PROCARYOTA.doc

(107 KB) Pobierz
PROCARYOTA

 

PROCARYOTA

1. Pierwsze organizmy

* pojawiły się na Ziemi około 3,5 miliarda lat temu w postaci pojedynczych komórek o prostej budowie

* prokariotyczne – gr. pro – przed i karyon – jądro

* przypominały współczesne archeany i przypuszcza się, że to z nich powstały wszystkie grupy organizmów bezjądrowych a także eukarioty

- organizmy jądrowe

2. Choroby bakteryjne

a) bakterie chorobotwórcze

* wykorzystują wiele sposobów atakowania i wywoływania chorób w organizmie człowieka

* wytwarzają otoczki komórkowe chroniące je przed fagocytozą

* produkują enzymy, np. koagulazy powodujące krzepnięcie krwi i hemolizyny wywołujące rozpad krwinek czerwonych u gospodarza

* wytwarzają swoiste jady – toksyny, które zatruwają organizm człowieka

b) charakterystyka niektórych chorób bakteryjnych

 

Choroba

Sposób zakażenia

Objawy

Profilaktyka

Błonica (dyfteryt)

Maczugowiec błonicy

(droga kropelkowa)

Osłabienie, bóle gardła, gorączka, zaczerwienienie gardła i migdałków, obrzęk podżuchwowy węzłów chłonnych

Unikanie kontaktów z chorymi, obowiązkowe szczepienia ochronne

Dur plamisty (tyfus plamisty)

Riketsje – pałeczki

(przez wesz odzieżową lub głowową)

Wysoka gorączka, dreszcze, utrata przytomności, drobna plamista wysypka na ciele, halucynacje

Zwalczanie wszawicy, izolacja chorych, szczepienia ochronne

Gruźlica

Prątki gruźlicy (prątki Kocha, mycobacterium tuberculosis)

Choroba groźna, przewlekła. Atakuje różne narządy, najczęściej płuca. Choroba społeczna w Polsce

 

Kiła (syfilis)

Krętek blady

Treponema pallidium

(droga płciowa, z matki na dziecko przed lub podczas porodu)

Owrzodzenia na narządach płciowych, czerwona wysypka na ciele, bóle głowy, kości, stawów.

Po wielu latach utajenia zapalenia stawów, uszkodzenie serca i układu nerwowego.

Wcześnie wykryta całkowicie uleczalna, nieleczona kończy się śmiercią.

Higiena osobista, unikanie przypadkowych kontaktów seksualnych

Płonica (szkarlatyna)

Paciorkowiec ropny

(droga powietrzna)

Zapalenie gardła, gorączka (39-40C), wymioty, bóle brzucha i głowy, biegunka, szkarłatna wysypka

Izolacja chorych, dezynfekcja mieszkania po wyzdrowieniu chorego

Rzeżączka

Dwoinki rzeżączki

Gonokok (Neisseria gonorrhoeae)

(droga płciowa, wspólne używanie np. pościeli, ręczników)

Mężczyźni: ropny wyciek z cewki moczowej, pieczenie i ból przy oddawaniu moczu, w stanie przewlekłym zapalenie gruczołu krokowego

Kobiety: upławy, zaburzenie cyklu miesięcznego, bezpłodność, zapalenie stawów

Higiena osobista, unikanie przypadkowych kontaktów seksualnych

Salmonellozy

Salmonella

W większości przypadków są to zatrucia pokarmowe, które w zależności od gatunku salmonelli mają cięższy lub lżejszy przebieg. Najcięższą salmonellozą jest dur brzuszny wywoływany przez S.thypi.

 

Tężec

Laseczka tężca

(zanieczyszczona ziemia w kontakcie ze zranioną skórą)

Mrowienie w okolicach rany, niepokój, bóle głowy, szczękościsk, utrudnione połykanie, bolesne skurcze i bóle mięśni

Szczepienia ochronne, przy zranieniu podanie surowicy przeciwtężcowej

Zapalenie płuc

Różne bakterie (np. diplococcus pneumoniae)

Bóle gardła, głowy, kaszel, gorączka, osłabienie

 

Zgorzel (gangrena)

Laseczka zgorzeli gazowej

(zanieczyszczona ziemia w kontakcie ze zranioną skórą)

Martwica tkanek

przy zranieniu podanie surowicy przeciwtężcowej

 

 

4. Znaczenie

* w odległych epokach geologicznych prokarioty brały udział w tworzeniu złóż ropy naftowej, siarki, pokadów rud żelaza czy naturalnych złóż saletry amonowej

* biorą udział w krążeniu materii w ekosystemach a także w obiegu pierwiastków w całej biosferze (np. azotu, węgla, wodoru, tlenu)

* szczepy bakterii współcześnie wykorzystywane są na skalę przemysłow do produkcji alkoholi, kwasów organicznych (np. octowego), antybiotyków, hormonów, enzymów, witamin i aminokwasów

* powodują kiszenie się kapusty, ogórków i oliwek

* powodują zsiadanie się mleka

* sinice ze względu na zdolność przyswajania wolnego azotu wykorzystuje się jako naturalny nawóz

* biogaz powstający podczas beztlenowej fermentacji obornika jest stosowany do ogrzewania pomieszczeń i napędzania pojazdów

* proces tlenowego i beztlenowego utleniania ścieków przez mikroorganizmy jest podstawą funkcjonowania biologicznych oczyszczalni ścieków

* bakterie transgeniczne (zmienione genetycznie) – potrafią produkować ludzką insulinę, hormon wzrostu, czynniki krzepliwości krwi itp.

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 



































Budowa

Cechy

Cytoplazma

* na zewnątrz błony

* zbudowana z misternej sieci włókien utworzonych z mureiny (polimeru białkowo-cukrowego), grubość ścian bywa różna

* białkowo-lipidowa

* otacza cytoplazmę

* ulega w niektórych miejscach pofałdowaniu, tworząc wypuklenia na obszarze cytoplazmy o różnych kształtach

MEZOSOMY – niewielkie, koncentryczne, biorą udział w oddychaniu komórkowym i są miejscem przyczepu genoforu

TYLAKOIDY/CHROMATOFORY – duże, blaszkowate twory wypełnione barwnikami

* wytwarzana dodatkowo na zewnątrz ściany komórkowej przez bakterie o cienkiej ścianie

 

Błona komórkowa zewnętrzna

Ściana komórkowa

Błona komórkowa

Otoczki śluzowe

* dość często spotykane

* w zależności od gatunku mają różną grubość

* spełniają funkcje ochronne

*chronią przed wyschnięciem lub wchłonięciem przez inne organizmy

* w wypadku bakterii chorobotwórczych chronią przed rozłożeniem przez białe krwinki gospodarza

* składają się ze spiralnie skręconych włókien flageliny (białko zbliżone do miozyny występujące we włóknach mięśniowych)

* osadzone są w zewnętrznych powłokach komórki za pomocą haczyka i kilku białkowych pierścieni, tworzących swoisty silnik wprawiający rzęskę w ruch obrotowy

* występują zazwyczaj u bakterii o cienkiej ścianie komórkowej

* mają postać delikatnych, białkowych rurek sterczących z cytoplazmy, tak, że niektóre komórki przypominają przez to sterczące jeże

* ułatwiają bakteriom przytwierdzanie się do podłoża

* pile płciowe służą do łączenia komórek bakteryjnych w trakcie procesu płciowego (koniugacji)

Pile

Rzęski

Fimbrie

* komórki kilkakrotnie mniejsze od komórek innych organizmów

(zazwyczaj od 0,5 do 10µm)

* niektóre ruchliwe bakterie (krętki) dochodzą do 500µm długości, czyli prawie 0,5mm

* mogą przybierają różne kształty

 

KOMÓRKA PROCARYOTA

 

 

 

 

 

 









Plazmidy

* mniejsze od genoforu, koliste nici DNA

* zawierają cząść informacji genetycznej bakterii, warunkującą np. odporność na antybiotyki



 

 

 

 

 

Rybosomy

 

* struktury biorące udział w syntezie białek

* mniejsze niż u eukariota



Nukleoid

 

Ziarna materiału zapasowego

 





 

* obszar cytoplazmy nie odgraniczony żadną błoną

* nie tworzy jądra komórkowego

* materiałem zapasowym jest zazwyczaj glikogen, wolutyna lub skrobia sinicowa (u sinic)

 

 

 



 

* struktury przetrwalnikowe tworzone przez laseczki i niektóre maczugowce

* są swego rodzaju kapsułami ratunkowymi

* powstają wewnątrz komórki przez obudowanie genoforu (wraz z pewną ilością cytoplazmy, błoną komórkową i rybosomami) wielowarstwową ścianką złożoną z białek i cukrowców wysycanych tłuszczami

* odporne na wysoką i niską temperaturę, wiele czynników chemicznych, wysychanie, promienie UV, niekorzystne pH itd.

* w stanie anabiozy (życia utajonego) mogą przebywać wiele lat, a w momencie poprawy warunków odtworzyć całą komórkę spelniającą wszystkie funkcje życiowe

Genofor

 



 

 

 

* pozwijana, kolista nić DNA zawarta w nukleoidzie

* zapisana jest tu informacja genetyczna komórki

 

 

 

 



 

 

 

 

Endospory



 

 

 

 

ODŻYWIANIE BAKTERII

...

Zgłoś jeśli naruszono regulamin