PRC_Wyklady.doc

Rozwojowa

Rozwój - długotrwały proces selekcji gatunkowej w trakcie przystosowania do środowiska (Darwin).

Atawizm - pozostałości po zwierzęcych przodkach, np. raczkowanie, łażenie po drzewach.

Teorie biologiczne = NATAWISTYCZNE - genetyka wyznacza rozwój

Teorie środowiskowe (behawiorystyczne) - J. Watson; rozwój jest wynikiem interakcji środowiska z podmiotem; wszyscy na świat przychodzimy jednakowi.

Wygotski - istotą rozwoju jest wychodzenie poza graniczność środowiska, a nie bierne przystosowanie się.

Teorie konwergencji - Stern; nakładanie się na siebie czynników środowiskowych i biologicznych działających na jednostkę.

Zaburzenia:

1.      Chromosomopatia - zaburzenie powstające przed zapłodnieniem (u M lub K).

2.      Fenyloketonuria - choroba genetyczna; wykrywana w 2-gim dniu życia na podstawie nadmiaru fenyloalaniny; prowadzi do upośledzenia umysłowego; stosuje się dietę niskobiałkową.

3.      Embriopatie:

a)      toksyczne (używki w czasie ciąży)

b)     wirusowe (matka uodporniona, dziecko nie; różyczka, odra, świnka…)

c)      aktyniczne (naświetlanie rentgenem; deformacja somatyczna)

d)     toksoplazmoza (pierwotniak zwierzęcy uszkadzający układ nerwowy)

4.   Poród:

a)      niedotlenienie ↓

b)     zbyt długi poród lub zbyt szybki

c)      dysproporcja między rozmiarem miednicy matki a główką dziecka

Okres krytyczny - najbardziej optymalny okres do uczenia się danej czynności.

Karlow - badanie nad małpami (matka druciana i miękka z pokarmem)

-          wczesny kontakt dotykowy z M powoduje poczucie bezpieczeństwa (aktywność poznawcza)

-          małpy od drucianej M bały się nowości (ruchome zabawki)

Hebb - we wczesnych okresach życia niezbędna jest stymulacja sensoryczna aby wytworzyły się określone struktury nerwowe.

Trzy fazy reakcji na zerwanie więzi z M:

1.      protest

2.      rozpacz

3.      apatia

Obuchowski - pozbawienie kontaktu emocjonalnego na dłużej niż 6mc powoduje nieodwracalne zmiany w osobowości dziecka.

Dojrzewanie - to przejawy rozwoju występujące przy wyraźnym braku doświadczeń praktycznych; rozwój tych form zachowań, które są efektem działania biologii.

Rola ćwiczeń:

-          ćwiczenie pewnych sprawności jest skuteczne w pewnych tylko okresach życia

-          ćw. ma wpływ na rozwój nawyków ontogenetycznych (pływanie, ślizganie, wspinanie etc.) pod warunkiem, że organizm jest wystarczająco dojrzały

-          ćw. ma mały wpływ na czynności nie reprezentowane w wyższych ośrodkach mózgu

-          ćw. nie ma wpływu na rozwój sprawności filogenetycznych, a ma na ontogenetyczne

-          ćw. jest skuteczne w zmienianiu tempa rozwoju i charakterystyki reakcji tylko wtedy gdy zależą one od wyższych ośrodków korowych

-          skuteczność ćwiczeń jest proporcjonalna do stopnia dojrzałości odpowiednich mechanizmów i zależy od stawianych wymagań.

-          Zbyt wczesne ćwiczenie jest nieefektywne a zbyt późne może napotkać opory ze strony dziecka (nawyki)

Czynniki rozwoju:

a)      Wygotski:

-          dwuczynnikowa koncepcja rozwoju

-          decydującym czynnikiem rozwoju jest działanie na przedmiotach oraz obcowanie z dorosłymi

b)     Rubinsztejn:

-          procesy psychiczne to subiektywne odzwierciedlenie obiektu rzeczywistości

-          zmiany rozwojowe to powstawanie w działaniu i poznawaniu wyższych form odzwierciedlania rzeczywistości

-          zm. rozw. Sa spowodowane aktywnym gromadzeniem doświadczenia, nabywania wiedzy

i umiejętności wzbogacania doświadczenia

c)      Szuman:

-          podkreśla wpływ na rozwój działania i myślenia

-          rozwój to zmiany ilościowe

-          rozwój to ciąg zmian prowadzący do wyższego stopnia zróżnicowania struktury i funkcji organizmu

d)     Piaget:

-          rozwój to proces konstruowania struktur poznawczych

-          dokonuje się dzięki akomodacji oraz asymilacji

-          dziecko nie jest rozwijane przez dorosłych, ale jest aktywnym podmiotem własnego rozwoju

-          na rozwój wpływa: dojrzewanie biologiczne, doświadczenie społeczne, dośw. fizyczne oraz równoważenie czyli samoregulacja.

Przyczyny powielania zachowań:

1.      powielanie tych zachowań, które prowadzą do pożądanych skutków

2.      mechanizm identyfikacji - chęć utożsamienia się z modelem

3.      środowisko rodzinne (metody wychowawcze np. wychowanie autokratyczne)

4.      typ środowiska lokalnego

5.      rodzaj szkoły

6.      osoby znaczące - najwięcej czasu spędzają z dzieckiem; są często wzorcami

Typy temperamentalne:

1.      Sangwinik - silny, zrównoważony, ruchliwy

2.      Flegmatyk - silny, zrównoważony, nieruchliwy

3.      Choleryk - silny, nerwowy, ruchliwy

4.      Melancholik - słaby, zrównoważony, nieruchliwy

Stadia rozwoju

Tempo rozwoju - szybkość zmian jakie dokonują się w organizmie i psychice dziecka.

Rytm zmian - stopień regularności zachodzenia zmian w czasie, równomierność lub nie tych zmian.

Akceleracja - przyspieszenie tempa rozwoju fizycznego i psychicznego w każdym następnym pokoleniu.

Trend sekularny - długofalowość zmian; akceleracja + czas.

Globalny podział rozwoju wg Wallona

Podział na stadia w kulturze chińskiej

1.      Młodość - do 20 r.ż

2.      Wiek małżeństwa - do 30 r.ż

3.      Wiek poznawania własnych błędów - do 40 r.ż

4.      Wiek pełnienia urzędów społecznych - do 50 r.ż

5.      Końcowy okres twórczego życia - do 60 r.ż

6.      Wiek upragniony - do 70 r.ż

7.      Starość od 80 r.ż

Podział Pitagorasa

1.      Okres stawania się człowiekiem - do 20 r.ż

2.      Człowiek młody - 20-40

3.      Człowiek w pełni dojrzały - 40-60

4.      Człowiek cofający się - 60-80

Podział Birrena