaniu odpowiadaj¹-

cemu kilkakrotnemu zak³adaniu i zdejmo-

waniu nauszników w ci¹gu dnia pracy.

Badaj¹c wp³yw czasu magazynowa-

nia na w³aœciwoœci nauszników – 10 pró-

bek ka¿dego wzoru sk³adowano zgodnie

z instrukcj¹ producenta. W miejscu, gdzie

by³y przechowywane próbki temperatu-

ra zmienia³a siê w ci¹gu roku w grani-

cach 16,8–27,4°C (œrednia 22,1°C), a wil-

gotnoœæ powietrza w zakresie 13–68%

(œrednia 36%).

Po roku prowadzenia badañ u¿ytko-

wych i klimatycznych oraz magazynowa-

nia, po cztery próbki ka¿dego testowa-

nego wzoru z ka¿dej grupy poddano ba-

daniom akustycznym i mechanicznym.

W pobranych losowo próbkach eksploa-

towanych i eksponowanych na warunki

klimatyczne wymieniono poduszki u-

szczelniaj¹ce, a nastêpnie dokonano po-

miarów t³umienia dŸwiêku, t³umienia

wtr¹cenia i si³y docisku. W próbkach ma-

gazynowanych nie wymieniono podu-

szek uszczelniaj¹cych oraz nie wyznacza-

no dla nich t³umienia dŸwiêku.

T³umienie dŸwiêku jest parametrem

akustycznym, charakteryzuj¹cym w³aœci-

woœci t³umi¹ce nauszników przeciwha-

³asowych i jest zdefiniowane w normie

PN-EN 352-1 jako ró¿nica w dB dla da-

nego sygna³u testowego miêdzy progiem

s³yszenia s³uchacza bior¹cego udzia³

w badaniu z ochronnikiem s³uchu i – bez

niego. T³umienie dŸwiêku jest wyznacza-

ne na podstawie badañ subiektywnych

z udzia³em 16. s³uchaczy (zgodnie z wy-

maganiami normy PN-EN-ISO 24869-1).

Otrzymane wartoœci t³umienia s¹ pod-

staw¹ do obliczania parametrów ochron-

nych, oznaczanych jako H, M, L i SNR.

Parametry H, M i L okreœlaj¹, o ile obni-

¿y siê poziom dŸwiêku A przy b³onie bê-

benkowej ucha po zastosowaniu ochron-

nika s³uchu, w przypadku ha³asów: wy-

sokoczêstotliwoœciowego – H, œrednio-

czêstotliwoœciowego – M oraz niskoczê-

stotliwoœciowego – L. Parametr SNR s³u-

¿y do jednoliczbowej oceny w³aœciwo-

œci ochronnych nauszników s³uchu i jest

to wartoœæ, któr¹ nale¿y odj¹æ od zmie-

rzonej wartoœci poziomu dŸwiêku C ha-

³asu, aby oszacowaæ poziom dŸwiêku A

pod ochronnikiem s³uchu.

Wyznaczone t³umienie dŸwiêku i pa-

rametry ochronne porównano z warto-

œciami zamieszczonymi w kartach wzo-

rów nauszników przeciwha³asowych

Katalogu Œrodków Ochrony Indywidu-

alnej INFOCHRON . Zmiany wartoœci t³u-

mienia dŸwiêku i parametrów ochron-

nych w ci¹gu roku dla ka¿dego badane-

go wzoru nausznika przeciwha³asowego

przedstawiono na rys. 2 i 3.

Przedstawione wykresy t³umienia

dŸwiêku œwiadcz¹ o zmniejszeniu jego

wartoœci z wyj¹tkiem pojedynczych pasm

czêstotliwoœci dla wzorów BILSOM LO-

TON 2401, OPTA OS-5N i PELTOR H9A

oraz pasma 2000–4000 Hz dla wzoru

FASER N1 . Wiêkszoœæ zmian zawiera siê

w przedziale ±2 dB.

Generalnie nast¹pi³o zmniejszenie

wartoœci parametrów ochronnych bada-

nych próbek nauszników przeciwha³aso-

wych. Najwiêksze zmiany na skutek

ak ju¿ wczeœniej pisaliœmy (patrz

„Bezpieczeñstwo Pracy” nr 1/2000)

w Centralnym Instytucie Ochrony

Pracy by³y przeprowadzane badania, któ-

re mia³y na celu okreœlenie wp³ywu cza-

su i sposobu u¿ytkowania wybranych

wzorów niezale¿nych nauszników prze-

ciwha³asowych (dwa polskie: FASER N1,

OPTA OS-5N i dwa szwedzkie BIL-

SOM LOTON 2401, PELTOR H9A ). Okre-

œlono równie¿ wp³yw czasu oddzia³y-

wania naturalnych czynników klima-

tycznych (temperatura powietrza, opady,

nas³onecznienie itp.) i czasu magazyno-

wania nauszników na ich w³aœciwoœci

ochronne.

Obecnie, po roku badañ, pragniemy

przedstawiæ wstêpne wyniki pomiarów

wybranych parametrów akustycznych

i mechanicznych oraz zmiany parame-

trów ochronnych badanych próbek nausz-

ników przeciwha³asowych, jakie nast¹-

pi³y na skutek rocznej eksploatacji i eks-

pozycji na warunki atmosferyczne.

Badania u¿ytkowe wybranych wzo-

rów nauszników przeciwha³asowych

by³y prowadzone w czterech zak³adach

przemys³owych. Na stanowiskach, na

których testowano po 15 próbek ka¿de-

go wzoru nauszników temperatura zmie-

nia³a siê w granicach 11–28°C, a wilgot-

noœæ powietrza w zakresie 20–98%.

W czasie rocznego u¿ytkowania przez

pracowników badanych próbek przepro-

wadzono trzykrotnie ankietê dokonuj¹c

na podstawie jej wyników oceny. Przy-

k³ady odpowiedzi dotycz¹cych t³umienia

ha³asu przez badane nauszniki uzyskane

po 2, 8 i 12 miesi¹cach eksploatacji przed-

stawiono na rys. 1.

BEZPIECZEÑSTWO PRACY 2/2001

Rys. 1. Ocena t³umienia ha³asu przez badane wzory nauszników w ci¹gu roku

eksploatacji (po 15 odpowiedzi)

Rys. 2. Zmiany wartoœci t³umienia dŸwiêku czterech badanych wzo-

rów nauszników przeciwha³asowych

rocznej eksploatacji i ekspozycji na czyn-

niki atmosferyczne rzêdu 4–5 dB zaob-

serwowano dla wzoru OPTA OS-5N ,

mniejsze dla wzoru PELTOR H9A i BIL-

SOM LOTON 2401 . Najwiêksz¹ zmianê

parametru H rzêdu 6–7 dB stwierdzono

dla wzoru PELTOR H9A . Parametry

ochronne wzoru FASER N1 praktycznie

nie uleg³y zmianie.

T³umienie wtr¹cenia jest parametrem

akustycznym s³u¿¹cym do oceny jakoœci

nauszników przeciwha³asowych i jest

zdefiniowane w normie PN-EN 352-1

jako algebraiczna ró¿nica w dB miêdzy

poziomem ciœnienia akustycznego w ter-

cjowym pasmie czêstotliwoœci mierzo-

nym mikrofonem testera (ATF) w odpo-

wiednim polu akustycznym i pod odpo-

wiednimi warunkami przy braku nausz-

ników i poziomem ciœnienia akustyczne-

go przy za³o¿onych nausznikach, z zacho-

waniem pozosta³ych warunków. Sygna-

³em testowym jest szum ró¿owy genero-

wany w pasmach tercjowych o czêstotli-

woœciach œrodkowych 250–8000 Hz. T³u-

mienie wtr¹cenia zmierzono zgodnie

z wymaganiami normy ISO TR 4869-3,

a si³ê docisku – normy PN-EN 352-1. T³u-

mienie wtr¹cenia i si³ê docisku mierzono

dla maksymalnej d³ugoœci sprê¿yny doci-

skowej. Uzyskane wyniki porównano

z otrzymanymi przed rozpoczêciem ba-

dañ, tj. wiosn¹ 1999 r. Zmiany t³umienia

wtr¹cenia i si³y docisku czterech badanych

wzorów nauszników przeciwha³asowych

przedstawiono na rys. 4 i 5.

Najwiêksze zmiany t³umienia wtr¹ce-

nia zaobserwowano dla wzoru OPTA OS-

5N (badania u¿ytkowe) i wzoru FASER

N1 (badania klimatyczne) odpowiednio

ok. 10 dB i ok. 8 dB. Wiêkszoœæ pozosta-

³ych zmian t³umienia wtr¹cenia zawiera

siê w przedziale ±3 dB.

Najwiêksze zmiany si³y docisku (jej

zmniejszenie) o wartoœciach ok. 2 N dla

wzoru BILSOM LOTON 2401 i ok. 1,4 N

dla wzoru OPTA OS-5N zaobserwowano

odpowiednio w badaniach klimatycznych

i u¿ytkowych. Wiêkszoœæ pozosta³ych

zmian si³y docisku zawiera siê w prze-

dziale 0÷ - 1 N.

Reasumuj¹c, w wyniku rocznej eksplo-

atacji i ekspozycji na warunki atmosfe-

ryczne stwierdzono zmniejszenie warto-

BEZPIECZEÑSTWO PRACY 2/2001

Rys. 3. Zmiany wartoœci parametrów ochronnych (H, M, L, SNR) czterech

badanych wzorów nauszników przeciwha³asowych

Rys. 4. Zmiany wartoœci t³umienia wtr¹cenia czterech próbek ka¿dego wzoru

nauszników po roku badañ

œci wszystkich mierzonych parametrów

nauszników przeciwha³asowych. Zmiany

parametrów dla czterech badanych wzo-

rów s¹ bardzo zró¿nicowane. Najmniej-

sze zmiany zaobserwowano dla wzoru

FASER N1 , a najwiêksze dla wzoru OPTA

OS-5N . Nie stwierdzono natomiast znacz¹-

cych zmian mierzonych parametrów

w próbkach magazynowanych.

Po nastêpnym roku badañ pomiary t³u-

mienia dŸwiêku, t³umienia wtr¹cenia i si-

³y docisku bêd¹ powtórzone i dodatko-

wo wykonane zostan¹ pomiary parame-

trów mechanicznych i akustycznych te-

stowanych próbek, zgodnie z wymaga-

niami normy PN-EN 352-1, których wy-

niki przedstawimy Czytelnikom.

[2] Pfeiffer Bodo H.: Real-world effectiveness

of hearing protection devices in German indu-

stry, BIA, Sankt Augustin, Niemcy

[3] Kotarbiñska E., Mnich J.P.: Badania w³a-

œciwoœci ochronnych i u¿ytkowych nauszników

przeciwha³asowych w funkcji czasu i sposobu

eksploatacji. Zadanie badawcze nr 03.7.20. Pro-

gram Wieloletni (b. SPR-1). Etap I i II. CIOP,

Warszawa 1999, 2000

[4] pr PN-EN 458: Ochronniki s³uchu. Zalece-

nia dotycz¹ce doboru, u¿ytkowania, konserwa-

cji codziennej i czasowej

Rys. 5. Zmiany wartoœci si³y docisku czterech pró-

bek ka¿dego wzoru nauszników po roku badañ

PIŒMIENNICTWO

[1] Beblo W.: G³ówne czynniki wp³ywaj¹ce na

w³aœciwoœci ochronników s³uchu. Materia³y do

Studiów i Badañ. CIOP, nr 36, s. 48-60, 1978

Autorzy pragn¹ podziêkowaæ Pani mgr

El¿biecie Meinhardt z G³ównego Instytutu

Górnictwa w Katowicach za zorganizowanie

badañ u¿ytkowych i wspó³pracê w realizacji

projektu badawczego.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: