Temat: Wizerunek człowieka w koncepcji behawiorystycznej.
Człowiek jest istotą reaktywną.
S --------->R
bodziec reakcja
Zachowanie człowieka jest całkowicie sterowane przez środowisko zewnetrzne, w którym
znajdują sie wzmocnienia pozytywne (nagrody) oraz negatywne (kary).
Sysetem nagród i kar znajdujących się w otoczeniu decyduje o tym, do czego człowiek dąży
i czego unika. Jednoczesnie procesy psychiczne nie mają wpływu na zmianę zachowania.
Zwolennicy tej koncepcji opracowali system metod i technik zmiany reakcji czlowieka nazywany
inżynierią behawiorystyczną. Inzynieria behawiorystczna oparta jest na mechanizmach warunkowania.
Wyróżniamy warunkowanie klasyczne i instrumentalne.
Warunkowanie klasyczne ( przykład z psem Pawłowa) - jeżeli bodziec warunkowy ( lampka, dzwonek)
wystepuje razem lub poprzedza bodziec bezwarunkowy ( jedzenie) to po pewnym czasie
na bodziec warunkowy wystąpi taka sama reakcja jak na bodziec bezwarunkowy -> slinienie.
Warunkowanie instrumentalne- zachowanie ( w przypadku szczura nacisniecie dźwigni) jest
instrumentem do uzyskania nagrody.
METODY INZYNIERII BEHAWIORYSTYCZNEJ
I. Sterowanie pozytywne - zmiana zachowania człowieka poprzez stosowanie wzmocnien
pozytywnych czyli nagród.
Najpierw trzeba poznać co dla danego człowieka jest nagrodą, a dopiero potem stosowac
procedury.
1. procedura stałych odstępów czasowych (np. co miesiąc wypłata).
Zgodnie z tą procedurą człowiek jest regularnie nagradzany po upływie określonego czasu. Jest
to procedura lubiana jednak mało efektywna ponieważ ludzie pracują czy tez działaja na zmiejszonych
obrotach. Poza tym ludzie działaja nierytmicznie, po otrzymaniu nagrody zwalniają, a przed
nagrodą przyspieszają.
2. procedura stałych proporcji ( np. 5 plusów -> ocena 5 )
Człowiek otrzymuje nagrode po wykonaniu określonej liczby reakcji.
3. procedura zmiennych odstepów czasowych ( np.premia)
W procedurze tej człowiek nagradzany jest w nieregularnych odstepach czasowych. Nie może przewidzieć
kiedy nastapi nagroda, dlatego jest ciągle aktywny.
4. procedura zmiennych proporcji ( np. w grze hazardowej)
W procedurze tej zmienia sie liczba reakcji , po ktorej nastepuje nagroda. Bardzo aktywizuje człowieka.
Procedury o zmiennych rozkładach są efektywniejsze.Ludzie działają rytmicznie,gdyż żyja nadzieją.
II. Sterowanie negatywne - zmiana zachowania człowieka poprzez stosowanie wzmocnien
negatywnych czyli kar.
Najpierw trzeba poznać co dla danego człowieka jest karą, a dopiero potem stosować
Sterowanie pozytywne daje lepsze efekty niz sterowanie negatywne, jednak negatywne tez jest potrzebne.
Warunki skutecznego karania:
- dostosowana do wieku osoby oraz czynu, ktory popełniła
- karzacy powinien byc konsekwentny
- karzac złe zachowania nalezy nagradzac pozytywne
- karane zachowanie, a nie człowiek
- karać należy natychmiastowo
- karać nie nalezy pod wpływem emocji
- kara nie powinna byc cielesna
Negatywne konsekwencje karania:
- zaburzenia emocjonalne typu agresja i lęk
- generalizacja hamowania ( kara tłumi wszystkie zachownia zarówno te złe jak i dobre )
- dostarczanie wzorców negatywnych zachowania
- unikanie źródla karania ( wagary, ucieczki z domu)
TECHNIKI INŻYNIERII BEHAWIORYSTYCZNEJ
Terapia awersyjna
Polega na jednoczesnym podawaniu wzmocnienia pozytywnego ( hamburger ) i wzmocnienia negatywnego
( prąd ). Po 10-15 próbach wytwarza sie nowy odruch warunkowy na zasadzie skojarzenia.
Desensibilizacja inaczej odczulanie
Przebiega w 3 etapach:
- nalezy poznac bodźce i sytuacje, które wywołuja negatywne zachowania i stworzyc ich hierarchiczna
listę od najsłabszych do najsilniej działających ( zdjęcie węża, rozmowa o wężu, bawienie się z wężem)
- należy poznać bodźce i sytuacje mające wartość nagradzającą dla człowieka ( robienie czegos dla pieniędzy )
- łączenie bodźcow negatywnych z pozytywnymi
Trwa 20-30 posiedzeń i jest skuteczna, doprowadza do trwałych zmian.
Temat: Koncepcja psychodynamiczna.
W koncepcji psychodynamicznej człowiek jest widziany jako istota niedoskonała. Na jego zachowanie wpływają wewnetrzne
siły dynamiczne zwane popedami , potrzebami. Potrzeby te sa z reguły nieświadome, a miedzy nimi występują konflikty,
ktorych człowiek rowniez sobie nie uświadamia. Wyrożniamy 2 grupy popędów:
- popędy pierwotne -> są one wrodzone, a ich zaspokojenie jest niezbedne do utrzymania sie przy zyciu
( jedzenie, picie, spanie, fizjologiczne, seksualne)
- popędy wtórne -> nabyte w procesie socjalizacji ( uspołecznienia).
( potrzeba akceptacji, rozmowy, zrozumienia, prestiżu itp. )
Według FREUD'A
Osobowość składa się z 3 warstw:
SUPER EGO
EGO
ID
ID- nieświadoma warstwa tzw. podświadomość, można ją utożsamiać z popędami pierwotnymi.
EGO- świadomość, jaźń.
SUPER EGO- warstwa nieświadoma tzw. nadświadomość, łączy sie z popędami wtórnymi
( sumienie, wartości narzucone przez społeczeństwo )
Konflikt między popedami ( między ID, a SUPER EGO ) człowiek ( EGO) rozwiązuje poprzez zastosowanie
mechanizmow obronnych. Mechanizm obronny to pewna nawykowa, nieświadoma, wyuczona metoda
radzenie sobie z konfliktami. Spełnia 2 funkcje: obniża poziom lęku i utrzymuje wysoką samoocenę.
Mechanizm ten działa jak tabletka przeciwbólowa. Likwiduje objawy konfliktu, ale nie rozwiązuje go.
Rodzaje mechanizmow obronnych:
ucieczka ( fizyczna lub w chorobę, świat fantazji), agresja, wyparcie ( usuwanie ze świadomości przykrych przeżyć),
projekcja ( rzutowanie własnych cech i uczuc szczegolnie tych niepożądanych na innych ludzi ), racjonalizacja
(nieadekwatne wyjaśnianie przyczyn zachowania; 2 odmiany: 1) kwaśne winogrona - wystepuja wtedy gdy człowiek
nie realizuje celu, który jest ważny, istotny i obrzydza go 2) słodkie cytryny- występuje wtedy gdy człowiek zmuszony
jest realizować cel, ktory mu sie nie podoba, osładza go, zauważa w nim jakieś plusy ), kompensacja ( wyrównywanie
braków w jednej dziedzinie odnoszeniem sukcesów w innej).
Sposobem zmiany zachowania jest psychoterapia, która polega na uświadomieniu nieświadomych konfliktów.
Temat: Koncepcja poznawcza.
Człowiek widziany jest jako osoba samodzielna, przetwarzająca informacje. Na zachowanie człowieka wpływają informacje:
1) bieżące, napływające ze świata zewnetrznego
2) zawarte w strukturach poznawczych ( szufladkach)
Wyróżniamy 3 grupy ludzi:
1) osoby zewnątrzsterowne - na zachowanie tych osob w dużej mierze wpływają informacje bieżące.
2) osoby wewnątrzsterowne - na ich zachowanie w dużej mierze wpływają informacje zawarte w strukturach poznawczych.
3) osoby samodzielnie przetwarzające informacje- na zachowanie tych osób wpływają informacje bieżące oraz
te zawarte w strukturach poznawczych. Osoby te przetwarzają te informacje i dochodzą do własnych wnioskow.
Sposobem zmiany zachowania w koncepcji poznawczej jest wychowanie rozumiane jako dostarczanie informacji.
wdg13